Nguyên Lạc

 

ĐỌC THƠ CỔ NHỚ NGƯỜI XƯA

 

ĐẶNG DUNG

CẢM HOÀI



1. Bài cảm xúc 1
 

Phí chi bút mực anh hùng luận?
Ai người nước Việt hãy cùng ta
Nói chi cho lắm mòn chữ nghĩa?
Xăn áo cùng nhau giữ sơn hà!
.
"Quốc thù vị báo đầu tiên bạch,
Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma" *
"Đầu bạc giang san thù chưa trả" **
Mấy độ mài gươm dưới trăng tà
.
Ngàn năm vẫn nhớ lời thơ cổ
Rạng đấng hùng anh của nước nhà
Hoài Cảm Đặng Dung lời thê thiết
Nén trầm tôi kính ... mắt lệ nhòa!
...........
* Câu thơ trong bài Cảm hoài - Đặng Dung
** Tản Đà dịch


.
2. Bài cảm xúc 2
.
"Quốc thù vị báo đầu tiên bạch,
Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma"
.
Dưới trăng mài kiếm Long Tuyền
Mài luôn cho bén lời nguyền nước non
Thề rằng quyết giữ vẹn toàn
Giang sơn gấm vóc mãi còn thiên thu
"Tiệt nhiên định phận thiên thư" +
Kiếm này ta chém giặc thù xâm lăng!

.........
+ Nam Quốc Sơn Hà - Lý Thường Kiệt


.
PHÂN TÍCH HAI CHỮ ANH HÙNG
“Anh” trong “anh hùng’ có nghĩa là tốt đẹp, tài hoa hơn người, kiệt xuất, xuất chúng. Nghĩa gốc của chữ “anh” là loài hoa đẹp nhất.
C̣n “hùng” trong “anh hùng” có nghĩa là người dũng mănh tài giỏi, siêu quần, kiệt xuất
Anh hùng: Nhân vật phi phàm xuất chúng, chỉ người có kiến giải, tài năng siêu quần xuất chúng.
.


ĐỊNH NGHĨA ANH HÙNG
“Anh hùng là hành động của một người v́ đại cuộc không xem sự sống chết của ḿnh là quan trọng tuyệt đối, sống v́ tha nhân, hy sinh v́ dân tộc, cho dù có phải chết th́ vui ḷng đón nhận. Khi bàn đến hai từ “anh hùng” th́ ư niệm thành công không nằm trong thuộc tính định nghĩa cho từ đó. Thử tra hai từ Heros trong các bộ Encyclopedia th́ biết. Đông Tây đều định nghĩa như thế” (Laiquangnam)


.
LUẬN ANH HÙNG
Ta thử luận về vài nhân vật nổi tiếng được cho là anh hùng:
.
1. Kinh Kha
- Nhân vật Kinh Kha này ai cũng biết qua việc hành thích Tần Thủy Hoàng. Nhân vật này thường được nhiều người Việt nhắc đến, ca tụng trong nhiều bài văn thơ. Suy gẫm chuyện Kinh Kha, tôi thấy ông ta đâu phải là người anh hùng.
Nguyễn Du đă chê bai: Kinh Kha đi thích khách Tần Thủy Hoàng chỉ v́ có người biết đến ḿnh và v́ sự đối đăi thừa mứa. Kinh Kha chỉ là một con rối, hành động không v́ tấm ḷng trung dũng (diệt kẻ tàn bạo, pḥ người đức độ), đâu có hy sinh v́ dân tộc, mà hành động chỉ v́ sự mua chuộc và kích động của người khác.
Đây là trích đoạn bài thơ chữ Hán của Nguyễn Du, phần chê bai Kinh Kha.
.
Thần dũng nghị nhiên duy độc quân.
Đồ đắc Điền Quang khinh nhất vẫn.
Khả liên vô cô Phàn Ô Kỳ,
Dĩ đầu tá nhân vô hoàn th́.
Nhất triêu uổng sát tam liệt sĩ,
Hàm Dương thiên tử chung nguy nguy.

(Kinh Kha Cố Lý– Thơ chữ Hán Nguyễn Du)
.
Dịch thơ
Liều thân chỉ v́ kẻ biết ḿnh,
Huống được Điền Quang tự đâm cổ.
Khá thương Phàn Kỳ chẳng tội chi.
Đem đầu cho mượn chẳng hoàn ǵ.
Một sớm chết oan ba liệt sĩ.
Hàm Dương, Thiên tử vẫn uy nghi.

(Nhất Uyên dịch)
.
Kinh Kha là nhân vật Tàu, người Tàu có ca tụng hay không là chuyện của họ; tại sao ta là người Việt mà lại ca tụng, vinh danh?!
- Anh hùng là như Đặng Dung của VIỆT NAM ta đây, ta hăy thử luận bàn về nhân vật này.
.


2. Đặng Dung
Đặng Dung (1373 - 1414) con trai của Đặng Tất. Ông là tướng lĩnh của vua Trùng Quang Trần Quư Khoáng - nhà Hậu Trần trong lịch sử Việt Nam.
Theo Đại Việt sử kư toàn thư:
Các vị anh hùng -dưới sự lănh đạo của Đặng Dung đă đánh nhau ṛng ră trên dưới bảy năm (1407-1413) với 80 vạn quân dân binh Minh do Trương Phụ đẫn đạo xâm lấn Việt Nam, một binh lực hơn hẳn ḿnh nhiều lần
.


“Chuyện khó tin trong binh sử thế giới, trường hợp hy hữu này duy chỉ có trong quân sử Đại Việt. Khi vị tướng tư lệnh lại là cầm đầu toán người nhái cảm tử rất gọn nhẹ đánh thẳng vào sào huyệt kẻ tử thù. Tháng 8/1413, được biết quân Trương Phụ vào đến Thuận Hóa, và kéo binh tập kết vào ngă ba sông này để tổ chức cuộc săn đuổi vua quan Hậu Trần đang đóng quân ở trên bờ; quan thái phó Nguyễn Súy và quan đại tư mă Đặng Dung nửa đêm chia quân đến đánh Trương Phụ. Quan thái phó Nguyễn Súy dùng thuyền nhẹ đánh nghi binh, giặc Minh trào về phía Nguyễn Suư, và thừa lúc đó Quan tư mă Đặng Dung lao ḿnh xuống nước trước, hơn mươi chiến sĩ cảm tử quân lao theo sau. Họ bơi nhanh về phía thuyền lớn nhất, sáng nhất trên sông. Từ dấu hiệu của Đặng Dung, bọn họ leo lên được thuyền của Trương Phụ, dùng đoản đao thịt lẹ các tên lính trên sàn. Họ nhào vào tên mập mạp nhất, phương phi nhất và đă bắt sống tên này, lôi y xuống nước. Y la lên. Do v́ không biết thường ngày tên Trương Phụ mặc quần áo ǵ, do chưa thấy mặt kẻ thù lần nào, nên họ đă bắt lầm. Thừa cơ Trương Phụ lập tức nhảy xuống sông lấy cái thuyền con mà chạy thoát.”(Laiquangnam)


Đánh nhau ṛng ră trên dưới bảy năm (1407-1413) với một binh lực hơn hẳn ḿnh, có lúc quân đội Đặng Dung cũng đă thắng nhiều trận lẫy lừng, nhưng dài hơi th́ cuộc đọ sức đă không cân sức. Than ôi! ông đă bại trận! Trên đường bị bắt đưa về Yên Kinh ( Bắc Kinh ngày nay) để làm nhục, vua tôi Đặng Dung đă ca hát như không có chuyện ǵ xảy ra, thắng bại là lẽ thường t́nh đối với người tráng sĩ một khi họ đă toàn tâm toàn ư, hết ḷng, hết sức v́ dân tộc. Đặng Dung, trong vai tṛ lănh đạo cuộc kháng chiến, đă ngâm cho vua tôi nghe bài thơ Cảm Hoài này, vừa ngâm vừa gơ nhịp xuống ván gỗ thuyền, cùng vui và sẵn sàng đón nhận mọi sự trả thù tàn bạo của kẻ thù. Trên đường bị giải về Yên Kinh, Trung Quốc ông và vua Trùng Quang đă nhảy xuống sông tự vẫn.


Qua các điều trên, rõ ràng ta thấy Đặng Dung mới xứng đáng hai chữ anh hùng
.


3. Bài thơ Cảm Hoài
Đây là bài thơ Cảm Hoài (Nỗi niềm hoài băo) của Đặng Dung.
Bài thơ này là một bản anh hùng ca mang tâm trạng về thế sự, trong ấy thể hiện rơ phong cách của người tráng sĩ, người anh hùng trong cơn quốc nạn. Lư Tử Tấn, một học giả thời Lê, tác giả Chuyết Am văn tập, khi đọc bài thơ này đă hết lời ca tụng người sáng tác ra nó là “phi hào kiệt chi sĩ bất năng” (không phải là kẻ sĩ hào kiệt th́ không thể sáng tác được như vậy).
.


Cảm Hoài
.
Thế sự du du nại lăo hà
Vô cùng thiên địa nhập hàm ca
Thời lai đồ điếu thành công dị
Vận khứ anh hùng ẩm hận đa
Trí chúa hữu hoài phù địa trục
Tẩy binh vô lộ văn thiên hà
Quốc thù vị báo đầu tiên bạch
Kỷ độ Long Tuyền đái nguyệt ma.

.
Tạm dịch nghĩa:

Nỗi Niềm Hoài Bảo


Thế sự mang mang lại tuổi già
Thiên hạ th́ vô cùng hăy nhập vào mà hát hàm ca
Thời đến bọn đồ tể, bọn câu cá cũng thành công dễ dàng
Thời qua anh hùng cũng đành nuốt hận
Hết ḷng v́ chúa có hoài băo xoay trục đất
Rửa giáp binh không lối kéo ngược ḍng sông ngân hà
Thù nước chưa báo th́ đầu bạc trước
Bao thời qua đội trăng mà mài kiếm long tuyền.

.
Vua Lê Thánh Tôn có tặng cho ḍng dơi họ Đặng hai câu thơ:
Quốc sĩ vô song, song quốc sĩ
Anh hùng bất nhị, nhị anh hùng

.
Nhân đọc lại dòng thơ cổ yêu nước, tôi đốt 3 nén hương trầm để tưởng nhớ đến người xưa, đến công ơn của tiền nhân đã đổ ra biết bao xương máu để xây dựng và bảo vệ nước nhà.
.
Nguyên Lạc

___

 

a2a mời đọc :

Laiquangnam giới thiệu Đặng Dung với Cảm Hoài, phần 1

Niệm Đặng Dung của Phạm Ngọc Lư


 

art2all.net