Nguyễn Ph Yn

 

NỮ SĨ HONG HƯƠNG TRANG

 

 


            Thập nin 1950 c hai nh thơ trẻ tuổi xuất hiện trn văn đn miền Nam, đ l Huyền Chi v Hong Hương Trang. Chị Huyền Chi ra mắt tập thơ Cởi Mở vo năm 1952 khi chị mới 18 tuổi; trong tập thơ ny c bi Thuyền Viễn Xứ được NS Phạm Duy phổ nhạc. Chị Hong Hương Trang xuất bản tập thơ Khp đi mi nhỏ vo năm 1956 cũng năm chị 18 tuổi. Thật ra chị lm thơ từ năm 12 tuổi; c lần nh thơ Hồ Đnh Phương đem thơ của chị đăng bo Đời Mới, Thẩm Mỹ ở Si Gn khiến nhiều người tưởng chị l c gi tuổi đi mươi.
 

Chị Hong Hương Trang, cựu nữ sinh Đồng Khnh, tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật Huế (kha 1) năm 1960, Sư phạm Mỹ thuật Si Gn năm 1961, c học bổng du học Nhật, cựu gio sư cc trường trung học Ng Quyền (Bin Ha), Nguyễn Huệ (Ph Yn), Kiểu Mẫu Thủ Đức v Trường Đại học Mỹ thuật Gia Định, Si Gn. Chị l nh văn, nh thơ, họa sĩ, nhạc sĩ, ngm thơ hay. Hội vin Trung tm Văn bt Việt Nam. Tc phẩm: Khp đi mi nhỏ (1956), Linh hồn cỏ biếc (1965), Bến tm hồn (1966), Thơ - Đng Phương (1967), Hợp tấu (1967), Mười hướng sao (1970), Ty ca (1972). Chị đăng thơ trn nhiều tờ bo như Phổ Thng, Bch Khoa, Văn, Hoa Tnh Thương, Tiểu Thuyết Tuần San, Phụ Nữ Mới, Bt Hoa, Gi Nam, Quật Khởi Chị c nhiều bạn b v học tr, từng gặp gỡ cụ Giản Chi, Nguyễn Hiến L, NS L Thương, NS Tuấn Khanh v Phạm Duy, nh thơ Nguyễn Đnh Thi c tn trong Thi nhn Việt Nam thế hệ 1954-1973 (2 tập của Nguyễn Tấn Long, Phan Canh, NXB Sống Mới, Si Gn, 1974).

Năm 1972, khi chị in tập thơ Ty ca, nh thơ Vũ Hong Chương - tc giả tập Thơ say - với tấm lng lin ti đ lm bi thơ Cảm đề Ty ca tặng chị:

 

Bi ca Tận ty đi hoang
Biết đu Hong lại gặp Hong chiều nay
Vẽ nn độc dược m say
Ha cng chưa dễ kho by đặt hơn
Gi trăm cơn bụi ngn cơn
Một cơn say đủ sạch trơn thế tnh
Nguyện trường ty bất nguyện tinh
Say ai? Mnh chỉ say mnh đ thi
Ty-ca b đ thả rồi
Ty-hương xưa hy cng tri ngược về.

 

Sau 1975, chị l hội vin Hội Nh văn VN, in chung trn 30 tuyển tập thơ văn trong v ngoi nước. Chị sinh hoạt ở CLB Văn nghệ sĩ Gia Định, nơi qui tụ nhiều tn tuổi của Si Gn như cc nh thơ, nhạc sĩ, nghệ sĩ Tường Linh, T Kiều Ngn, Song Nguyn, Vũ Hối, Sng Tr, Chu Kỳ, Trầm Tử Thing, Trc Phương, Vũ Thnh An, Từ Cng Phụng, Thanh Sơn, Hn Chu, Mặc Thế Nhn, Ty Hoa, Ty Phượng, Ngọc Huệ, Mai Khanh, Mai Trm, Đon Yn Linh, Mai Hin, Trần Thiết Hng (em trai của Vn Sơn - một trong ba thnh vin ban AVT, đ nhảy sng tự tử tại cầu Thị Ngh sau 1975)


Năm 1976, chị được gia đnh nh thơ Vũ Hong Chương tin cậy gửi gắm để lưu giữ 12 bi thơ cuối cng của nh thơ, sau ny đ được in ở hải ngoại. Năm 2006, nhn ngy giỗ lần thứ 30 của nh thơ Vũ Hong Chương, Hong Hương Trang cũng lm bi thơ Chiều say nhớ Hong thương tiếc nh thơ ti danh ny:


Biết đu Hong lại gặp Hong chiều nay
Mới vừa dăm chn đ say
Trong men chếnh chong nhớ ngy năm xưa
Bt gươm chm lệch đường thơ
Mực đau giấy ảo, kịch hờ thương My
Trả gươm cho gi nghing vai
Trả thơ cho mộng, trả ngy cho đm
Kiều Thu, hề! Đẫm gt sen
Mười hai thng su trả men cho tnh
Trời một phương, đất một mnh
Cảm thng nhn thế ci tnh ph du
Ti hoa hệ lụy sa m
Chn vui, hề! Chn buồn xưa hiện về
Ơi Hong, nửa chn si m
Ơi Hong, nửa chn vụng về trao tay
Rượu đy, hề! Ta cứ say
Biết đu Hong lại chiều nay gặp Hong.

(Si Gn, 10-10-2006)


Chị l con nui của kịch tc gia Vi Huyền Đắc (1899-1976). Cụ l Ph chủ tịch Trung tm Văn bt Việt Nam, người từng được giải thưởng của Viện Hn lm Nice, Php năm 1936 với vở Eternels Regrets (Trường hận) v giải thưởng của Tự Lực Văn Đon năm 1938 với vở Kim Tiền. Sau năm 1975 cụ trở về H Nội được một thời gian th cụ buồn chn, lặng lẽ tuyệt thực v qua đời vo thng 8-1976. Đm tang do nh văn Nguyễn Tun đứng ra tổ chức v nh thơ Thế Lữ đọc điếu văn. Trước khi về Bắc, cụ để lại căn nh cho chị Hong Hương Trang. Thời bao cấp kh khăn, chị bn hai phần ba căn nh, phần cn lại chị ở c một mnh. Chị thường bảo chơi văn, ăn vẽ, bởi nguồn sống của chị l từ cc tranh vẽ bn được trong mấy chục năm ở Si Gn. Trong bi thơ Tm mươi dư gửi cho La Thụy, chị nhn lại đời mnh:


Thơ hơn chục cuốn, vạn bi
Văn ngoi dăm quyển, ngn trang
Họa su mươi nin, dư vi trăm bức
Nhạc điểm xuyết mấy khc ca
Ngm nga gần bảy chục năm, Tao Đn nổi tiếng
Ht h chưa ca sĩ, bạn b vẫn vỗ tay khen
Bạn b khắp năm chu bốn biển, tnh đến vạn kẻ thn quen
Học tr trong nước ngoi nước, đếm qu ngn, tnh thn ch thiết
Giao du cuối đất cng trời, từ u sang

(Si Gn, 2017)


C lẽ chị l người kh hiếm hoi tự lập mộ cho mnh khi cn sống; mộ nằm trn một ngọn đồi ở Huế, bn cạnh mộ thn mẫu. Trn tấm bia chị ghi sẵn: Bia mộ nữ sĩ Hong Hương Trang, nhũ danh Hong Thị Diệm Phương - nh văn, nh thơ, họa sĩ. Năm sinh 1938, năm mất 20... Qu qun Vn Th, Hương Thủy, Thừa Thin. Bia tự lập 2011.


Nh văn Thế Phong nhận xt về chị: Nhở ph bnh, ph biếc loạn co co qua cc bi điểm sch gy sốc, bt danh Hong Hương Trang bừng ln trong 'nắng rực lửa miền Nam, đa số văn sĩ yếu bng va sợ c nng' khiếp đảm. Nhưng, 'đn b dễ c mấy tay' như Hong Hương Trang, nhất l ở bnh diện văn chương miền Nam thập nin 60, sự hiện diện 'nng ba ba' thật cần thiết!.


Mấy năm trở lại đy chị đ rời Si Gn về Long Xuyn, An Giang sống cng c em gi v cc chu.


N.P.Y.


Huế Tnh Đầu

Ai xa Huế m khng nhớ Huế
Nhớ chung cha Diệu Đế, nhớ Văn Lu
Nhớ Trường Tiền da diết su nhịp cầu
Nhớ Kim Long, nhớ bến đ Thừa Phủ.
Nhớ dốc Nam Giao, nhớ bờ sng Bến Ngự
Nhớ Hng B, Thượng Tứ, nhớ Bao Vinh
Nhớ sng Hương chan chứa thiết tha tnh
Nhớ thng reo đỉnh Ngự Bnh gi mt.
Nhớ Tịnh Tm, hồ sen bt ngt
Nhớ đ Cồn, An Cựu, Chợ Dinh
Nhớ con đường Vỹ Dạ bng cy xanh
Nhớ Gia Hội, Đng Ba, Hng Me, Đập Đ.
Nhớ Ngự Vin, nhớ Nội Thnh, Mang C...
Huế của ta ơi, biết nhớ mấy cho vừa!

Ai xa Huế m khng thương Huế
Thương mẹ gi lặn lội ma Đng
Thương em thơ đi học mưa dầm
Thương chị, thương anh ma h chy nắng
Thương bữa cơm ngho, nồi canh mướp đắng
Thương dĩa mắm c, con c thệ kho kh...
Huế của ta ơi, thương biết chừng m!

Ai xa Huế m khng mơ về Huế
Dạo bước trn cầu o trắng tung bay
Vnh nn nghing nghing che mi tc my
nh mắt trong veo dng Hương gợn sng
Đm trăng h trời cao lồng lộng
Chiều thu m tm ngt cả khng gian
Tiếng h trn sng ngơ ngẩn bng hong
H ơ h... chiều chiều trước bến...
Mơ sớm mai cho đ qua cồn Hến
Tri bắp tươi non, nấu chn ch thơm
Dĩa bnh bo tm chấy hồng ươm
Đợi cơm hến, bnh canh, bnh ướt...
Nhớ biết mấy, những mn qu qu hương
khng g thay thế được
Dải đất qu ngho m mặn nồng yu thương
Ai đ từng uống nước sng Hương
Ai đ từng hưởng ngọn gi chiều đỉnh Ngự
Ai đ từng bước đi trn những con đường tnh tứ
Ai đ thả hồn trn những chiếc vng m thanh
Ai đ đắm say tnh Huế qu mnh
Dẫu xa xi m khng mơ về Huế
Huế tnh đầu thơm ngt, Huế yu ơi!


Hong Hương Trang
 



Độc dược
(Ty ca 10)

Mang nhiều mộng ước vo đời
Anh đem độc dược cho ti ươm sầu
Đời tnh như trận mưa mau
Tri tnh đ hi nhưng mầu cn xanh
Những ngy vừa mới yu anh
Ngỡ mnh tạc tượng, khung tranh đời đời
By giờ vườn l thu rơi
Khung tranh ẩm mục, nụ cười mn ru
By giờ my xm vy chiều
L bay xo xạc tin yu mỏi mn
Tri sầu lập thể chon von
Bước chn thần thoại ho hon một đời
Tnh yu lm chết con người
Nng ly độc dược ti mời ti say
Tuổi tnh đy cốc cuồng quay
Ti giết ti để thng ngy ngui qun
Mai ny nằm xuống ngủ yn
Mồ xanh độc dược, ưu phiền đuổi xa!


(Si Gn, 1971)

Hong Hương Trang

 



Uống Rượu Trong Mưa

Tay nng hứng giọt trời cao
Chn đầy thương nhớ, xin trao tới người
Uống say chn lệ đầy vơi
Rượu hay mưa ướt tnh người tnh ta
Mưa từ năm cũ mưa sa
Rượu từ ngy cũ chưa l cố nhn
Mưa cho ướt chiếu chăn nằm
Say cho qun hết đừng căm hận g
Trong mưa lầm lũi bước đi
Trong men chếnh chong ta v nhau say
Mong cho mưa ngập lối ny
Cho ta ng xuống liệm đầy nước mưa
Rượu pha nước mắt tnh xưa
Ta say đ mỏi, người chưa thấy về
Uống cho mắt lạnh mi t
Uống cho thn xc chề đớn đau
Cơn mưa d rượu vơi sầu
Lại đong chn nữa say nhầu trong mưa.


Hong Hương Trang




VNG TRỜI QU HƯƠNG

Cnh chim anh những ngy say gi bo
Bay trn vng đất nước thn yu
m qu hương miền Nam ruộng thắm
Dừa xanh tươi bến nước chợ chiều.
Bi ct phẳng miền Trung biến động
Bng thy dương xa tc đu hiu
Thp vươn tay Chim nương trầm mặc
Những hong hn mu nhuộm bi chiều.
V những trai anh hng, gi lịch vui reo
Bước tiến bước, mun lng như một.
Lời ca vui mắt người chim ht
C anh trai o xanh tnh mật ngọt
Sng trận trn tay giữ xm giữ lng
C anh trai o đen sờn bạc
Trn chi canh hướng mắt nhn xa
Những mẹ gi gnh củi về nh
Những em gi em trai sớm chiều đi học.
V những la ng qu hơn vng ngọc
Nui con thơ Hồng Lạc bốn ngn năm.
*
Dưới cnh mỏng anh nghe tnh biển mặn
Muối Sa Huỳnh, Hn Khi trắng phau
Thn xm bnh yn thẳng tắp hng cau
Dừa rợp Tam Quan, xoi thơm Bnh Định.
Dưới cnh mỏng anh nghe miền Lục tỉnh
Bưởi Bin Ha vng rực thng ging
La C Mau, thạch động H Tin
Bến nước Ninh Kiều tnh thơm ma hạ.
Xứ Ty đ đn lng trai xa lạ
Viễn khch nghe buồn vọng cổ Tr n
Chiều Tha La xứ trảng nhẹ vương hồn
Những Chu Đốc, H Tin, Sc Trăng, Rạch Gi.
Nắng thng ba thuyền đơm đầy c
Ngọt v cng thốt nốt, sầu ring
Đi cnh anh xui ngược trăm miền
m ấp những giọng h, cu ht.
Sng Hương sương thu bng bạc
o trắng học tr xứ Huế nn thơ
Chiều Quảng Nam, Quảng Ngi đợi chờ
Gi biển mặn Tuy Ha mt rượi.
Đ Lạt chiều mơ, Kontum sương muối
Những Dakto, Daksut xa xi
Những rừng thing ni thẳm mun đời
Mi gỗ qu thơm hương xứ mẹ.
Những cao nguyn bốn ma gi nhẹ
Những đồng bằng ruộng la xanh non
Những ng khoai, bắp đỗ vẫn cn
Tnh mật ngọt qu hương m ấp nh!
*
Anh cn vượt rừng, băng sng, lướt bể
Để tnh m trọn vẹn sng Hồng
Dưới cnh anh sng ni vẫn tnh chung
Ai chia cắt? Anh cố tnh hn gắn.
Đi cnh mỏng d sng go đạn bắn
Nhưng tnh yu đất mẹ vững v cng
Trn my cao nhn xuống ni sng chung
Đy Vĩnh Bnh, Nhật Lệ
Đy sng Nhị, ni Nng
Mỗi tấc đất anh thu về thắng lợi.
Mỗi chuyến bay người yu anh chờ đợi
Ngy tiếp ngy
Anh m bng qu hương
Ni Bắc sng Nam nguyn vẹn tnh thương
Anh cn đi, đi hoi
Giữ gn trời bể.
Cho ph sa đất mẹ thắm mun nơi
Cho gi sng Hương trai H Nội mỉm cười
Cho gi Si Gn thổi về Thanh Ha.
Cho bt nước ch xanh thơm ngon khi tỏa
Cho cam X Đoi ngọt lịm bưởi Đồng Nai
Cho gạo thơm hai xứ Trong, Ngoi
Cho mắt em thơ Quỳnh Lưu hiền dịu
Cho những v sao bầu trời khng thiếu
Em hiểu khng
Anh cn phải đi nhiều
Cn bay hoi che trời nắng lửa
Để chuyến tu Nam Bắc đi về mỗi bữa
Để cốm thơm ma cưới thu về
Để chiều h diều giấy rợp bờ đ
Để đnh đm hội h thng ging thng tm.
Để mẹ gi đừng nhăn vầng trn
Để trai lng trẩy hội gi Lim xinh
Để trầu cau mai mối trao tnh
Gi Tam Đảo, Ba V
Gi H Tin, Ph Quốc
Trăng Bắc bộ sương m
Trăng Nam phần sng rực
Dệt thnh trăng xứ Huế mơ mng
Dệt thnh trăng Phan Thiết mnh mang
Như nắng Si Gn ngn ngụt
Như mưa Thi Nguyn
Mưa Tuyn Quang buồn heo ht
Phơi ng khoai, tưới ruộng la an lnh
Nắng Si Gn phơi bắp đỗ ngoi Thanh
Mưa H Nội tưới ruộng vườn Đồng Thp.
*
Anh cn xa
Cn đi
Cn bay hoi
D gi cuồng bo tp
Nhất định chưa về
Khi đất nước chưa bnh yn
Cnh d mỏng
Nhưng tim anh nung nấu lời nguyền
Quyết m ấp giữ gn
Vng trời xứ mẹ.
Vng trời rộng bao la
Qu hương mnh đẹp đẽ
Như những ging thư em viết cho anh
Ging thư em mang trọn mu xanh
Anh m ấp để thấy vng trời cao cả
Để thấy rừng su sng di
Sng cồn trắng xa
L của anh, của em
Của người Việt chng ta
Anh yu mến giữ gn
Khng cho lũ giặc ngng cuồng ph phạm
D gian nguy bay vo lửa đạn
Anh vẫn cười ngạo nghễ trn cao
Dưới chn anh xương mu tun tro
Lũ bn nước quyết phải đền tội lỗi.
Đất nước mnh một mai
Hết u buồn tăm tối
Anh sẽ về phố thị thăm em
Vng trời đất nước bnh yn
Bắc Nam chung một lời nguyền sắt son.


Hong Hương Trang
(trch tuyển tập Việt Nam Qu Hương Ta, Hội Văn nghệ sĩ Qun đội xb, SG,1969)