ĐỖ TƯ NGHĨA

 

TÍN ĐỒ ĐÍCH THỰC ( THE TRUE BELIEVER)

Về bản chất của những phong trào quần chúng

Erich Hoffer / Đỗ Tư Nghĩa

==o))((o==

 

 PHẦN HAI :

NHỮNG KẺ TÂN T̉NG TIỀM NĂNG.


CHƯƠNG VI

NHỮNG KẺ BẤT THÍCH NGHI

36

          Sự phẫn chí của những kẻ bất thích nghi, có thể khác nhau trong cường độ. Trước hết, có những kẻ bất thích nghi tạm thời: những người chưa t́m ra chỗ đứng của họ trong đời, nhưng vẫn hy vọng t́m thấy nó. Những người trẻ mới lớn, những sinh viên vừa tốt nghiệp đại học, những cựu chiến binh, những dân di trú mới và những người tương tự, ở trong phạm trù này. Họ bồn chồn, bất măn, và bị ám ảnh bởi nỗi sợ hăi rằng, những năm tháng đẹp nhất của ḿnh sẽ bị lăng phí trước khi họ đạt mục tiêu của họ. Họ dễ đón nhận lời rao giảng của một phong trào đang vận động sự ủng hộ của quần chúng, và tuy thế, họ không luôn luôn trở thành những kẻ tân ṭng trung kiên. Bởi v́ họ không “quay lưng” [estranged] một cách bất khả văn hồi đối với cái bản ngă của họ; họ không xem nó như là bị hỏng một cách vô phương cứu chữa. Họ dễ dàng quan niệm một hiện hữu tự-trị có mục đích và đầy hy vọng. Một bằng chứng nhỏ bé nhất của sự tiến bộ và sự thành công, cũng đủ khiến cho họ thỏa hiệp với thế giới và bản ngă của họ.

Vai tṛ của những cựu chiến binh trong sự nổi lên của những phong trào quần chúng, đă được đề cập sơ qua trong tiết 35. Một cuộc chiến tranh kéo dài bởi những quân đội quốc gia, th́ khi nó chấm dứt, có khả năng xảy ra một giai đoạn của bất ổn xă hội đối với cả những kẻ chiến thắng lẫn những kẻ chiến bại. Lư do của sự bất ổn xă hội không phải là do sự “tháo xiềng” của những cơn phẫn nộ; không phải do cái mùi vị của bạo động trong thời chiến; cũng không phải do sự mất niềm tin vào một trật tự xă hội vốn đă không thể ngăn cản một sự lăng phí sinh mạng và của cải quá to lớn và vô nghĩa như vậy. Đúng hơn, sự bất ổn xă hội là do sự ngắt quăng kéo dài trong cái lề thói dân sự của hàng triệu người phục vụ trong những đội quân quốc gia. Những binh sĩ trở về từ chiến trường, khó mà tái nắm bắt cái nhịp sống của họ thời trước chiến tranh. Sự tái thích nghi với ḥa b́nh và gia đ́nh th́ chậm chạp và vất vả, và đất nước th́ tràn ngập những kẻ bất thích nghi tạm thời.

Như thế, có vẻ như, sự di chuyển từ chiến tranh sang ḥa b́nh th́ nguy hiểm đối với một trật tự được xác lập, hơn là sự di chuyển từ ḥa b́nh sang chiến tranh.

 

37

Những kẻ bất thích nghi măn tính là những người – mà bởi sự thiếu tài năng hay một khiếm khuyết không thể sửa chữa nào đó trong thể xác hay trong tâm hồn – không thể làm một cái độc nhất mà toàn bản-thể họ khao khát. Không có sự thành tựu nào – dù ngoạn mục đến đâu trong những lănh vực khác – có thể mang đến cho họ một cảm thức về sự thành tựu. Bất cứ cái ǵ mà họ đảm trách, đều trở thành một theo đuổi đam mê; nhưng họ không bao giờ tới đích, không bao giờ ngừng nghỉ. Họ chứng minh sự kiện rằng, chúng ta không bao giờ có đủ cái mà chúng ta thực sự muốn, và rằng, chúng ta chạy nhanh nhất và xa nhất khi chúng ta chạy khỏi chính ḿnh.

Những kẻ bất thích nghi măn tính chỉ có thể t́m thấy “sự cứu rỗi” trong một sự ly cách hoàn toàn khỏi cái bản ngă của ḿnh; và họ thường t́m thấy sự cứu rỗi đó bằng cách đánh mất chính ḿnh trong cái tính tập thể chặt chẽ của một phong trào quần chúng. Bằng cách từ bỏ ư chí cá nhân, sự phán đoán và tham vọng cá nhân, và dâng hiến tất cả năng lực của ḿnh để phụng sự cho một sự nghiệp vĩnh cửu, sau cùng họ được nhấc ḿnh ra khỏi cái gánh nặng vốn không bao giờ dẫn họ đến sự thành tựu.

Những kẻ phẫn chí vô phương cứu chữa – và do vậy, hung hăng nhất trong số những kẻ bất thích nghi măn tính – là những người với sự khao khát chưa được thỏa măn cho công việc sáng tạo. Cả những người cố sức viết, vẽ, soạn nhạc, vân vân, và thất bại một cách dứt khoát, lẫn những kẻ sau khi nếm cái “thăng hoa” của sự sáng tạo, cảm thấy một sự khô cạn của ḍng chảy sáng tạo bên trong và biết rằng, họ sẽ không bao giờ, một lần nữa, sản sinh ra bất cứ cái ǵ có giá trị – tất cả họ đều như nhau, họ đều ở trong ṿng kiềm tỏa của niềm đam mê vô vọng. Cả danh vọng lẫn quyền lực và của cải – và ngay cả những thành tựu phi thường trong những lănh vực khác – đều không có thể làm dịu cơn khát của họ. Ngay cả sự dâng hiến toàn tâm toàn trí cho một “sự nghiệp thần thánh,” cũng không luôn luôn chữa lành họ. Cơn đói âm ỉ của họ vẫn tiếp tục, và họ có khả năng trở thành những kẻ cực đoan, bạo động nhất trong việc phụng sự cái “sự nghiệp thần thánh” của họ. (1)


=========

(1). See Section 111.

 

Trở về Giới thiệu và Mục Lục

Xem tiếp Phần 2, Chương 7


 

art2all.net