Ninh Giang Thu Cúc

 

ĐƯỜNG VÀO

THẤT NGÔN BÁT CÚ CỦA VI KHUÊ
 

 

"Nguyệt Tầm Dương" bài thơ đề từ cho tập thơ Thất ngôn bát cú của nhà thơ Vi Khuê đă cho tôi nhiều liên tưởng thú vị.
 

Nguyệt Tầm Dương - trăng trên bến nước Tầm Dương và giọt nước mắt của nàng ca nữ nhan sắc đă hoàng hôn, nhỏ xuống cho đẫm ướt áo xanh chàng Tư Mă trên đường về đất trích Giang Châu:
 

"Bến Tầm Dương canh khuya đưa khách

Quạnh hơi thu lau lách đ́u hiu".
 

Những câu thơ đứt ruột của Bạch Cư Dị là niềm cảm thông cho sự t́nh của nàng ca nữ, cho sự ly biệt giữa chủ và khách tri âm trong chén quan hà, và cho cả nỗi đời, nỗi người giữa thân phận thuyền quyên và một vị học sĩ mang bịnh trung ngôn thành ra nghịch nhĩ để khúc tỳ bà đ̣i đoạn động càn khôn.
 

Đă một thời bao cô con gái Việt Nam mon men đặt bước vào ngôi đền văn học Trung Hoa, vừa thích thú lại vừa run như cầy sấy khi đọc những ḍng văn ma mị của Bồ Tùng Linh, sợ mà lại ṭ ṃ thích đọc, nhưng vừa đọc lại vừa lấm lét nh́n quanh, với ư nghĩ là bao nhiêu hồn ma bóng quế đang thập tḥ chực xuất hiện từ sau các bức tranh, các bức chân dung treo ở trên tường, đọc xong là trùm kín mền đến toát mồ hôi hột... Trời ơi, một thời mộng mị Liêu trai.
 

Rồi ngưỡng mộ đến phong thánh một nhà thơ mà chỉ bằng một khổ tứ tuyệt 28 chữ ông đă đưa vào bao thi ảnh nửa sờ nắm dễ dàng, nửa lại trừu tượng mênh mông vô h́nh vô tướng. Đó là Trương Kế với Phong Kiều Dạ Bạc.
 

Ai là hành nhân trên vạn nẻo sông hồ lại không chạnh niềm cố quận khi đọc lớn cặp kết của Hoàng Hạc Lâu:
 

“Nhật mộ hương quan hà xứ thị

Yên ba giang thượng sử nhân sầu”
 

Thôi Hiệu ơi! Ông là ai mà có tài đánh động ḷng quê của kẻ xa nhà đến vậy?
 

Một thi nhân mang hai ḍng máu trong huyết quản đă lăng mạn cực kỳ khi chờ người yêu đến lụi tàn điếu thuốc trên tay và xuưt xoa rên rỉ: "Anh khẽ bảo nhớ làm sao nhớ thế" (Hồ Zdếnh).
 

Có một kẻ sĩ đau đớn khi nh́n "trời đất nổi cơn gió bụi" với trách nhiệm của kẻ làm trai người ấy đă quyết lên đường trả nợ non sông và : "người đi, ừ nhỉ, người đi thực..." cùng lời thề sắt đá : "Chí lớn chưa về bàn tay không..." (Tống biệt - Thâm Tâm)
 

Tám danh sĩ - tám h́nh tượng, tám thi ảnh lung linh chất Đường thi tuyệt hảo, trong đó có hai thi sĩ của Việt Nam đều được Vi Khuê phác thảo chân dung tiêu biểu ở bài thơ Nguyệt Tầm Dương, với t́nh yêu lớn dành cho nền văn chương cổ đại của Trung Hoa và của văn học đương đại Việt Nam. Một mối t́nh đă được tác giả ấp ủ tự tuổi ấu thơ.
 

Yêu người tự thuở tôi lên mười

Mỗi phút mỗi giờ tôi đều thở

Thở bằng hơi thở của người thôi

 

Có thể Ninh Giang Thu Cúc đă nghĩ sai những ǵ tác giả viết, nhưng biết làm sao được khi nhận định một tác phẩm văn học là quyền của bạn đọc, để từ đó ta t́m ra tiếng nói tri âm. Có ǵ một đúng mười sai xin được mỉm cười xí xóa cho nhận định ban sơ của soạn giả, trước khi đi vào tập thơ Đường luật của Nữ sĩ Vi Khuê. Lối vào thơ Đường luật của Vi Khuê ắt hẳn sẽ thênh thang, tha hồ cho hành nhân rảo gót theo hậu thân của Lư Bạch và Đỗ Phủ như Vi Khuê đă nằm mơ và khẳng định ở hai câu cuối trong bài:

 

Nguyệt Tầm Dương
 

Yêu người tự thuở tôi lên mười

Mỗi phút mỗi giờ tôi đều thở

Thở bằng hơi thở của người thôi

 

Nuôi tôi khôn lớn bằng sữa mẹ

Xanh xao ngôn ngữ liễu thơ Đường

Nuôi tôi đài các bằng hoa lệ

Chín tầng cung Hán nguyệt Tầm Dương

 

Nuôi tôi người đă nuôi tôi mộng

Liêu Trai ngh́n giấc nhớ thương chàng

Đâu bến Cô Tô thuyền buộc chặt

Ngh́n năm c̣n vọng tiếng chuông vàng?

Và đâu hoàng hạc bay, bay mất

Để c̣n trơ lại mái lầu hoang?

 

Hỡi ơi, người khách Minh Hương cũ

Quê ngoại chàng yêu, tôi yêu chàng

"Rạc rời vó ngựa quá quan

Cờ treo ải cũ, trăng đàn mộng xưa..."

 

Người yêu, ừ nhỉ, yêu người thực

Tiềm thức khôn nguôi hận Thủy Hoàng

Mơ thấy tiền thân ḿnh họ Lư

Bút mực thương hoài nét Đỗ lang...

 

(Vi Khuê)
 

 

Ninh Giang Thu Cúc


 

Trang Ninh Giang Thu Cúc

art2all.net