Nguyên Lạc

 

CHỮ DỤC TRONG XỬ THẾ

 

VỀ CHỮ DỤC

Dục là từ gốc Hán có ư nghĩa là muốn: sự ham muốn, mong muốn, ḷng ham muốn được thỏa măn.

 

1. Theo Phật giáo, dục được chia làm 2 loại: Thiện dục và ác dục.

- Thiện dục : thường được xem như ḷng ham muốn đem lại lợi ích cho mọi người, trong đó có ḿnh. Suy nghĩ và hành động có tính vị tha.

- Ác dục : thường được xem như ḷng ham muốn chỉ đem lại lợi ích cho riêng ḿnh, không phải quan tâm đến lợi ích của người khác. Suy nghĩ và hành động có tính vị kỷ.[1]

DỤC là đầu mối của SÂN SI, gây ra khổ đau nên đức PHẬT khuyên nên DIỆT DỤC. Theo tôi, nhiều người nghĩ chưa chính xác lời khuyên nầy: - Diệt là diệt "ác dục", c̣n diệt "thiện dục" th́ làm sao tinh tấn được. Như ḷng ước muốn giác ngộ để cứu giúp con người mà diệt th́ ôi thôi!

Đó là vài nghĩa của dục trong Phật giáo.

 

2. Trong đời thường giống vậy, cũng có 2 loại: Thiện dục và ác dục (tà dục)

- Ác dục: tư dục chỉ nghĩ tới quyền lợi của riêng ḿnh, của riêng gia đ́nh, phe nhóm ḿnh; mặc cho người đời, mặc cho đất nước quê hương tan nát, thê lương. Loại dục này làm cuộc sống con người khổ đau thêm, ngăn cản sự tiến bộ của nhân loại.

- Thiện dục: ḷng mong muốn cho ḿnh và người, cho xă hội, quê hương, nhân loại tốt đẹp hơn, hạnh phúc hơn, tiến bộ hơn. Nếu diệt ḷng dục này sẽ ngăn cản bước tiến của nhân loại.

Diệt cái ác dục, tà dục trong cuộc sống là điều đáng trân trọng và sẽ làm cho xă hội, con người đẹp đẽ thêm, hạnh phúc thêm.



CHỮ DỤC TRONG XỬ THẾ

1. Hàn Ph́ (Han Fei)

Con lươn h́nh dáng giống "y chang" như con rắn; nhưng khi thấy con rắn th́ đàn bà ré lên, chết khiếp; c̣n gặp con lươn thì mân mê, "rà soát", cười tủm tỉm khoái chí! Tại sao?

Vì con rắn có thể mổ cho một phát "đi đời nhà ma", c̣n lươn ta thịt, ta "nhậu" đă đời, không khoái sao được?

Từ nhận xét này, ông Hàn Phi (Han Fei, 281 TCN - 233 TCN)[2]- Pháp gia người "nước lạ", mới "ngôn" đại khái rằng: Người đời đều "hành xử" mọi việc theo DỤC, theo cái lợi của riêng ḿnh. Cho người lợi th́ người sẽ theo ḿnh, hết lợi th́ họ rời đi thôi.

Về chữ DỤC, tôi xin dẫn thêm trích đoạn này:

Trong Chiến Quốc Sách, ở mục Tần sách, tiểu mục 13: "Thiên hạ chi sĩ hợp tung" có đoạn:

[... Các kẻ sĩ trong thiên hạ theo chính sách hợp tung họp nhau ở Triệu muốn đánh Tần, Tể tướng Tần là Phạm Tuy nói với vua Tần:

- Đại Vương đừng lo, thần xin giải tán họ. Kẻ sĩ trong thiên hạ không có ǵ oán Tần, họ hợp nhau muốn đánh Tần v́ mong được phú quư đấy thôi (DỤC - Nguyên Lạc). Đại Vương có thấy bầy chó của Đại Vương không? Nằm th́ cùng nằm, dậy th́ cùng dậy, đi th́ cùng đi, ngừng th́ cùng ngừng, không cắn nhau. Nhưng nếu ném xuống cho chúng một khúc xương, th́ chúng vùng dậy và nhe răng cắn xé nhau. Tại sao vậy? V́ tranh ăn...] (Chiến Quốc Sách - Giản Chi và Nguyễn Hiến Lê)

Trong DỤC hàm chứa 4 chữ: T̀NH, TIỀN, DANH và QUYỀN LỰC.

2. Dale Carnegie, nhà giáo dục

"Học tập" theo Hàn Phi, ông Dale Carnegie (nhà giáo dục nổi tiếng - wellknown- Mỹ, người lập ra hệ thống trường Carnegie) mới viết ra cuốn sách "How to win friends and influence people", dạy người "Bí quyết để thành công" (Cụ Nguyễn Hiến Lê dịch là Đắc Nhân Tâm).

Xin được nói sơ lược về ông Carnegie này:

Dale Carnegie chỉ mới có tốt nghiệp trung học, không học tiếp, không tốt nghiệp đại học (giống như Bill Gates) nhưng viết sách dạy cho các nhà nguyên thủ, các thương nhân, bác sĩ, kỹ sư... Sách của ông xuất bản hàng chục triệu quyển và được chuyển ngữ hàng chục thứ tiếng trên thế giới. Ở Mỹ, các hăng lớn bắt buộc các nhân viên phải học qua trường Carnegie nếu muốn tiến xa.

Ngay điều này, chúng ta phân biệt rơ ràng giữa BẰNG CẤP và TRI THỨC: - Bằng cấp cao chưa hẳn là có TRI THỨC, hiểu theo nghĩa: Sáng tạo, t́m cái hay đẹp dâng đời và hành xử nhân bản, chính trực...

Tương tợ Hàn Phi, Dale Carnegie khuyên rằng: - Muốn dẫn dụ người, ta phải chú ư đến sự mong muốn, ước ao, cái lợi của họ (DỤC ).

Con người muốn (DỤC) những ǵ ?

[...Ít lắm, nhưng khi chúng ta đă muốn th́ chúng ta nằng nặc đ̣i cho kỳ được. Những cái chúng ta muốn là:

1- Sức khỏe và sanh mạng
2- Ăn
3- Ngủ
4- Tiền của
5- Để tiếng lại đời sau
6- Thỏa nhục dục (sexual gratification)
7- Con cái chúng ta được mọi sự đầy đủ
8- Được người khác coi ta là quan trọng (A feeling of importance)

Freud [3], nhà bác học, phân tâm học Đức trứ danh nói rằng: - Hai thị dục căn bản của nhân loại là t́nh dục và thị dục huyễn ngă (the desire to be great, to be important)[*]

Triết gia John Dewey nói: - Thị hiếu mạnh nhất của nhân loại là thị dục huyễn ngă.

Xin các bạn nhớ kỹ câu: "Thị dục huyễn ngă"[*]. Nghĩa nó vô cùng và bạn sẽ thường gặp nó trong cuốn sách này.

Bảy thị dục khác đều dễ thỏa măn, duy có thị dục đó ít khi được thỏa lắm, tuy nó cũng khẩn cấp như ăn và ngủ.

Abraham Lincoln nói: "Ai cũng muốn được người ta khen ḿnh". Chúng ta đều khát những lời khen chân thành mà than ôi! ít khi người ta cho ta cái đó.

Những kẻ nào đă học được cái bí quyết làm thỏa măn ḷng đói khát lời khen đó, nó tuy kín đáo mà giày ṿ người ta, đâm rễ trong ḷng người ta, th́ kẻ ấy "nắm được mọi người trong tay ḿnh" và được mọi người tôn trọng, sùng bái, nghe lời, "khi chết đi, kẻ đào huyệt chôn người đó cũng phải khóc người đó nữa"....] (Đắc Nhân Tâm - Nguyễn Hiến Lê).
......


[*] Huyễn là rực rỡ vẻ vang. "Thị dục huyễn ngă" (the disire to be important) là ḷng muốn được người khác cho ḿnh là vẻ vang, quan trọng

 

VẤN NẠN

Dẫn giải về điển tích Hàn Phi, Phạm Tuy... tôi đă bị "phê phán", nói theo đời thường là bị "móc họng" như sau:

- Sao khuyên THOÁT TRUNG mà lại hay dẫn những điển tích TRUNG? Đúng là XẠO!

Sẵn dịp xin trả lời:

- Con người khác với động vật khác ở tính KẾ THỪA. Biết giữ lấy từ tiền nhân những cái hay, cái đẹp, nhân bản... Những cái này không thuộc riêng ai mà trở thành tài sản chung của nhân loại, nước nào cũng có, tuỳ điều kiện mà trước hay sau thôi. Chúng ta phải biết lợi dụng, lựa lấy cái hay, cái đẹp của người trước, bất cứ ở đâu, bất cứ dân tộc nào để phục vụ lợi ích riêng của chúng ta, của đất nước ta.

THOÁT là tránh xa cái gian dối, xảo trá đưa đến điều ác, hỗ trợ cho chủ nghĩa xâm lược; cái không c̣n hợp thời ngăn cản sự tiến bộ của đất nước.

Hăy đập vỡ cái "ṿng kim cô" đang xiết chặc đầu óc dân Việt, và tự ḿnh "đốt đuốc" như Japan, Korea cùng xây dựng quê hương, chống lại mọi "ư đồ" xấu xa.

 

LỜI KẾT

Để kết bài này, xin được ghi ra hai câu thơ của tôi tặng các bạn:

Nhân sinh.giấc mộng đủ dài
Tỉnh đi người hỡi. song ngoài vầng trăng


Nguyên Lạc


--------------------


Nguồn: Hàn Phi tử, Chiến Quốc Sách (Nguyễn Hiến Lê) How to win friends and influence people -Đắc Nhân Tâm (Dale Carnegie), Wikipedia...


Chú thích:

[1] T́m hiểu về dục
http://chuaphuclam.vn/index.php?/phat-hoc/tim-hieu-ve-duc.html

(2) Hàn Phi (Han Fei, 281 TCN - 233 TCN) là học giả nổi tiếng Trung Quốc cuối thời Chiến Quốc theo trường phái Pháp gia
(Han Fei, also known as Han Fei Zi, was a Chinese philosopher of the Warring States period "Chinese Legalist" school - Wikipedia)

[3] Sigmund Freud. Freud (là người Áo) đă có rất nhiều ảnh hưởng đến môn tâm lư học (psychology), mặc dù những ảnh hưởng này thiên về sinh vật hóa hơn, đóng góp cho ngành khoa học tâm lư. Thuyết của Freud cho rằng cấu trúc hành vi người được thúc đẩy bởi các thành tố cơ bản là ư thức-tiềm thức-vô thức, dựa trên cơ chế "thỏa măn và dồn nén".

Phân tâm học (viết tắt của Phân tích tâm lư học, tiếng Anh: Psychoanalysis) là tập hợp những lư thuyết và phương pháp tâm lư học có mục đích t́m hiểu những mối quan hệ vô thức của con người qua tiến tŕnh liên tưởng. Nó được khởi thảo bởi Sigmund Freud, một bác sĩ người Áo. Phân tâm học chuyên sâu nghiên cứu về con người. Phân tâm học chia bản năng con người ra làm ba phần: cái ấy (E: id;F:Le Ca; G:das Es), cái tôi (E: Ego;F:Le Moi; G:das Ich) và cái siêu tôi (E:Super ego;F: Le Surmoi; G:das Über-Ich). Trong đó nói rơ con người luôn bị chi phối bởi bản năng tính dục và mọi hoạt động của con người đều nhằm thỏa măn hoặc ức chế nhu cầu đó" [Wikipedia]


 

art2all.net