Liễu Ngộ

 

 

THƯ THẦY TR̉

 

 

 

San Jose, ngày... tháng... năm...


Bạch Thầy,


Nếu con nhớ không lầm th́ đây là lần đầu tiên trong đời con cầm bút viết thư để gửi đến một vị thầy, v́ từ xưa đến nay con chưa một lần viết thư cho ai mà xưng là thầy, dù những vị sư Tăng mà con hằng kính trọng. Có lẽ do bản tính lười cầm bút hay là do văn hóa kém cỏi, hành văn lủng củng, thậm chí c̣n viết sai chính tả nữa, nhưng thầy là thầy nên con không ngại, và tự thân tâm con cảm thấy vui khi biết rằng hôm nay ḿnh đă có thầy. Lá thư này con sẽ kể cho thầy nghe về tuổi đời thơ ấu của con.


Thưa Thầy!


Lần đầu tiên con gặp thầy là vào năm 1976 cách đây đă 33 năm. Ngày đó Thầy từ Sài G̣n ra thăm chùa Huyền Không Lăng Cô. Ngôi chùa mà chính thầy đă khai sơn tạo dựng. Lúc đó con đang làm công nhân kéo đá hợp đồng cho mỏ đá Lăng Cô. Ngày ngày kéo đá, tối lại lên chùa tụng kinh và nghe chư Tăng nói Đạo. Ba mươi ba năm qua, trong mắt con thầy là vị Sư trang nghiêm và khả kính. Nhưng cũng chính v́ cái trang nghiêm của thầy mà con ít gần gũi thầy, ít có cơ hội được nghe thầy dạy bảo, không tŕnh bày được với thầy những ưu tư một cách tự do thoải mái như với những vị sư đệ khác của thầy ở Huyền Không.


Lúc ra đời, con được ba mẹ đặt cho cái tên để gọi là Chót, có lẽ ông bà mong muốn con là đứa con trai sau cùng v́ trước con đă có 4 người anh mà không có chị gái nào. Cái tên Chót không phải là cái tên cúng cơm để gọi trong nhà mà nó được nằm luôn trong giấy khai sinh. Tên Chót, cái tên mang lại cho con cái cảm giác như là định mệnh, số phận định sẵn vậy rồi. Hầu như cái ǵ cũng chót, cuộc đời không có tuổi thơ, không được học hành. Sáu tuổi là con phải rời gia đ́nh để qua sống với ông bà ngoại. Ông bà ngoại con có tất cả ba người con – một trai, hai gái. Nhưng nghe đâu cậu ấy đi kháng chiến lúc c̣n thanh niên và rồi đă đi không trở lại. Sau ngày đất nước thống nhất mới hay là cậu chết lúc lên rừng. C̣n người d́, chị má con, th́ lấy chồng ở Huế. Má con lấy chồng cùng quê ở Truồi. Nhà ông bà ngoại con ở bên này gịng sông Truồi, nhà ba má con ở bờ bên kia. Cách nhau chỉ có một gịng sông nhưng v́ hồi đó con c̣n quá nhỏ nên thấy nó xa xôi vời vợi. Ông ngoại con làm nghề thầy giáo làng cho nên khi qua sống với ông ngoại con không đến trường mà ở nhà ông dạy cho những chữ đầu đời.


Sau hai năm, lúc đó con được 8 tuổi, ông mới cho đến trường để học. Tám tuổi th́ phải vào lớp 3, mà tŕnh độ căn bản của con lúc bấy giờ mới biết viết, biết đọc chứ làm toán th́ chỉ mới biết cộng trừ thôi c̣n nhân chia th́ chưa học. Thầy biết không, tháng nào con cũng đội sổ trong lớp. Sĩ số 28 học sinh th́ con số 28 ấy là của con. C̣n sĩ số 32 th́ con số 32 ấy cũng là của con chứ chẳng ai giành hết! Viết 10 ḍng chính tả, bạn học đứa nào cũng ½ lỗi hoặc 1 lỗi, c̣n con lúc nào cũng từ 5 đến 7 lỗi là chót. Đi học được 5, 6 tháng ǵ đó th́ ba con đưa con vào Cô Nhi Viện ở Sài G̣n do một ông chú họ giới thiệu. Cách một con sông là đă xa vời vợi với tầm nh́n của đứa nhỏ 8 tuổi khi hướng mắt về gia đ́nh, huống hồ chi Truồi với Sài G̣n cách xa ngàn dặm…


Vào đến Cô Nhi Viện, con được tiếp tục học lớp 3 và con số cuối cùng cũng luôn luôn thuộc về con. Nhớ nhà, nhớ người thân, nhớ đủ thứ… Sống ở Cô Nhi Viện kỷ luật nghiêm khắc, thế là con bỏ trốn ra ngoài, lang thang trên đường phố Sài G̣n, kiếm ăn bằng đủ thứ việc. Đánh giày, bán cà-rem… Đầu tiên là bán báo với đứa bạn mới quen. Nói là bạn chứ nó lớn hơn con chừng 3, 4 tuổi. Ban ngày lang thang kiếm sống. Tối rút vào Viện Hóa Đạo để ngủ.


Cho đến một ngày nọ, con làm quen được một chị chừng hai mươi mấy tuổi. Chị ấy nhận con làm em nuôi và đưa con về bên kia cầu Khánh Hội ở quận Tư để ở. Chị ấy làm nghề bán Bar. Thế là về đó con có rất nhiều chị. Chị nào sai bảo việc ǵ con làm việc đó. Một điều may mắn cho con lúc ấy là con có khuôn mặt con nít dễ thương lại nói giọng Huế nên được nhiều chị tin tưởng đưa tiền đi mua thứ này thứ nọ mà không sợ con bỏ trốn.


Có gia đ́nh, có cha mẹ mà lại vào sống trong Cô Nhi Viện. Lớn lên mưu sinh bằng đủ thứ công việc, làm đệ tử cho những cô gái bán Bar. Cái tệ hại nhất là làm thêm nghề móc túi mỗi khi kẹt tiền. Bây giờ viết thư cho thầy mà nghĩ lại cái h́nh ảnh lúc móc túi bị bà kia phát hiện phải chạy trối chết, con thấy xấu hổ và mắc cười quá chừng! Hai năm, hai năm đứa trẻ lạc loài trên mảnh đất Sài G̣n, có những buổi chiều trời mưa, đói bụng, không tiền phải ṃ vào nhà bếp Viện Hóa Đạo lấy cắp thức ăn… để sống!


Một buổi tối trước cổng Viện Hóa Đạo, hôm đó là buổi thuyết pháp của thầy Hộ Giác, Phật tử đi rất đông, may thay con đă gặp sư Khiêm (sư Thiện Quang). Sau khi hỏi han và nhận con làm đệ tử, sư dẫn con về chùa Pháp Quang. Sau đó đi đâu sư cũng mang con theo. H́nh ảnh vị sư đắp chiếc y vàng đă bắt đầu hiện diện trong con từ đó. Và lúc này, thật đỡ lo chuyện không chỗ ăn, không chỗ ngủ, sợ đàn anh ăn hiếp…


Thời gian con ở với sư không nhiều lắm nhưng rất đẹp. Có thể nói đó là một chủng tử phải không thầy? Con c̣n nhớ là vào khoảng năm 65 hay 66 ǵ đó, lúc phong trào sinh viên Phật tử đang biểu t́nh chống các nhà lănh đạo Thiệu, Kỳ, Hương, Khánh, con đă trở về nhà ba mẹ ở Truồi. Sau khi về nhà con muốn đi học lại. Lúc đó 10 tuổi nên con phải vào học lớp Nhất (bây giờ là lớp 5). Lớp 3 học c̣n chưa xong mà bây giờ phải vào lớp 5, mặc dù rất cố gắng nhưng bổn cũ soạn lại, chót rồi lại chót! Học được 3 tháng là con phải nghỉ học v́ vào trong lớp mà có học được ǵ đâu! Con c̣n nhớ rất rơ cô giáo tên Liên nói với con: “Tên Chót thành ra tháng nào cũng chót”!


Về nhà phụ mẹ bứt tót lót vườn, bứt bổi bỏ chuồng heo, hốt phân trâu bón cây trong vườn. Nhưng con là đứa trẻ ngỗ nghịch và hoang đàng, thường hay ăn cắp tiền của ông nội và má con để đi Huế chơi hoặc đánh bài. Hai năm lang bạt giang hồ với những đứa trẻ bán báo, đánh giày ở đất Sài G̣n cho con nhiều mánh khóe tài ba về chuyện móc túi, cho nên con bị nhiều trận đ̣n thừa chết thiếu sống của ông anh cả. Chỉ cần có ai đó trong nhà hay khách đến nhà chơi mà bị mất ǵ th́ cái tên đầu tiên được nhắc tới là Chót dù có hay không không cần biết, bị đ̣n cái đă. Có nhiều lúc có tội thật sự, cũng có lúc phải bị đ̣n oan!


Lên đường! Lên đường, một bộ áo quần trong người, một bộ gói mang theo, thế là đủ. Con vào Đà Nẵng, mặc dù c̣n nhỏ nhưng đă lanh lợi với cái nghề làm bồi quán Bar. Đầu tiên vào Đà Nẵng, con làm ở nhà hàng Arirang Hause của người Đại Hàn đường Hàm Nghi. Sau đó chê khách Đại Hàn cho ít tiền, chạy xuống đường Thành Thái làm quán Bar Sông Xanh v́ ở đó khách Mỹ sộp, với lại dễ móc túi hơn. C̣n nhỏ nhưng có kinh nghiệm nên con được mấy chị thương. Gịng đời cứ thế ngày tháng trôi qua… Theo chân làm đệ tử cho mấy đại ca giang hồ vào các ṣng bài; mấy đại ca, mấy chị sai đâu làm đó… Nghĩ lại cũng may cho con quá thầy ơi, lúc đó mấy đại ca và mấy chị toàn chơi x́-ke mà con là người chuyên đi mua cho họ, thế mà con không dính vào đường nghiện ngập. Sau này có thời gian, con đi theo xe chuyên vào các sở Mỹ để hốt rác. Rác Mỹ lúc đó kiếm được khá nhiều tiền. Con ra đi nhưng lúc nào cũng quay mặt hướng về nhà, có chút tiền là gởi về cho má. Sau Tết Mậu Thân, con rời Đà Nẵng vào Quy Nhơn. Ở đó được 3 năm th́ tới tuổi vào lính…


Tuổi thơ của con là thế đó thầy. Kể th́ thật đơn giản nhưng sống cho qua tháng ngày lúc đó, bây giờ nghĩ lại, chẳng đơn giản chút nào. Đi vào con đường ác lúc đó rất dễ, chứ con đường thiện đâu có để mà đi. Có một điều con đi đến đâu, ở với ai lúc nào con cũng làm người ta vừa ḷng kể cả những người khó tính v́ con sống bằng tấm ḷng chân thật, làm việc hết ḿnh. Nhưng sau này lớn lên, ra đời làm ăn con mới thấy cái chân thật lắm lúc đưa đến sự thất bại bởi lẽ người đời th́ thích ngọt ngào hơn cay đắng. Họ đâu có hiểu rằng, ngọt ngào có thể là nguyên nhân của mầm bệnh, mà đắng cay lắm khi lại là thuốc ngừa trị bệnh tật. Cho nên ở đời thường hay giả dối, nói láo th́ nghe hay hơn nói thật, nói láo th́ người ta dễ tin hơn nói thật, mà nói thật th́ rất dễ mất ḷng. Tuy nhiên con vẫn giữ nguyên tắc bẩm sinh của ḿnh là chân thật và hết ḷng.


Bạch thầy! Thầy đặt cho con pháp danh Liễu Ngộ. Ư thầy có phải là mong cho con ngộ được bản chất của đời sống? Thật t́nh con không biết là con có ngộ được ǵ không, có điều khi con chiêm nghiệm về Duyên Nghiệp nơi chính ḿnh và những người xung quanh th́ con cảm nhận được sự tất yếu của đời sống “thuận pháp, tùy duyên” như thầy đă dạy. B́nh thản đón nhận mọi điều th́ tốt-xấu, được-mất, khen-chê v.v... không c̣n là vấn đề. B́nh thản đón nhận mọi điều th́ liền được cởi mở nhẹ nhàng, không c̣n băn khoăn lo lắng ǵ cả. Con thấy sống thuận pháp chính là hạnh phúc, phải không thầy? Con thường hay nói với vợ con, tâm an th́ ở đâu cũng an. C̣n tâm bất an th́ ở đâu cũng lo âu phiền muộn. Sống đừng hoài nghi, v́ chỉ cần một chút phân vân nghi hoặc th́ liền đưa đến bất an và đau khổ.


Nhờ ân đức thầy, thời gian gần đây cứ mỗi lần con nghĩ đến thầy, tự thân con thấy an vui và ấm áp. Con không thể diễn tả hết bằng cái vốn ngôn từ hạn hẹp, song con nghĩ thầy biết rơ ḷng con. Con cảm nhận được t́nh yêu thương thật sự của thầy dành cho con, cho mọi người, mọi loài, cho núi sông, cây cỏ… T́nh yêu mà con hiếm khi thấy được trong đời. Nhờ nhân duyên được gần gũi thầy trong thời gian qua, đă giúp con tăng thêm sức mạnh của niềm tin nơi sự sáng suốt, định tĩnh, trong lành trước sự thăng trầm của cuộc sống. Thầy cho con thấy rơ những điều mà trước kia con đă có nhận thức sai lạc.


Con đă kể cho thầy nghe đời con, trong đó chỉ có con tim chân thật là quan trọng, ngoài ra đúng sai, xấu tốt, khổ vui chỉ là tương đối, không biết đâu là ranh giới. Ví dụ nói về giới đức th́ hầu như không có giới nào con hoàn toàn trong sạch. Có nhiều lúc con cảm thấy xấu hổ khi được ai đó khen ḿnh! Cái nh́n của thế gian là vậy, người ta chỉ đánh giá bên ngoài. Người khác thấy, nghe, nghĩ, biết về ḿnh chưa chắc đă đúng, chỉ có tự ḿnh có chân thật để biết chính ḿnh hay không mà thôi, phải không thầy? Con và vợ con có một nhân duyên kỳ lạ. Vợ con là người có học, theo Phật Giáo Nguyên Thủy từ hồi nhỏ, c̣n con là kẻ lang thang bụi đời, và hầu như thất học. Vợ con học từ trường lớp chính quy, c̣n con học từ chiêm nghiệm cuộc đời, nhưng khi tṛ chuyện với nhau th́ rất tâm đắc, con nghĩ là chỉ v́ hai chữ chân thật, phải không thầy?


Thưa Thầy! Trước đây, nhiều lúc con có ư nghĩ buồn trách ba mẹ: tại sao con được sinh thành mà không được dưỡng dục, tại sao làm cha mẹ mà thiếu trách nhiệm với con cái ḿnh; hận anh con sao đánh đập em ḿnh mà như đánh một kẻ thù? Nếu nói rằng đánh để dạy dỗ là không đúng. Có câu người ta thường nói “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”, thầy thấy có đúng không thầy? Kể từ khi nhận chân duyên nghiệp con thấy nhẹ nhàng và dễ dàng đón nhận, từ đó thấy thương cho anh con nhiều hơn, v́ con nghĩ nợ con đă trả. Con cũng thường hay nói chuyện với vợ con, khi bà con, anh em trong gia đ́nh hoặc bạn bè hàng xóm, nếu có ai đó đối xử với ḿnh không như ư, làm buồn ḷng ḿnh th́ hăy cố gắng b́nh tâm quan sát để thấy ra sự thật chứ không nên trách cứ hay giận hờn ai hết, bởi lẽ giận hờn chỉ tự trói ḷng ḿnh, tự làm ḿnh đau khổ thêm thôi. Con nghĩ cái quan trọng bây giờ là thực sự sống, làm được ǵ tốt đẹp cho ḿnh và người là làm ngay, không nên để đến ngày mai bởi thời gian không bao giờ nấn ná đợi chờ. Mới ngày nào đây c̣n lang thang đầu đường xó chợ mà bây giờ con đă lập gia đ́nh, con cái cũng đă lớn, mọi khổ vui trên cuộc đời đều đă trải nghiệm hết rồi.


Thầy ơi, cái cảm giác khi ngồi viết thư cho thầy đây là con rất sung sướng và đầy cảm xúc, đến nỗi con đang khóc, thầy có tin không? Và con bỗng nhớ đến một người, đó là anh Tâm Đức. Con luôn nhớ ơn anh v́ trong đời con, anh vừa là người anh ruột thân thương, vừa là vị ân nhân, là người thầy khả kính, người bạn chân t́nh chia sẻ những vị đắng của cuộc đời với con. Nếu thầy là người giúp con khai ngộ th́ anh là người có công lao dạy dỗ cho con lẽ sống trong đời. Con thường nguyện cầu kiếp nào con cũng được gặp Chánh Pháp, được gặp lại những người thân thương có thể chia sẻ với ḿnh t́nh người lẽ Đạo.


Viết thư cho Thầy mà con nghỉ tay cũng phải chục lần v́ từ lâu con ít khi cầm bút, nên đă mỏi tay quá rồi thầy ơi!


Giờ đây con thật sự cảm thấy như luôn có thầy bên cạnh. Con sẽ không ngại hỏi thầy khi có điều ǵ c̣n khúc mắc trong đời sống. Con xin dừng bút. Kính chúc thầy thân tâm thường lạc.


Con,

Liễu Ngộ.

 

((0))

   I

Liễu Ngộ con,


Đọc thư con thầy vừa xúc động vừa hoan hỷ. Xúc động v́ không ngờ thời thơ ấu của con lại gian truân, bất hạnh đến thế. Và hoan hỷ v́ con đă từ những nỗi đau thương, gian khổ ấy mà tự vươn lên cả mặt vật chất lẫn tinh thần. Tŕnh độ giác ngộ về chân lư đời sống, cũng như phẩm chất đạo đức của con rất chân thực, tự nhiên, không phát xuất từ khuôn khổ gia giáo hay quan niệm đạo đức nào, mà từ lương tâm qua những bài học thực tế giữa chợ đời đen bạc.


Có một sự trùng hợp rất kỳ diệu: Cuộc đời con là một minh họa điển h́nh phong phú và cụ thể nhất cho nguyên lư thiền mà thầy đang thể nghiệm và tŕnh bày. Thiền là sức mạnh dũng cảm mà con đă đối mặt với những thử thách cam go nghiệt ngă của cuộc đời để học ra bài học giác ngộ, để mở rộng tấm ḷng trong t́nh yêu thương vô hạn. Trí tuệ, t́nh yêu thương và ḷng can đảm sẽ mất đi nếu con sợ hăi, tránh né sự thật phủ phàng để t́m kiếm an toàn trong những trạng thái thiền lâng lâng êm ả. Thiền chẳng có mảy may ư nghĩa nào nếu như con không học được ǵ từ cuộc đời và không làm được ǵ cho cuộc đời. Chân lư là sự thật trần trụi ngay trong nghiệp mệnh thăng trầm biến đổi biểu hiện qua kiếp sống của mỗi con người. V́ vậy mỗi người có một bài học thiền riêng phải tự ḿnh khám phá, không thể bắt chước ai cũng không sao hoán đổi được. Ai biết lắng nghe, học hỏi, chiêm nghiệm bài học của chính đời ḿnh, dù khổ hay vui, dù thành hay bại, người ấy đang thật sự thiền, hay đúng hơn là đang sống giáp mặt với chân lư muôn đời.


Thấy ra điều này, một nhà nghiên cứu tử vi nổi tiếng đă nói rằng: Thật là sai lầm khi xem tử vi mong đoán trước kiết hung, thành bại v.v… để rồi lặn hụp trong hy vọng, nản ḷng, mừng vui, buồn tủi v.v… Nhưng thực ra mục đích của người sáng lập môn tử vi là muốn nhắn nhủ rằng mỗi người tuy có mỗi nghiệp mệnh khác nhau nhưng giá trị không căn cứ trên phương diện thành bại, được mất, hơn thua, vui khổ mà tùy thuộc vào thái độ của mỗi người đối với nghiệp mệnh của ḿnh. Một người có lá số bất hạnh nhưng học ra từ đó bài học giác ngộ giải thoát th́ đó là bậc trí giả hạnh phúc. Ngược lại người có lá số phúc lạc nhưng chẳng học ra được ǵ ngoài đắm say hưởng thụ th́ vẫn là kẻ si mê bất hạnh.


Thiền không phải là nỗ lực t́m kiếm một mảnh đất b́nh an hay một tháp ngà toàn mỹ cho riêng ḿnh bằng cách quyết tâm luyện tập một phương pháp nghiêm ngặt nào đó để ḥng đạt được những kết quả mong đợi ở tương lai, để t́m quên những khổ sầu trong quá khứ, hay tránh né một thực trạng bất an phiền muộn hiện giờ, mà thiền là đón nhận tất cả những ǵ đang trải nghiệm với thái độ trầm tĩnh, sáng suốt và tự tin để học ra bài học mà pháp đang thể hiện ngay trong nghiệp mệnh chính ḿnh. Mục đích của thiền không phải là những lư tưởng cao xa, huyền bí, để rồi cứ măi lang thang đi t́m những pháp môn mầu nhiệm, mong cầu đạt được những cảnh giới phi phàm mà quên đi bài học giác ngộ của pháp đang đến với mỗi người ngay trong từng khoảnh khắc hiện tại ngắn ngủi này. Thực ra phi phàm nhất lại là những người có đủ tự tin, nhẫn nại, đủ trầm tĩnh, sáng suốt để giáp mặt với chính đời ḿnh, không trốn tránh cũng không thỏa hiệp v́ biết rằng cả hai thái độ này đều là chướng ngại để họ có thể học ra bài học giác ngộ duy nhất mà pháp đặc biệt dành riêng cho chính ḿnh.


Cuộc đời là trường thiền vĩ đại nhất, cung ứng đầy đủ pháp môn tự nhiên nhất, thiết thực nhất cho mọi căn cơ tŕnh độ, bằng cách trao pháp đến cho từng cảnh ngộ nghiệp duyên của mỗi người. Chính những t́nh huống thực tại đó là những bậc thầy ngày đêm không mệt mỏi, t́nh nguyện chỉ dạy cho con sống thiền bằng thân giáo cụ thể và chính xác hơn bất cứ hướng dẫn của vị thiền sư nổi tiếng nào. Và đối tượng trung thực nhất, phù hợp nhất, xứng đáng nhất để mỗi người luôn tự chiêm nghiệm, học hỏi, quán chiếu là những ǵ đang diễn ra ngay nơi chính ḿnh trong tương giao với t́nh huống nghiệp mệnh mà pháp đang vận hành.


Kỳ diệu thay, chính con đă thấy ra điều đó ngay trong duyên nghiệp “đen đủi” của ḿnh. Mọi thứ xấu tốt, khổ vui, thương yêu, thù hận đă un đúc cho con trưởng thành trong nhận thức chín chắn về bản chất cuộc sống. T́nh thương yêu, cảm thông và tha thứ đă nảy nở trong con, giúp con biết cám ơn những ngày tháng khổ đau, và những t́nh đời khắc bạc. Thực ra, chính con đă tự ḿnh giác ngộ, chứ không phải do thầy khai ngộ. Nếu con không đủ chín mùi trong nhận thức chân thực qua trải nghiệm của chính ḿnh trong cuộc sống, th́ thầy nói ǵ cũng vô ích. Con nói đúng, sự chân thật và nhiệt t́nh của con đă được đáp đền xứng đáng. Đó là hoa giác ngộ đang kết nụ trong con, như hoa sen đang kết nụ trong bùn. Và thầy đặt cho con pháp danh Liễu Ngộ không phải để mong con giác ngộ trong tương lai, mà để con chứng kiến nụ hoa giác ngộ đang nảy nở trong con trong từng khoảnh khắc hiện tại.


Chúc mừng con.


Thầy Viên Minh

 

 

 

art2all.net