NGUYỄN  SNG TRẸM

 

Q U   N H

 

 

 


          Mấy năm rồi, kể từ khi ti nghỉ hưu, cứ độ vi thng l lại c dịp để xch gi về qu. M nghĩ cũng lạ, mấy đm giỗ ở qu nh cứ trải ra kh đều trong năm. V vậy, ti c l do để trở về, thi thc về. Chuyện đi đứng by giờ cũng đơn giản thi, đặt v sẵn, chiều tối ln xe giường nằm, đến gần sng th về đến bến xe tỉnh. Thm một cuốc xe chừng gần một tiếng l tới nh. Ngy xưa đi vất vả hơn nhiều.

Thường th mỗi chuyến về của ti c khi cả tuần lễ. Ti thch v cng ci khng kh yn ả ở vườn nh với đầy ắp những kỷ niệm thời thơ ấu, m trước đy, cả một qung đời tha hương đằng đẵng, đ cuốn ht ti với cng việc, với bao nhiu rng buộc, m c khi cả năm mới c dịp để về

Hầu hết thời gian của mỗi chuyến về l ti quanh quẩn ở nh. Ngi nh ngy xưa giờ chỉ cn hai vợ chồng c em t ở. Buổi sng sớm, hai vợ chồng c em đo nhau ra bn hng ngoi thị trấn cho đến xế chiều mới về. Khoảng thời gian ấy ti ở nh một mnh. Khu vườn nh thật yn tĩnh. Nối tiếp kế sau khu vườn l ruộng đồng bao la. Ti thường một mnh tha thẩn ở sau vườn nh. Khu nh mồ, nơi mộ những người thn trong gia đnh nằm lặng lẽ dưới mi che. Ba, mẹ, c em gi, ch em trai, v mới đy l người chị lớn. Những người đ sống cả cuộc đời mnh trong nỗi vất vả, ngho kh, giờ khng cn để nhn thấy cuộc sống đ đổi thay. Những cy dừa vừa cho tri xỏa bng quanh bờ ao Gi từ đồng xa lồng lộng thổi về. Đi một vng l c thể tm được mớ rau cho bữa ăn. No đọt nhn lồng, rau choại, rau đắng, đọt vừng ton l mn dn d, nhưng bảo đảm an ton Một t mắm kho, cn chịu kh một cht l một ci lẩu mắm Vậy cũng thấm đẫm hương vị qu nh ! Một giấc trưa nằm vng bn hin nh, trong ngọn gi từ sng m ả, v tiếng tắc k ku Cảm gic yn bnh v nhẹ nhng dng đầy trong ti.

Dng sng Trẹm chảy qua trước nh, dng sng đ gắn b tuổi thơ ti với những hnh ảnh cn in đậm trong tr nhớ, khng thể no phai. Dng sng ngy thơ dại của ti c hai hng dừa nước mu xanh thẫm dọc hai triền sng, v những buồng dừa nước ngọt lịm, cơm gin, bo ngậy l niềm vui của anh em ti vo những buổi trưa h nơi gc vườn nh. Dng sng xưa mẹ cho xuồng ba l ra chợ quận mỗi sng sớm để bn mớ rau, mớ c; dng sng chở theo hai ma mưa nắng. Ma mưa bng sng mọc đầy hai bn sng, ti lội sng vt luồng bng sng để giăng lưới, cắm cu, hoặc lội theo những con hẽm nước ven rừng dừa nước để đặt lờ, đặt lọp. Thường th đến khoảng thng bảy, thng tm m lịch, mưa nhiều nước trn đồng. Đ l thời điểm nước lụt, c khi một tuần, mười ngy, nửa thng Nước sng từ rừng U Minh đổ về đỏ ngầu ph sa, mang theo cả một ma c r tm tch. Những ngy ny, mn c r tm tch chin x, kho mỡ, hay nấu nồi mắm kho hấp dẫn v cng ! Đ l loại c r con mới đẻ từ rừng xui về, từng bầy, từng bầy, lẩn theo ngoi ra viền bng sng, thả theo dng sng về hạ nguồn, cung cấp giống c r một ma mới cho đồng ruộng, cho sng rạch. Ko mng hay đặt v l dễ dng bắt được. Giờ ti mới hiểu l thin nhin c những cch điều ha để tạo nn một hệ sinh thi thật độc đo ở miền sng ti

Đến ma nắng, khng cn nước từ thượng nguồn đổ về, nn mực nước sng xuống thấp, nước mặn từ biển lấn vo nn dng sng cũng vo ma nước mặn. Trn sng Trẹm vo ma nước mặn, ngy xưa c mấy cch b con bắt c, tm , tp m by giờ ti khng cn thấy. Đ l lm đ v đi trể . Đ l những tấm đăng bện bằng cy sậy, dựng ở ven sng theo hnh chữ V, đy chữ V chừa chừng vi tấc, đặt vo một ci đ hnh trn đứng, c cửa l hom cũng chữ V, tp vo được m khng ra được. Ban đm chong đn, tp đi theo ven bờ cứ thấy đn l lần đến, rồi vo đ Hừng đng bơi xuồng đến đổ đ. Vi k tp một ci đ l bnh thường !

Cn đi trể cũng l vo ban đm, chống xuồng ven sng, một bn xuồng nghing st mp nước, c một tấm vn sơn mu trắng, chiều di gần bằng chiếc xuồng, cũng đặt nghing ra m ngoi xuồng. Một cy gọi l cy ch cố định cho một gc chữ V với xuồng, phần ch r xuống dưới mặt nước Cứ chống xuồng ven sng, tp gặp cy ch, giật mnh nhảy lch chch vo xuồng. C đối, c chẽm nhn thấy tấm vn trắng cũng giật mnh, nhảy lun vo xuồng ! Mỗi đm c khi hằng chục k tp, c trn xuồng.

Rất tiếc l by giờ khng cn thấy hai cch bắt c tm độc đo ny trn dng sng Trẹm. Ti đi nhiều nơi cũng khng thấy ở vng no c cch bắt c tm như vậy. Tm trn Google một tấm ảnh cũng khng. Đng l ngy xưa thin nhin đ ban tặng cho con người một cch rất  ho phng Cn by giờ th người đng, người ta lại sng chế ra nhiều thứ bắt c cn hiệu quả hơn, lớn hay nhỏ cũng khng thot. Dng sng cạn kiệt, nhiều khi ti về nhn dng sng m thương v cng ! Sng chẳng cn g mang theo trong lng mnh cho cư dn hai bn bờ! Chẳng khc no một b mẹ tuổi đ gi hom hem, bầu sữa ngọt ngy xưa đ cạn

Ti nhớ ngy xưa ấy, ban đm, đn đ của b con giăng giăng nối tiếp hai bn bờ sng, nhn xa như đn của một thnh phố về đm. Ba ti thường thức trắng đm để chống xuồng đi trểBan ngy, khi nước rng, ti cng lũ bạn thường hay lội xuống rạch Ba Cha, lc ny nước chỉ cn chưa đến thắt lưng, quậy cho ln bn đục ngầu, tp bạc nổi quơ ru lềnh hai bn bờ knh, cứ thế m lấy tay chộp, hoặc lấy rổ xc.. Cn nữa, những khi con nước lớn, chờ lc nửa đm, lội xuống con lạch trước nh ko đăng ngang qua. Sng ra nước rng, c đối, tm tp, cua khng ra sng được cn kẹt lại pha trong tấm tấm đăng, cứ lội xuống m bắt..

Dng sng thơ ấu ngy xưa của ti vẫn cn đ, nhưng giờ n đ lạ lẫm nhiều rồi. Nước sng đ bị con người lm nhiễm, đến nỗi vo ma mưa, bng sng chỉ c thể mọc lưa thưa từng cụm nhỏ. C trn sng bị người ta tận diệt bằng đủ cc dụng cụ đnh bắt cả c mẹ, c con. Ti cũng t khi gặp được ai cho xuồng ba l như hnh ảnh quen thuộc ngy xưa, m tiếng đ, tiếng ghe my cứ lin tục ồn , lin tục tạo nn những con sng vỗ bờ Rừng dừa nước cũng khng cn xanh ngt ngn ko di suốt dọc triền sng. Thuốc khai quang qua mấy mươi năm rồi m người dn khng thể tạo lại mu xanh của rừng dừa nước như xưa nữa ! Nhưng m by giờ trồng dừa nước để lm g khi vật liệu để lợp nh đ phong ph ? Những căn nh l dần dần hiếm thấy, mai ny chắc cũng kh m tm Mỗi khi ti về, nhn dng sng ngy xưa giờ khng cn xanh một mu dừa nước hai bn triền sng, khng cn dải bng sng mọc ven bờ, ti lại lin tưởng đến hnh ảnh c thiếu nữ đẹp, duyn dng m lại thiếu đi đi lng my đẹp ! Đ l sự lin tưởng của ti thi, chứ ai m nghĩ vậy. Nhưng r rng l con người đ nhẫn tm tn ph dng sng đến cng kiệt !

Con lộ trước nh, con lộ m ngy xưa chỉ c thể đi từng đoạn một, v chỉ c thể duy nhất l chn đất lội bộ. Snh lầy v nước ngập ma mưa, cn ma nắng th gồ ghề, nhấp nh những ụn đất V vậy ngy xưa mỗi sng ti đi học chỉ bằng cch theo xuồng ba l của mẹ cho ra chợ sớm Hnh ảnh con lộ lầy lội bn cạnh dng sng, dưới sng l một dng cho xuồng ba l hiện ra trong bi thơ Về đu, tc thề trong đ hai cu : Đường ven sng ngập bn lầy / Ti đi về pha đi tay em cho l từ đ. Cứ tưởng tượng g trai lng lội snh đi theo một nng cho xuồng dưới sng m thấy thương cho g si tnh. Con lộ giờ đ được đắp cao ln v đổ b tng, nn xe gắn my c thể chạy ra thị trấn dễ dng. Những chiếc xuồng ba l cng với c thiếu nữ cho xuồng ngy xưa cũng lui dần vo k ức !

Rạch Ba Cha đ được my đo tạo thnh một con knh su v rộng, xuồng my chạy o o suốt ngy C khi ti thẩn thờ trước những đổi thay ấy, d biết sự đổi thay theo thời gian, theo nhịp sống đi ln l tất yếu

Nhưng d sao th ti vẫn c những chuyến về đều đặn mỗi năm mấy lần. Về để nhớ một thời tuổi thơ vất vả nhưng đẹp v m đềm với một miền qu sng nước, về để lm quen với những đổi thay V, khi cn về được, hy cứ về !

 

NGUYỄN SNG TRẸM
 

 

            

 

art2all.net