Nguyễn Ph Yn

 

CU CHUYỆN M NHẠC (12):

NẺO VỀ NHỮNG CUNG ĐN XƯA

 



           
Mời người ln xe về miền qu khứ/ Mời người đem theo ton vẹn thương yu. Với lời mời gọi của Phạm Duy, chng ta hy lm một chuyến viễn du về phương trời viễn mộng, hy mang dng vẻ của một kẻ sắp ra đi để trở về thế giới của những năm xưa, nhn lại một thời mộng mơ với những khu vườn hoa bướm, những trời trăng my gi, với những giấc mộng phiu bồng, ở đ c những tnh tự được rung ln từ những giai điệu m đềm, say đắm. Dường như những giai điệu ấy ngn ln ro gọi mi trong hồn.

 

Những tưởng đ xa rồi nhịp đập thời vng son ở phương trời ấy đ từng m ấp tm hồn ta như một dng suối xanh mt chảy vo đời, su kn trong tm tư của một thời thanh xun. Hy m đềm lắng nghe, đừng khuấy động những đường tơ mảnh mai tưởng chừng như đ chm su trong qu vng. Khng, những giai điệu ấy vẫn theo ta bn đời như tiếng gọi từ một miền su thẳm. Ta đang tm nẻo về của những cung đn xưa chăng?

 

Khung trời mở rộng với hnh ảnh qu hương ngn đời thn yu. Nhưng dấu ấn su đậm trong đời chnh l khc reo ca của tnh yu đằm thắm, nhẹ nhng từ trong gc khuất của tri tim thuở cn son trẻ, ở đ thế giới của ta tựa như một bnh minh lun đẹp tươi v rộn rng.

Ta đang ngập ngừng, bỡ ngỡ trước tnh cảm xn xao buổi đầu đời, tự tra vấn chnh mnh mi khng ngui? Hy hồi tưởng thời hoa nin đ qua, ở đ c những rung động tinh tế của tm hồn. Từ đ ta biết đẩy đưa tnh cảm ln một cung bậc mới để mở ra một chn trời thương nhớ đậm đ v su sắc hơn, lc đ th, hay, ta nhận ra tnh yu đ đến với ta sao m nhẹ nhng đến thế:

 

Năm năm mỗi lần nghe h đến
Thường tới chốn ấy tm bng người em
Thường tới chốn ấy tm cnh hoa tim
M chẳng biết đu tm...

(Hong Thi Thơ, Biết đu tm)

 

Nhưng bao nhiu yu dấu đ phai mờ
Thời gian nỡ vi chn tuổi học tr
Người em gi mến thương nơi chốn no
Bao giờ mnh gặp nhau

(Thanh Sơn, Lưu bt ngy xanh)

 

Tnh cảm được nui dưỡng theo thời gian, đến một ngy ta chợt nhận ra rằng, i thế giới rạng rỡ đang m lấy đời ta:

 

Tnh đẹp tựa ma thu vng
Tnh mnh nhiều mộng ước mnh mang
Tnh l một chuyện huy hong
Tnh l mnh thnh nhớ hoang mang

(Văn Phụng, Tnh)

 

Yu l lng bng khung
Nhớ hay thương một chiều thu vương
Gi m đưa xạc xo tre thưa
L rơi rơi, rơi tả tơi

(Văn Phụng, Yu)

 

i sao phức tạp qu nhỉ, ai hiểu cho lng ta khng? Người nghệ sĩ cắt nghĩa như thế, liệu tm hồn ta, như một bng hoa vừa h nở sớm mai, c chia sẻ nổi khng đy? Ta đem ci băn khoăn ho hức đ đi theo suốt cuộc đời di lu được chăng? Cho đến khi ta gặp được người trong mộng, sợi tơ lng khẽ rung ln:

 

Anh yu mi đi tay mềm yu em lc em đan
Anh yu tiếng ca m đềm khẽ ht cu dịu dng

(Văn Phụng, Yu v mơ)

 

Tnh yu thơ mộng v tuyệt vời nn ta dnh cho người tnh những lời xưng tụng đẹp nhất, tuyệt vời nhất, lộng lẫy nhất:

 

Ru em hi nhung gấm, ru em gt sen hồng
Ru bay t o rộng, vượt tnh ti chắp cnh

(Trịnh Cng Sơn, Ru tnh)

 

Nhưng thin nhin khng m như tc huyền
Nhưng thu qua khng trong như đi mắt em

(Văn Phụng, Suối tc)

 

Ta nhận ra tnh yu nồng thắm lm ấm p cuộc đời khi đi lứa ở bn nhau:

Em, lại đy với anh ngồi đy với anh trong cuộc đời ny
Nghe thời gian lướt qua ma xun khẽ sang

(Từ Cng Phụng, Tự tnh ma xun)

 

Sao chỉ một hnh bng thi m cũng đủ lm lng ta ngy ngất, đắm say như thế ny:

 

Ti gặp em trong chiều nắng thu m đềm
Sau vnh nn nghing dịu hiền
Mi hồng tươi lng xao xuyến

(Thc Đăng, Ti gặp em)

 

Ma xun đang đi trong lời yu mới
C hoa vng phủ đường mn gt chn mềm

(Lam Phương, Thin đường i n)

 

Đi khi tnh yu đến dịu dng khng ngờ khiến ta băn khoăn tự hỏi nguồn cơn ấy xuất hiện từ đu v lc no:

 

Tnh yu từ đu m tnh yu vội v chiếm tim ta
Chỉ một lần qua m đm đm hnh bng mi bn ta

(Lam Phương, Tnh đẹp như mơ)

 

hay, đi lc tnh cũng mơ hồ thi m sao dễ dng len lỏi tận su thẳm tim ta?

 

Anh yu nt hồn nhin
Yu biết bao khi em ngồi khuất rm
Đi tay nhấp đường kim
Ln mi h cười thần tin.

(Hong Trọng & Thanh Nam, Đẹp giấc mơ hoa)

 

Đời anh sẽ đẹp v c em
Ngy di sẽ lm mnh nhớ thm

(Lam Phương, Biển tnh)

 

Tnh yu đầu tin c thể theo thời gian rồi mất đi nhưng cũng c thể ko di theo năm thng của đi tnh nhn:

 

Tm đến với nhau cho qun hận sầu
Ngy đ lứa đi vui duyn tnh đầu
Mộng ước tan rồi để buồn mai sau, để buồn mai sau.

(Thanh Trang, Duyn thề)

 

i đẹp thay l thuở ban đầu
Chm su đy mắt một mu xanh khơi
Niềm thương khng ni nn lời
Chỉ nghe xao xc một trời bng khung...

(Phạm Đnh Chương, Thuở ban đầu)

 

Tnh yu c thể trở về chỉ từ một hoi niệm xa xưa ghi dấu su đậm trong tim. Nhưng mối tnh đầu khi th nồng say nhưng c lc cũng đầy cay đắng:

 

Vườn lng vừa h hoa yu đời
Tnh đầu đ chớm ln mi cười

(Hong Trọng, Tnh đầu)

 

Thi chia tay nhau từ đy, nghe nước mắt vy quanh
Biết lỡ yu đương, sẽ đau thương suốt cả một đời,
Nhưng mấy khi tnh đầu, kết thnh duyn mong ước
Mấy khi tnh đầu, kết trọn mộng đu em

(Anh Việt Thu, Người đi ngoi phố)

 

Đi khi chỉ l một hnh ảnh, kỷ niệm xa xưa cũng c thể lm su đậm thm tnh cảm thuở ban đầu. Cũng c thể một ln hương nhẹ thoảng cũng đủ lm sống dậy những ngy tươi đẹp của mối tnh đầu đ qua.

 

Nhưng kỷ niệm su đậm hơn lại từ những cuộc chia tay của những người biết yu lần đầu:

 

Thế rồi ma h qua từ đấy
Tạm biệt nhau ngy ấy
Thương nhớ trong tim đầy.

(Hoi An, Thế rồi một ma h)

 

Biết rằng cuộc tnh đầu
Thường gy bao thương đau
Cng yu nhau cng xa nhau mi mi.

(Lam Phương, Tnh chết theo ma đng)

 

Khi yu c phải ta đắm say rồi mơ ước tnh yu vĩnh cửu để một đời ở bn nhau:

 

Con quỳ lạy Cha trn trời,
Sao cho con lấy được người con yu.

(Phạm Duy, Con quỳ lạy Cha trn trời)

 

Thời gian m thầm như nước về khơi
Lng trt yu người tnh kh đổi thay

(Phạm Mạnh Cương, Thương hoi ngn năm)

 

Mơ vnh mi thơm ngt hương đời
Tnh kia phong kn my trời
Khi yu ring một người thi

(Phượng Linh, Khi đ yu)

 

Nhưng rồi tnh yu cũng sẽ biến thin theo hon cảnh v khng biết con đường cuối cng sẽ đưa ta đến đu. Hội ngộ hay chia la, bền chặt hay tan tc, đau thương hay hạnh phc? Nhiều khi ở bn nhau m tưởng như đ chia la. Chẳng phải Nguyễn Du đ từng bảo Chưa vui sum họp đ sầu chia phi đ sao?

 

Bn nhau sao tnh xa vạn l
Cch biệt mấy sơn kh?

(Hoi Linh, Về đu mi tc người thương)

 

Khng ai quyết định được nn nỗi sầu l tiếng lng mạnh mẽ nhất của lứa đi.

 

Chiều ơi tri về miền no xa xi
Tm ai tiếng lng thổn thức vắn di
Tnh ơi mắt lệ chan chứa khắp nơi
Gi đừng khc nữa gi ơi tan nt tơi bời

(Hong Trọng, Nhạc sầu tương tư)

 

Tnh yu mong manh l thế, xa xi l thế xt xa tnh buồn
Tnh yu thương đau từ đấy dư m cn đấy lệ trong mắt ai.

(Phạm Mạnh Cương, Mắt lệ cho người tnh)

 

Anh nhớ năm xưa ma xun em đến thăm
Em ni yu anh rồi tnh qua rất nhanh
Một ngy chợt đến bỗng tnh như đ lỡ
Một ngy chợt đến bỗng đời như tan vỡ

(Ng Thụy Min, Bi tnh ca cho em)

 

Nỗi buồn gợi ln từ sự chia xa lứa đi v nhất l khi chnh mnh trở về với c đơn:

 

Buồn khng em
Ma thu tan tc l bay gọi nhau bn thềm
Buồn khng em
Những chiều c đơn xm chiếm hồn em

(Lam Phương, Buồn khng em)

 

Buồn thương min viễn, c thể từ kiếp ny đến kiếp sau, khng biết đến bao giờ mới ngui ngoai, mới chấm dứt:

 

Người từ ngn dặm về mang nỗi sầu
Nhịp cầu thước hẹn đến mai sau

(Lam Phương, Thu sầu)

 

Buồn ơi, đến bao giờ
Cn thương đến bao giờ
Thương nụ cười đơn ci, thng đợi năm chờ.

(L Uyn Phương, Buồn đến bao giờ)

 

Nỗi buồn đến khi những ngy vui đ qua mất rồi, ta dừng lại bn chn cầu m nhn dng nước tri đi v tnh để rồi nhận ra ta chỉ cn lại tri tim bơ vơ, c độc. Nhiều khi ta cũng mơ về qu khứ, cũng xt xa v trong tnh cảnh mới d như thế no th tri tim vẫn cn mi đau:

 

Gi do dạt thưa rằng một sớm trn bến sng
Em xuống thuyền hoa, pho vang đưa lướt ngược sng
Ước nguyện chm su từ ngy ấy xun a mầu
Bến duyn giang đầu nơi chn kn một niềm đau

(L Trọng Nguyễn, Bến giang đầu)

 

Cuộc tnh ngỡ đ xa xưa, đ xanh xao từ thuở no
Chợt người đến với tim ta xa tan đi một mảnh đời

(Ng Thụy Min, Tnh khc buồn)

 

Tnh buồn l tnh khng c kết thc trọn vẹn bởi nhiều l do, thường để lại trong tim những nuối tiếc hay vết thương lng. Khi mộng ước khng thnh th đi lứa chỉ cn c hoi niệm, nghĩa l trong những giai điệu ấy mang đầy sự nhớ nhung, khắc khoải. C nghĩa l ta tm về hnh bng cũ, tm về kỷ niệm, c khi đi tm mi mi trong cuộc đời:

 

Đm nao cng ai dưới trăng thanh
Yu đương lng chan chứa bao tnh
Say sưa hồn my theo gi cuốn
Đm nay trăng cn vương hương tnh.

(Quốc Bảo & Hong Trọng, Bng trăng xưa)

 

Nỗi nhớ cng thm đậm su khi đi lứa đắm chm trong sắc thu của trời my, của hoa l, của hồ nước tĩnh lặng hay l trong tiếng đn say đắm, nhẹ nhng vang ln giữa đm trăng của ngy qu vng:

 

Nghe tiếng thời gian m thầm đưa
Ngẩn ngơ thương nhớ đến cung đn xưa

(Hong Trọng, Một thuở yu đn)

 

Người yu đ xa khuất bn kia trời, giờ đy trn đường phố hiu hắt, trong từng bước chn c quạnh đi khi ta vẫn mi hoi tiếc nuối:

 

Cuộc tnh đ đ thot xa tầm tay
Tiếng ht em cn đy tơ vương lệ thấm đầy
Hồn cn say men i n chiều ấy
Bng dng em cn đy đ khuất sau trời my.

(Bằng Giang, Thnh phố mưa bay)

 

Đi khi người ta cố tm qun nhưng khng sao qun được. Để rồi hồi tưởng với tất cả lời trch mc, hờn dỗi:

 

Rồi mai ti sẽ xa, tnh yu như bng my
Tnh yu cơn gi bay hương thời gian phai

(Song Ngọc, Tnh yu như bng my)

 

Người ơi khi cố qun l khi lng nhớ thm
Dng đời l chuỗi tiếc nhớ
Mơ vui l lc ngn đắng cay... x tm hồn.

(Anh Bằng, Sầu lẻ bng)

 

Đi lứa sẽ trở về tm trạng c đơn. M c đơn th muốn thot ly tm trạng đ bằng cch mơ ước được trở lại những giy pht vng son:

 

Một lần tiễn đưa bao nhiu l buồn
Đường ngập l rơi khi sương chiều lắng xuống
Ti vẫn đi giữa c đơn, gi lạnh về buốt tm hồn
Cho niềm thương nhớ vấn vương...

(Nguyễn Hiền & Minh Kỳ, Buồn ga nhỏ)

 

Với người con gi sự chia xa đ cn l sự khắc khoải, dằn vặt khi mơ về hnh bng cũ v biết đu trong giy pht ấy những giọt mắt vẫn rơi v tnh:

 

Gp hết lại những cu thề
Trả lại cho nhau lc chia ly
Cố nuốt bao nhiu lệ
Nhn theo duyn kiếp đi khng về.

(Hong Trọng, Hai phương trời cch biệt)

 

Khi đi lứa khng cn bn nhau nữa c nghĩa l tnh đ xa. M tnh đ xa th tnh đ lỡ lng. Yu đương đnh đứt đoạn, đi khi khng ngờ được. C thể v anh đ đi về phương trời xa thẳm hay v anh đ c duyn tnh mới? D sao đi nữa, chuyện tnh khng cn cứu vn được nữa, v thế nng chỉ cn biết lặng lẽ trở về với chnh mnh:

 

Em yu một vng tay từ ngy quen biết người
Thầm tưởng rằng đời ấm vui no ngờ tnh chng phai

(Đỗ Kim Bảng, Vng tay giữ trọn n tnh)

 

Người về trong đm tối m cnh hoa tả tơi
Bng in di gc đời lẻ loi.

(Phạm Duy, Cnh hoa trắng)

 

Người về, đường đi kết gi trăng sao
Người đi c biết chăng trong chiều nay bơ vơ
Nghe l thu vng rơi bng khung
Bước chn ai về chừng thời gian ngừng tri
Như qun đm khuya
Để gi sương theo ma thầm lm ướt o vai gầy

(Anh Việt Thu, Hai v sao lạc)

 

Hoặc nng đ vội đi lấy chồng để anh cn lại một mnh ngng trng v thương tiếc:

Người ta lại bỏ con rồi Cha ơi.
(Phạm Duy, Con quỳ lạy Cha trn trời)

 

i, tiếng ku x lng của người đang yu! Thế l anh đ xa em từ dạo ấy. Chuyện buồn cũng khởi đi từ khi nng buồn b bo tin cho ta, phải chăng đấy l do sự xếp đặt tnh cờ của số phận:

 

Những t o cưới thướt tha bay bay trong nắng chiều
Đưa người em gi bước chn đi đi về bến nao
Chim trời theo gi biết nơi đu đu m ước mong
Cung đn thầm rơi, rơi mi tiếng tơ lng

(Hong Thi Thơ, T o cưới)

 

Ngy nh em pho nổ anh cuộn mnh trong chăn
Như con su lm tổ trong tri vải c đơn
Ngy nh em pho nổ, tm hồn anh nhuốm mu
i nht chm hư v, i nht chm hư v!

(Phạm Duy, Chuyện tnh buồn)

 

i chao, c nỗi buồn no su thẳm hơn thế? D sao nng cũng đ ra đi thật rồi, ta chợt nhận ra tri tim ta khng chỉ buồn thương m đ tan nt trong ci mnh mang tưởng như ko di mun đời mun kiếp:

 

Được tin em lấy chồng, lng anh buồn biết mấy
Được tin em c chồng, chắc người từ độ ấy
Cn thương tiếc khn ngui
Người ơi nay hết rồi, tnh duyn la hai lối
Giờ em vui với chồng anh về lng t ti
Lệ rơi trong tiếng cười.

(Chu Kỳ, Được tin em lấy chồng)

 

Khi tnh đ bị đẩy đưa theo số phận th đừng ni phải chi hoặc l nếu như. Một tảng đ c thể thay đổi dng chảy th sự trắc trở tnh duyn cũng l điều dễ xảy ra, đi khi hiển nhin, đừng mong chi đi ngược sự xếp đặt tin thin của đất trời:

 

Phải chi em đừng c chồng v anh khng l ring ai
Th ngy nay duyn đi mnh khng m thầm
Khng xa cch, khng đau thương

(Mặc Thế Nhn, Phải chi em đừng c chồng)

 

M tnh duyn trắc trở th phải đu lỗi lầm l của ring ai? Khng chỉ c chng trch mc nng đ bước sang ngang m nng đi khi cũng trch chng v gặp duyn mới m nỡ bội tnh:

 

Thi anh đi về đi, xa xi rồi thăm nhau m chi
Duyn khng trn lưu luyến cng thm đau buồn.

(Lam Phương, Nghẹn ngo)

 

D sao tnh cũng đ lỡ lng, mỗi người c một nẻo về ring biệt. Chỉ cn biết tm về với nhau, nhớ đến nhau trong tm tưởng hoặc chỉ cn mơ ước người xưa về trong ci mộng:

 

Ngn năm thương hoi một bng người thi
Tnh đ khơi rồi mộng kh nhạt phai

(Phạm Mạnh Cương, Thương hoi ngn năm)

 

Tm nhau trong hoa nở, tm nhau trong cơn gi
Tm nhau trong đm kh hay mưa lũ
Tm nhau khi nắng đổ, tm nhau khi trăng tỏ
Tm nhau như chim mộng tm người mơ

(Phạm Duy, Tm nhau)

 

Nhưng đi khi ước vọng được bn nhau c thể đem lại niềm vui trong hạnh phc. Nỗi thm kht bất tận về một cuộc đời yu thương min viễn l sự m ảnh khng ngui của đời người:

 

Em ơi xun đến bn thềm rồi
Nhấp rượu hồng vơi đi, hết rồi ma chia ly
Cho tnh xun vừa .
Xin yu thương đến đi bạn hiền
Để xa hết c đơn rồi quyến luyến nhau hơn
Cho người em thi giận hờn

(Tuấn Khanh, Ma xun đầu tin)

 

Hy tin một niềm v tnh yu biết đu sẽ thắm duyn. Hy tin đi, biết đu sự nhiệm mầu sẽ hồi sinh ci tnh yu đ mất ht:

 

Hy tin một niềm
Nỗi nhớ nhung xưa vẹn tuyền
Sẽ cho ta ngy về thắm duyn

(Phạm Đnh Chương, Đm cuối cng)

 

Hy tin một niềm rằng ta vẫn yu cho đến tận cng nhịp thở v chnh tri tim cn vang lời yu thương v ngn d khi đ la đời:

 

Ti cn yu, ti cứ yu!
Ti cn yu, ti cứ yu!
Ti cn yu mi mi mi
Tới ngy mai rồi, xa la ci đời ti cn yu ai
Ơi người ơi! Hy lắng tai
Nghe hồn ti trong nắng mai

(Phạm Duy, Ti cn yu ti cứ yu)

 

Vng, hy cứ yu, d đi mi hay đi chn đ run rẩy, nhưng khng hề chi, hy Nắm tay khng rời/ Cố h run run mi cười (Phạm Đnh Chương). Hy bn nhau để cng đi vo mnh mng đất trời, cng tan ha trong ci thin thu:

 

Du nhau sang bn kia thế giới
Du nhau nương thn ven chn suối
Dắt du về tới xa vời, đời đời
Du nhau đưa nhau vo ngn thu.

(Phạm Duy, Thương tnh ca)
 

*
Những sắc thi tnh yu được diễn đạt qua những giai điệu đầy cảm xc dạt do, phong ph như một vườn hoa đầy hương sắc. Tnh yu, đ chnh l nhu cầu tự nhin của con người được tự do ph diễn khng bờ bến. Mỗi chng ta c thể by tỏ hết tm tnh trong ngợi ca tnh yu - bệ phng để nghệ thuật m nhạc đem lại ci đẹp cho con người v cho cuộc đời. Hy tin như vậy, bạn đường ơi!


N.P.Y.