đan thanh

 

THƯƠNG CHÀNG BÙI KIỆM

 

 


          Truyện Lục Vân Tiên có nhân vật Bùi Kiệm bị người đời chê bai, khinh bĩ nhưng so với những tên đồi bại, khốn nạn hiện nay th́ xem ra anh chàng này có tư cách, đáng mặt quân tử chứ chẳng chơi.

Là một nho sinh có giáo dục, thân thiện, khiêm tốn:


Kiệm rằng nghe tiếng anh Tiên
Nay đà gặp mặt phỉ nguyền ước ao
.

Người họ Bùi ở Dương Xuân, 20 tuổi, có học, sau này thi đổ cử nhân cũng ngon chớ bộ.

C̣n nàng Nguyệt Nga th́ chẳng làm công đức ǵ mà được cụ Nguyễn Đ́nh Chiểu yêu thương rất mực, nên gặp toàn chuyện may: Bị Phong Lai bắt có Vân Tiên cứu, nhảy xuống sông có Quan Âm cứu độ, xiêu lạc vào vườn hoa nhà họ Bùi được ông chủ tiếp đón ân cần:


Bùi công mừng rước vào nhà
Thay xiêm đổi áo nuôi mà làm con


Và khi lừa nhà họ Bùi để đi th́ có Phật bà dẫn lối chỉ đường, có một nơi nương tựa, mà nàng này là một tội phạm, khi quân, không tuân mệnh vua, nặng t́nh nhà nhẹ t́nh nước, may mà có Kim Liên thế mạng... Đúng là nàng sinh ra dưới một ngôi sao tốt.

 

Nguyệt Nga được chăm sóc yêu thương, Bùi công có ư sẽ tác hợp với con trai ḿnh.
 

Khi Bùi Kiệm gặp Nguyệt Nga chàng chỉ biết đem ḷng yêu mà không hề có ư sàm sở ép buộc:


Từ ngày thấy mặt Nguyệt Nga
Đêm đêm trằn trọc pḥng hoa mấy lần


Nàng chịu ơn cứu mạng của nhà ḿnh, nhưng Bùi Kiệm không hề lợi dụng ưu thế đó, vẫn một mực thương yêu tôn trọng, ve vản nàng bằng " điển tích " và phân tích phải trái để chinh phục người đẹp một cách kiên tŕ bền bĩ:


-Hay chi như săi ở chùa
Một gian cửa khép bốn mùa lạnh tanh

.........
- Sao nàng chẳng nghĩ trước sau
Cứ ôm bức tượng bấy lâu thiệt ḿnh


Kiều công khuyên nhủ:


Chữ rằng xuân bất tái lai
Ngày nay hoa nở e mai hoa tàn
Làm chi thiệt phận hồng nhan


Hai cha con khuyên nhủ dỗ dành chứ hoàn toàn không ép buộc, đe doạ.

Thực ra Nguyệt Nga vơ vào vậy thôi chứ Vân Tiên đâu phải là chồng. Con gái thời xưa xem ra dạn dĩ và liều lĩnh quá: tỏ t́nh ve văn con trai trước như Nguyệt Nga, trèo tường t́m Kim Trọng như Kiều mà bao giờ cũng tỏ ra: " êm đềm tướng rủ màn che , tường đông ong bướm đi về mặc ai " Hai nàng mới nứt mắt mà sao yêu sớm thế ( một nàng hai bảy, một nàng hai tám ).

Nguyệt Nga lấy chữ thuỷ chung làm đầu, và ông Nguyễn Đ́nh Chiểu lấy khuôn phép đó để tôn vinh. Chứ nàng ni đâu phải dạng vừa: Được Bùi công nuôi dưỡng, Bùi Kiệm tôn trọng, thế mà trước khi trốn c̣n lừa nhà người ta lập đàn tế lễ Vân Tiên:
 

Tôi xin gửi lại lời này
Hăy từ chầm chậm sẽ vầy nhân duyên
Tôi xin lạy tạ Vân Tiên
Làm chay bảy bữa cho toàn thuỷ chung


Thế là hai cha con vốn trọng lễ nghĩa và biết điều đă vui mừng :

Cha con nghe nói mừng ḷng
Chọn nhà sắm sửa đủ đồng cho xuê


và : cỗ bàn bát bửu chỉnh tề chưng ra

Nàng ta cúng chồng than khóc chồng đă đời ông địa trước mặt anh chàng Bùi Kiệm tội nghiệp, rồi đề thơ dán tường và cao chạy xa bay. Trước khi đi nàng chỉ nói: "Thưa rằng người có công nuôi bấy chầy", nói chừng đó thôi chứ hổng cảm ơn luôn, thế mà được khen lấy khen đễ.

C̣n Bùi Kiệm chẳng làm ǵ sai mà bị thiên hạ chê bai khinh bĩ :

C̣n thằng Bùi Kiệm máu dê
Ngồi trơ bộ mặt như dề thịt trâu


Ô hay, anh chàng này không hề " dê " một tí nào. Đâu phải như Hữu Linh, Khắc Thuỷ, Văn Phác ... đời nay.

Một mực tôn trọng, không hề âu yếm lả lơi như Kim Trọng khi gặp Kiều, cũng không hề lợi dụng điều kiện ắt có và đủ để chiếm đoạt nàng.

Miệng lưỡi người đời bị cụ Nguyễn Đ́nh Chiểu "định hướng" đă biến danh từ chung thành tính từ " Thằng đó bùi kiệm lắm " y như " thằng đó sở khanh lắm. "

Thấy những thằng khốn thời nay vẫn nhơn nhơn ngoài ṿng pháp luật khi phạm tội tày trời mà chạnh ḷng khi nghĩ về anh chàng Bùi Kiệm ở nửa đầu thế kỷ 19.

Oan ơi ông địa !

 

Đan Thanh

 

 


art2all. net