NGUYỄN AN B̀NH
 

 

ĐỌC LẠI TRUYỆN NGẮN

D̀ LUCIA:

D̀ LUCIA LUÔN Ở TRONG TRÁI TIM TÔI .


H́nh: (Internet)
 


          N
hà văn Mang Viên Long đă gởi tặng tôi tập truyện ngắn “D́ Lucia” mới in sau lễ Giáng Sinh 2013 một ngày- ngày 25-12-2013. Sở dĩ tôi nhắc đến lễ Giáng Sinh ở đây v́ trong truyện ngắn D́ Lucia có một chi tiết đáng nhớ, lời hẹn của người lính với người nữ tu có vẻ đẹp hiền dịu thánh thiện sẽ về ngày Giáng Sinh nếu ḿnh c̣n sống là một nỗi ám ảnh khôn nguôi, bắt người đọc phải nhớ măi.

Truyện ngắn D́ Lucia là truyện ngắn thứ hai trong 13 truyện ngắn của tập truyện cùng tên D́ Lucia. Thông thường trong một tập truyện tác giả thường chọn một tác phẩm ưng ư nhất để đặt tên chung cho nó và tôi cũng thường có một thói quen đọc trước truyện ngắn nầy để xem tác giả gởi gắm ǵ trong đó. Đă là truyện ngắn th́ chúng ta điều hiểu rơ người viết có quyền hư cấu nhân vật, sự việc theo ư đồ sáng tác của ḿnh. Nhưng trong nhiều truyện ngắn mà nhà văn Mang Viên Long đă viết ta lại bắt gặp đâu đó cuộc đời của anh được thể hiện trong những thời điểm trong những năm tháng thăng trầm từ thời thơ ấu, lúc trưởng thành, trong chiến tranh và những năm tháng sau 1975 khi ḥa b́nh trở lại. Nhân vật tôi trong Những Mùa Trăng Có Nhau, Chị Sáu Cô Đơn, Cho Dẫu Muộn Màng. Là Quế trong Cám Ơn Nhau, Nguyên trong Mặt Trời Trên Những Đám Mây, Viên trong Từ Giấc Mơ Đến Cuộc Đời và Người Lưu Giữ Bản Thảo, Thạch trong Ăn Tết Ở Chùa và truyện ngắn D́ Lucia không phải là trường hợp ngoại lệ. Truyện ngắn đă tạo cho tôi sự chú ư ngay từ đầu như thế.

Nhân vật tôi - người lính – trong một lần di chuyển từ chỗ công tác tới nhà thờ T.A. để nghỉ đêm, t́nh cờ gặp d́ Lucia đang đứng trước cổng cô nhi viện nh́n bâng quơ ra cánh đồng trước mặt. Vẻ đẹp thuần khiết, hiền dịu của người nữ tu là một vẻ đẹp mà người lính miêu tả là chưa hề gặp một người nữ nào có một vẻ đẹp, vừa quyến rũ, vừa thánh thiện như thế. Có lẽ vẻ đẹp dịu dàng, trong sáng của d́ Lucia ngay từ đầu đă làm tâm hồn người lính trẻ dịu mát đi bởi không khí ngột ngạt của chiến tranh

Những ngày ngắn ngủi ở lại công tác, người lính thường ghé nhà thờ thăm viếng d́ Lucia. Một t́nh cảm nhẹ nhàng đă đến với người lính như chính người lính đă thú nhận:

“ Tôi đă yêu d́ Lucia. Điều đó hẳn là d́ Lucia cũng nghiệm thấy. Phần tôi, tôi chưa thể đoàn biết rằng d́ có nghĩ ǵ về tôi, có giống như tôi đă yêu và nhớ d́ ngay trong giấc ngủ. Tôi chỉ thấy d́ thực vui khi gần tôi, nói chuyện, và d́ trầm lặng khi nghe tôi từ giă. Tôi đọc được ở đôi mắt d́ nhiều hơn là lời nói. Đôi mắt ấy thực tinh khiết và nồng nàn.

Họ chia tay nhau, người lính trở về với đơn vị của ḿnh với một lời hứa khi d́ Lucia hỏi: Giáng Sinh nầy anh có thể tới vui với mấy em ở cô nhi viện không, người lính đă quả quyết: Tôi sẽ tới, thưa d́. Chắc là ở đâu tôi cũng sẽ về đây ngày Giáng Sinh…D́ hăy cầu nguyện cho tôi c̣n sống để trở lại. Nhưng lời hứa đó đă không thực hiện được. Một lời hứa đă làm ray rứt người đọc dù người lính vẫn c̣n sống, chiến tranh mà trách ai được.

Đọc lại D́ Lucia, tôi có một tưởng tượng khá thú vị: Phải chi ngày đó chiến cuộc không trở nên dữ dội khốc liệt, thời cuộc đă thảy các anh từ nhà trường vào quân trường, đại đội anh không về công tác ở huyện Ninh Ḥa, xă Ninh Đông, anh không gặp D́ Lucia, chắc có lẽ không có truyện ngắn hay cho chúng ta đọc. Phải chi bản thảo viết tay ngày đó anh gởi cho Bách Khoa bị ông Lê Ngộ Châu gác lại, phải chi sau cuộc binh lửa và những bể dâu cuộc đời, anh không được nhà văn Trần Huiền Ân photo lại truyện D́ Lucia đăng trên số Bách Khoa 384 mà anh bị ‘thất lạc” th́ có lẽ D́ Lucia đă nằm im trong lớp bụi thời gian không đến được với chúng ta hôm nay. D́ Lucia đă trở về với anh sau mấy mươi năm xa cách. Đó cũng là một duyên lành mà từ lâu anh nghiệm ra được từ khi anh t́m đến Phật.

Nhưng có thể đó cũng là cái duyên chưa thật trọn vẹn. Như anh từng tâm sự:

”Vào dịp Giáng Sinh năm nay (2013), tập truyện ngắn thứ 15 (tác phẩm thứ 18) của tôi sẽ được phát hành, có tên là 'D́ Lucia' - để nhớ lại một thời không thể nào quên của tháng năm gian nan, khổ ải! Sau hơn 40 năm xa " d́ Lucia”, hôm nay, nếu D́ c̣n ở đâu đó trong một chủng viện (hay nhà thờ nào), th́ tuổi đời trên 60 rồi! C̣n tôi? Tôi đang bước vào tuổi 70, đón Giáng Sinh trong niềm cô độc, bỗng nhớ h́nh bóng D́. Tôi đă “thất hẹn” với D́ Lucia, bởi v́ – tôi vẫn c̣n sống sau cuộc đao binh, mà vẫn chưa có dịp nào trở lại ngôi nhà thờ xưa, để được ' vui với mấy em '…

Ai có biết D́ Lucia bây giờ đang ở đâu, xin chỉ giúp. Tôi muốn tạ lỗi cùng D́, và gởi đến D́ Lucia một câu: 'Chúc D́ một mùa Giáng Sinh vui vẻ, an lành, hạnh phúc ' ”

Tôi nghĩ anh hỏi là hỏi vậy, hỏi để cho ḷng ḿnh thanh thản v́ trong ḷng anh luôn thấy ḿnh mắc nợ một lời hứa với D́ Lucia và dù D́ Lucia ở đâu di nữa, c̣n sống hay đă mất ( điều mà anh cũng như tôi và các bạn đọc của tôi không mong xảy ra) th́ D́ Lucia luôn ở trong… trái tim anh. Chúng ta c̣n nhớ trong một lần mạn đàm với nhà thơ Cao Thoại Châu, nhà thơ có thắc mắc: “ Trở lại với “D́ Lucia”, gợn lên t́nh yêu như cái mầm…không mọc tiếp (nhưng cũng không thui chột), người nữ tu nầy rất “người” một cách trong sáng, phần tôi rất mê những chút t́nh lăng mạn, éo le mà sương khói như thế. Kết thúc truyện: “Tôi sẽ tới, thưa d́. Chắc là ở đâu tôi sẽ về đây ngày Chúa giáng sinh. D́ hăy cầu nguyện cho tôi c̣n sống để trở lại”. Ḥa b́nh hơn 30 năm, không c̣n nỗi sợ chết của người lính bị động viên, anh có biết D́ Lucia ở đâu?” Tôi đă vui vẻ trả lời anh:”(…) Tôi biết! D́ Lucia ở tại Ninh Ḥa ( thời điểm 1972-73) và sau đó, cho tới hôm nay sau hơn 30 năm, Lucia đang ở trong… trái tim tôi!” “

Tôi hiểu một nữ tu như d́ Lucia, khi đă khoác cho ḿnh bộ áo choàng trắng của nhà thờ, người nữ tu ấy đă từng đứng trước tượng chúa với lời khấn nguyện thành tâm dâng hiến cả cuộc đời ḿnh cho chúa, phụng sự cho những đức tin mà ḿnh đă xác lập: ”Lúc nào rảnh, mời ông tới chơi, giờ tôi phải đi chích thuốc, rồi lo tắm rửa, coi sóc chỗ ngủ cho lũ nhỏ ” th́ nếu t́nh cờ hay có người biết tin nhắn gởi tôi chắc chắn rằng d́ Lucia sẽ cười với nụ cười đôn hậu và có thể người nữ tu ấy đứng trước tượng chúa mà cầu nguyện: ” Cám ơn chúa, ông ấy vẫn c̣n sống”. Người lính ấy đă trở về sau cuộc binh lửa, trong nhiều mùa giáng sinh thanh b́nh đă trôi qua, dù không đến được viện mồ côi để chung vui với các em trong viện cùng d́ như lời đă hứa.

Tôi cũng cho rằng nhận xét của Ngọc Bút trong bài “Những nhân vật” trong truyện của anh Mang Viên Long là có cơ sở: “Có thật là có một D́ Lucia như vậy trong đời thực không? Đẹp th́ tôi thấy nhiều soeur rất đẹp rồi, nhưng hiền th́…Tôi thực sự bị ấn tượng bởi vẻ đẹp hiền dịu trầm tĩnh của D́ Lucia, rất tương phản với những ǵ thuở nhỏ tôi nghĩ về các soeur. Thâm tâm tôi thuở ấy cũng cho rằng các soeur … không biết yêu, hay ít nhất cũng không được phép nghĩ đến t́nh yêu nam nữ b́nh thường, mà chỉ … yêu chúa, nên mối t́nh của D́ Lucia và nhân vật người lính trong truyện đă rất cuốn hút tôi thuở mới lớn mơ mơ màng màng. Măi sau nầy lớn lên, tôi mới nhận ra, thực ra D́ Lucia và người lính, cũng như những nhân vật khác, chỉ là cái cớ để bạn tôi, tác giả, nói lên khát vọng ḥa b́nh của ḿnh. Khát vọng ấy là muôn thuở, hiển nhiên. Cũng là điều rất hiển nhiên, khi D́ Lucia bày tỏ t́nh yêu của ḿnh bằng ánh mắt nồng nàn với câu nói ”Tôi cũng là một con người”…”

Nếu bạn đọc để ư trong truyện ngắn D́ Lucia bóng dáng của chiến tranh cũng lẩn khuất đâu đó như một bóng ma ám ảnh cuộc sống của mọi người. Một bức tranh u buồn, ảm đạm qua những vùng đất mà người lính và các bạn anh đă đi qua, sự bất lực trước hoàn cảnh không thể làm ǵ hơn được, anh nh́n thấy bóng nắng mỗi lúc một vàng vơ, yếu ớt hơn:

“Suốt ngày nay, chúng tôi đă theo trung đội nghĩa quân, nhân dân tự vệ, cảnh sát xă, đến ấp X.M - một ấp được ghi nhận t́nh trạng an ninh yếu kém nhất của xă. Theo sự lưu ư của ông cuộc trưởng, tôi nh́n thấy bất cứ ngôi nhà nào của ấp nầy cũng có một chiếc bàn thờ, nhang đèn nghi ngút. Dân cư thưa thớt, từng ngôi nhà rải rác, vườn tược hoang vắng, tôi chỉ gặp được toàn đàn bà, con nít và ông già…H́nh ảnh kham khổ của họ đă cho tôi nh́n thấy rơ chiến tranh, thù hận, là một điều đáng ghê tởm, và đáng nguyền rủa nhất. Có bao giờ những người chủ chiến nh́n thấy được những nét mặt, những đời sống cùng khổ này không”.

Cái chết luôn là lời dự báo trước không tránh khỏi v́ súng đạn bao giờ cũng vô t́nh như lời nói của người lính với D́ Lucia:

“- Đâu có ǵ là nhiều, thưa d́. Sống như tôi mà không có hy vọng, ước mơ, th́ khổ chết. Đời lính ngắn ngủi và buồn lắm – không biết “ra đi” lúc nào!”

“ - Tôi sẽ tới, thưa d́. Chắc là ở đâu tôi cũng sẽ về đây ngày Giáng Sinh… D́ hăy cầu nguyện cho tôi c̣n sống để trở lại”

Và những ước mơ về một ngày ḥa b́nh được trở về dạy học, được vun xới một mảnh vườn được viết những điều muốn viết. Một ước mơ thật b́nh dị nhưng lại khó thực hiện, ít ra trong thời điểm hiện t ại. Niềm khao khát ḥa b́nh đối với người lính trong chiến tranh là một điều hiển nhiên dễ hiểu.

Một mùa Giáng Sinh mới sắp đến làm tôi lại nhớ đến đoạn cuối của truyện D́ Lucia:

“…d́ Lucia đă quay lại hỏi; “Giáng sinh nầy ông ở đâu?”
- Thưa d́ chưa rơ được.
D́ Lucia cười;
- Tôi hỏi để coi ông có thể tới vui với mấy em ở đây được không?
Tôi quả quyết:
- Tôi sẽ tới, thưa d́. Chắc là ở đâu tôi cũng sẽ về đây ngày Giáng Sinh… D́ hăy cầu nguyện cho tôi c̣n sống để trở lại.”

Vậy th́ D́ Lucia bây giờ đang ở đâu? Ở đâu th́ tôi không rơ nhưng tôi biết chắc chắn rằng D́ Lucia luôn ở trong trái tim anh, phải không anh Mang Viên Long?

NGUYỄN AN B̀NH
(Mùa Giáng Sinh 2014)

 

 

art2all.net