Ninh Giang Thu Cc

 

HONG HƯƠNG TRANG

Họ tn: Hong Thị Diệm Phương

Năm sinh: 1937

Qu qun: Vn Th, Hương Thủy,

Thừa Thin Huế

 

 

 PHẦN TIỂU SỬ V HOẠT ĐỘNG GIO DỤC VĂN HA

 

Nữ sĩ Hong Hương Trang c tn khai sinh l Hong Thị Diệm Phương. Cho đời vo một ngy cuối xun năm Đinh Sửu (tức ngy 3 thng 4 năm 1937) tại đường Gia Hội, thnh phố Huế tỉnh Thừa Thin qu ở lng Vn Th thuộc huyện Hương Thủy (by giờ l thnh phố Huế mở rộng).

Được sinh trưởng trong một gia đnh nho phong nề nếp, nhưng rồi song đường lần lượt khuất ni sớm, c con gi t được nung chiều trong ba anh em; phải nương tựa vo nhau, v bằng ch tự lập - c nữ sinh Đồng Khnh đ vươn tới những thnh cng nhất định trong sự nghiệp một nh gio, một nh thơ, một nh văn, một họa sĩ...

Hong Hương Trang nguyn l gio sư mn Văn v Hội họa cc trường trung học, nguyn gio sư Đại học Mỹ thuật Saigon v TP HCM. Giải thưởng: Giải Nam Phương Hong Hậu (Thiếu nhi 1948 Huế), Giải vẽ biểu mẫu nh my xi măng Long Thọ Huế (1958), Giải Văn học V Trẻ thơ, do UNICEF + Hội Nh văn VN v Tạp ch V Trẻ thơ (H Nội 2000 - 2001), Giải m nhạc VN 2004 (đồng tc giả với nhạc sĩ Quỳnh Hợp), Giải Văn xui (10 năm NS V Ưu, tỉnh Đắc Lắc 2008) giải thơ văn Ngn năm Thăng Long - H Nội 2010 (Bo Gic Ngộ); c tranh treo ở Viện Bảo tng Ta thnh Vatican từ năm 1989; đ xuất bản 6 tập thơ ring + 1 tập truyện, in chung 1 tập truyện VN, 1 tập truyện Anh ngữ, 1 tập truyện VN chọn lọc ở Hoa Kỳ, trn 100 tuyển tập thơ trong nước v ngoi nước. Đ được giới thiệu trong: Prsence Francophone (Canada 1972). Poems and Shortstories (Trung tm Văn bt VN, Saigon 1965) Thơ tnh VN v thế giới, Những gương mặt thơ mới (H Nội), Ngn năm thương nhớ (H Nội), Tuyển thơ cc tc giả nữ VN (giải thưởng một ngn năm Thăng Long, in năm 2010), Nữ sĩ VN cổ đại, cận v hiện đại (2006). Chủ bin những tuyển tập thơ: Vườn thơ tao ngộ, Vng trời qu mẹ, Bao la tnh thơ, Dng thơ dng đời, Tứ ngũ lục, Hương thơ 1, 2, 3, 4, 5... Bin soạn v giới thiệu: Tc giả thơ VN đương đại tập 1 v 2 (2009). Cộng tc với cc bo ch trong v ngoi nước từ 1953 đến nay. Hiện sống v sng tc thơ, văn, hoạ, nhạc tại TP HCM.

 

HONG HƯƠNG TRANG VỚI ĐỜI

V ĐỜI VỚI HONG HƯƠNG TRANG

 

A ha! Ci biệt danh "Diệt Tuyệt Sư Thi" trong tiểu thuyết v hiệp của Kim Dung được giới văn lm Si Gn phong tặng cho nữ sĩ Hong Hương Trang từ trước 1975 đến nay ưng hay oan thế no. C lẽ chng ta phải tm hiểu kỹ, bới tận gốc, trốc tận rễ - xem nguyn nhn no đ biến một c gi kiều mị, một phụ nữ đa cảm (khng c tố chất đa cảm th lm sao lm nghệ thuật) trở thnh một người đn b sắt đ lẫn đanh đ, lạnh lng qua những trang viết l luận ph bnh bằng giọng điệu st phạt khng khoan nhượng với bất cứ ai, với bất cứ tuổi tc cao thấp trong lng nghệ thuật m bằng "biệt nhn" b thấy ở họ c vấn đề l b mổ xẻ khng thương tiếc. V thế nhiều người bảo b l kẻ ưa gy sự, hm hồ chưởi bới vung tn tn...

Điều ấy l phần đnh gi của cng chng. Ring Ninh Giang Thu Cc ti khi thực hiện cng trnh ny - cng trnh tn vinh cc nữ sĩ của qu hương Thừa Thin Huế l lm bằng tất cả lng knh trọng v sự cng bằng khng thin vị cho một tnh cảm ring tư, hay một định kiến tốt xấu tị hiềm, m chỉ bằng vo sự đng gp ti tr, cng sức lớn lao cho gia đnh, qu hương Tổ quốc Việt Nam, của cc nữ lưu hậu duệ quốc mẫu u Cơ, qua bao giai đoạn thăng trầm hưng phế ring chung từ c nhn đến cộng đồng x hội.

Nữ sĩ Hong Hương Trang l một trong cc vị nữ sĩ m Ninh Giang Thu Cc ti giới thiệu ở hợp tuyển "Nữ lưu miền Hương Ngự".

 

 

TM HUYẾT VỚI TỔ QUỐC CỦA HONG HƯƠNG TRANG

QUA CC BẢN TRƯỜNG CA Ở THẬP KỶ 60-70 (THẾ KỶ XX)

 

Trong giai đoạn dầu si lửa bỏng của ton dn tộc Việt Nam, biết bao con dn đ từng ước ao v cầu nguyện m Hong Hương Trang l một điển hnh.

 ..."Vng trời đất nước bnh yn

Bắc Nam chung một lời nguyền sắt son"

(HHT - 1969)

 

Bằng lời nguyền sắt son ấy Hong Hương Trang đ rong ruổi theo dọc di "Vng trời qu hương" với sứ mạng của một chiến sĩ văn ho thc giục, k thc cho lớp lớp cc chng trai, c gi đồng trang lứa băng rừng vượt ni xẻ dọc Trường Sơn:

... Giữ gn trời bể

Cho ph sa đất Mẹ thắm mun nơi

Cho gi sng Hương trai H Nội mỉm cười

Cho gi Si Gn thổi về Thanh Ho

Cho bt nước ch xanh thơm ngon khi toả

Cho cam x Đoi ngọt lịm bưởi Đồng Nai

Cho gạo thơm hai xứ trong ngoi

Cho mắt em thơ Quỳnh Lưu hiền dịu

Cho những v sao bầu trời khng thiếu...

 

Để mẹ gi đừng nhăn vừng trn

Để trai lng trẩy hội gi Lim xinh

Để trầu cau mai mối trao tnh

Để chuyến tu Bắc Nam đi, về từng bữa

Để cốm thơm ma cưới thu về

Để chiều h diều giấy rợp bờ đ

Để đnh đm hội h thng ging thng tm...

 

Lng người đọc lm sao khng bồi hồi cảm xc theo bao nguyện vọng m người viết đ dn trải trong từng thi ảnh cho một qu hương đất nước xuyn suốt từ ải Nam Quan đến mũi C Mau, một khng gian thống nhất ấm p trong lnh; giữa tnh đồng bo ruột thịt khng đố kỵ, hận th - chỉ biết mở lng đn nhận:

 

...i, những trường giang

Những trường giang vời vợi

Mang tiếng h giọng ht qu hương

Ra biển rộng đn thuyền về bến

Biển lm thơ sng cả gọi mun lời

Mẹ của biển v biển l lng mẹ

V biển rộng nui nghn thế hệ

Suốt một đời ti vẫn lm thơ...

 

Phải chăng đy l tuyn ngn của Hong Hương Trang "Suốt một đời ti vẫn lm thơ". Hong Hương Trang lm thơ để ca ngợi qu cha đất tổ, ca ngợi bao thế hệ cha anh đ cống hiến sức thanh xun v tr tuệ cho đất nước Việt Nam, cho mẹ Việt Nam với lời khẳng định:

 

...Con chỉ xin giữ lại trn mi

Một ngn ngữ chn tnh gọi: Mẹ!

(Hong Hương Trang - 1969)

 

Những dng thơ, cu thơ được trch dẫn trn đy với niềm đồng cảm của người đọc - l những bản trường ca Hong Hương Trang đ viết trong những năm 60 - 70 thuộc thế kỷ 20 được in rải rc trong cc tập như: "Khp đi mi nhỏ", Linh hồn cỏ biếc"... Người đọc viết cảm nhận ny bằng tm cảm của kẻ đồng hội đồng thuyền, đồng niệm tn vinh: Những bn tay dựng nước

 

Những bn tay dựng nước

 

Ti biết, anh với hai bn tay nhỏ

với mắt nhn đăm đắm nẻo đường xa

nhưng trong anh c cả một sơn h

c cả một non sng bừng dậy

Hỡi những bn tay măng non run rẩy

hỡi những bn tay gầy yếu quanh năm

hỡi những bn tay thần thnh oai hng

hỡi những bn tay cuốc cy vun xới

Ơi những bn tay hy chờ nhau với

hy tm nhau giữ chặt tương lai

qu hương ny khng phải của ring ai

m tất cả đều cng chung đất mẹ

Thn th nhỏ v đi tay nhỏ b

nhưng lng cao ch cả vượt mun trng

ni sng ny, ni sng của nhau chung

m ấp nh, giữ gn cho nhau nh

Gi hay trai cũng l xun thế hệ

trẻ hay gi cũng bồng bế tương lai

cho vườn xun cn thắm nụ hoa nhi

cho cc trổ bng vng trn đất mạnh

Cho những ma đng đừng bao giờ lạnh

Bắc Nam cng sưởi ấm bản tnh ca

cho những ma thu hoa l khng gi

hoa l đẹp nẩy mầm thơm sữa ngọt

Cho những ma xun ngoi đồng chim ht

những ma h vui o trắng học tr

i những con đường đất nước quanh co

ao bo tm, gi qu chiều giặt lụa

Ruộng đơm trn bốn ma tươi bng la

khoai sắn đầy nẻo chợ khắp lng qu

gi chiều ln diều giấy rợp trn đ

cu ht tuổi học tr thơm mộng thắm

Những bn tay hỡi những bn tay tm nắm

những bn tay cầm sng giữ qu hương

những bn tay cy cuốc giữ ruộng vườn

thn mến qu những bn tay dựng nước

Hy bước đi hy cng nhau tiến bước

Tay trong tay gn giữ một giang sơn

Đất nước mnh đừng chia rẽ on hờn

H Nội đ, mai về thăm em nh.

(Bn tay dựng nước - HHT)

 

 

THƠ TNH V TNH YU CỦA NỮ SĨ HỌ HONG

 

Một người con trai lm thơ của xứ Huế chng ta đ từng khẳng định:

 

Khi yu khng đắn đo g

Phn ph chừ biết ni v cớ sao...

(ĐC - NĐ Thư)

 

Thế nhưng, với con gi Huế khi yu th lại khc, hnh như t khi họ bị "tiếng st i tnh" chi phối, m họ "đắn đo" m thầm tm hiểu - bởi tnh yu của người con gi đối với con trai bao giờ cũng bắt đầu bằng sự cảm phục ngưỡng mộ ti năng, đức hạnh nhn phẩm v khi đ yu rồi th họ nguyện "chết một đời" cho tnh yu ấy (khng biết ti c bị ghp tội chủ quan p đặt với nghĩ của bạn đọc l phủ binh phủ, huyện binh huyện khng đy?).

Nt đặc trưng của đa số con gi Huế l chung thủy trong tnh yu. Cả cuộc đời hnh như họ chỉ yu một lần duy nhất, nếu thuận buồm xui gi, thuyền yu cập bến hn nhn th đ l phc phận, bằng khng họ m lng chịu đựng mọi bất hạnh tri ngang, đo su chn chặt...

Nhưng, chng ta đọc mảng thơ tnh của Hong Hương Trang, của một nng thơ Huế, chng ta mới thấy được ci bản lĩnh, sự bộc trực của tc giả - cho d đ l chuyện tnh của chnh tc giả, hay nhn vật xưng ti trong thơ chỉ l sự hư cấu, vay mượn để Hong Hương Trang từ tnh yu ny, ni đến "tnh yu" khc - th người đọc vẫn thấy sự biểu đạt ny dữ dội qu, đo cng tt cạn qu v ngay thẳng ngang tng như bản chất của một nữ anh hng Lương Sơn Bạc (?!).

Hong Hương Trang hay nhn vật của Hong Hương Trang đ từng được yu v từng say đắm trong tnh yu của một thời tuổi trẻ - nhưng rồi đường tnh nổi cơn gi bụi, người tnh v ngn lẻ một l do no đ đnh quay lưng sấp mặt với nng thơ.

V thế l "cn tnh đu nữa m th đấy thi". Sự căm th ấy, sự thất tnh, thất vọng ấy đ được nữ sĩ xu chuỗi thnh 23 bi thơ để bạn đọc c thi phẩm Ty ca.

Ty ca - ht trong cơn say. Người xưa v người thơ Hong Hương Trang hm nay cng gặp nhau ở chỗ "Dụng tửu ph thnh sầu".

 

hay! Rượu đắng tnh đau

Người trong ảo ảnh cũng sầu như ta

Rượu hay nước mắt chan ha

Ai say? Ai khc? L ta hay người?

(Ty ca 4)

 

Khc cho mnh, khc cho người, khc cho đời, đ l trạng thi chung của bao c gi bị tnh phụ, nhưng ở Hong Hương Trang th lại khc; khng những b khc, cười, m cn chửi nữa trời ạ. Nhưng khổ nỗi l b chửi hay như ht - cho nn người đọc vẫn thấy thch khi đọc "Trường đoạn" chửi của Hong Hương Trang:

 

"Khng ngủ được, dậy lm thơ chửi đổng

Tin sư đời, ci giống u m

Trăm năm ai đ chn ch

Yu nhau cũng thể tr hề ma men

Đn mu bật, hoa chen l trỗi

Nhạc tưng bừng, kn nổi trống khua

Thủy chung ai bn m mua...

 

Gi thoảng mt qua mnh liếp cũ

Thức dậy đo lưng hũ nếp than

Nng ly độc ẩm đm tn

Mồ cha cuộc thế, ngm trn thơ say!

Chẳng c miếng đưa cay nhấm nhp

Chẳng đốt đn ấm p đm thu

Rt thm ly nữa qun sầu

Trời cao thăm thẳm, đỏ ngầu hơi men

Tin sư đứa bon chen danh lợi!

Mả mẹ phường phản bội tnh chung!

Chửi trn vung vt lung tung

Rt thm chn nữa để nung nấu hờn

Ly rượu trn ướt trơn đất lạnh

Ng vi say, trong trận lốc tnh

m chn tượng đ đinh ninh

Vuốt ve những tưởng người mnh dấu yu

Trong cơn say, phiu diu n i

Mặc trần truồng phơi phới thịt da

Tnh người cũng thể tnh ta

Chim quyn ht cuối vườn xa tỉnh dần

Nhn chung quanh, bng khung kinh ngạc

Đm qua say, thn xc mnh đu?

Mặt trời soi cảnh bể du

Mất cn c nghĩa g đu m buồn!

(Khuya say, Hong Hương Trang 1971)

 

Uất hận, cay c, vật v, quằn quại vung tn tn cũng chẳng cứu vn được g, lại đnh tự an ủi mnh:

 

Mặt trời soi cảnh bể du

Mất cn c nghĩa g đu m buồn

 

Phỉnh phờ mnh như vậy thi chứ dễ g... bởi nhn vật của Ty ca đ bao lần:

 

Khc đi cho vỡ tiếng cười

Cười đi cho vỡ trăm lời lệ say!

A ha ha! Ngửa bn tay

Đong đưa quờ quạng tm dy tử thần...

 

Th người đọc đ hnh dung ra trạng thi tận cng bi phẫn của cuộc tnh oan khốc... biết ni g, viết g để chia xẻ với người thơ, với nhn vật trong thơ!

Tnh l dy oan m! Nhưng nhn sinh tự cổ c ai thot khỏi sợi dy mềm như tơ dẻo như kẹo mạch nha ấy đu! Từ một người trn ngi cao chn bậc đ bao lần:

Đập cổ knh ra tm lấy bng

Xếp tn y lại để dnh hơi...

Cho đến g thi sĩ cng đinh lang thang đi chở gi cũng ngất ngy đin loạn bởi cuộc trăm năm đứt đoạn nửa chừng...

Cn với phụ nữ ư! Chỉ cần một nh nhn, một cử chỉ chăm bẵm tế nhị của người đn ng m họ ngưỡng mộ yu thương l họ đ tự xem mnh như hoa c chủ v m lng chờ đợi chuyện trầu cau trăm năm duyn phận đ vng, để một đời thắt lưng buộc bụng lo trn tứ đức tam tng, qun mnh v giang san nh chồng. Bao người con gi thế hệ chng ti sut sot nhau 5 - 7 tuổi đều c chung niệm ấy. Hong Hương Trang cũng vậy; nhưng khi chạm đến thực tế phũ phng, b khng cam chịu "im hơi lặng tiếng" nuốt nước mắt vo trong như bao người đn b khc:

 

D quỳ ngẩng mặt cười kiu bạc

Len ln đm về khc cht duyn"

(Thơ Ninh Giang Thu Cc)

 

Với bản năng ngang tng trời ph, v bản lĩnh được trui luyện qua bao va chạm với cuộc tnh đầy thin tai trắc ẩn, oan khin đ biến người con gi dịu dng khun nếp, thnh kẻ lng tử cuồng ngng:

 

Nt đ phai vng

Hoa tn nguyệt khuyết

Trăng lu chm vo my biếc

Cỏ m mồ, gi quạt xanh thơm

A ha, quả trứng bt cơm

Nn nhang khi tỏa trong cơn say cười

A ha, thấy r mặt người

Từ phương no lại tươi cười với ta?

A ha ha! A ha ha!

Người hay ta?

Ta hay ta?

Sao mi cười đ vỡ a lệ rơi...

Đập tan chn rượu chề

Nổ tung men ứa l th chuỗi cười

Khi hương mộ xm bời bời

Vẽ trong tiềm thức tn người tn ta

 

Nh hiền triết, nh thơ Tago đ từng bảo: "Tnh yu l hnh vi cao cả nhất của tm hồn, l kiệt tc của con người".

Macxim Gorki cũng từng viết: "Tnh yu l thơ ca của cuộc đời. Cuộc sống thiếu tnh yu khng phải l sống m chỉ l tồn tại".

Đng vậy! Cho nn nhn vật của Ty ca chỉ "tồn tại" mang niềm u uất thng lụn ngy tn:

 

Gc khuya đốt nến hai hng

Gom bao kỷ niệm ẩn tng trong ti

Liệm su tận đy quan ti

Chn su ngy thng, hnh hi, tuổi tn

Cuộc tnh đ trt lnh đnh

Tan theo bọt sng, biết tm nơi đu..

(Ty ca 3)

 

Biết khng tm lại được v chẳng ai tắm hai lần trn một dng sng, nhưng qun th khng qun được. Yu v hận, cng yu cng hận, cng hận cng yu. Nng thơ của Ty ca cứ bị vy hm trong trận đồ ma mị, cng vng vẫy cng bị siết chặt như chiếc vng Kim c trn đầu Tn Hnh Giả Mỹ Hầu Vương... Khi tri ngọt ở vườn địa đng khng cn hấp lực với A Đam ta hy đọc bi "Cuộc tnh tri đắng" để chia nỗi đau cng tc giả:

 

Kiếp sau xin chẳng lm người

Đớn đau dằng dặc, vui cười bao nhiu?

Yu người chẳng được người yu

Lời chung thủy đ như diều bay cao

Chỉ cn một tri tim đau

Chỉ cn một kiếp u sầu xt xa

Chết đi xin lm hồn ma

Để đi trả mối th ta yu người

Để đi mn nợ một đời

Để đi cho được một lời thề xưa

hay, chợt tỉnh cơn mơ

Cuộc tnh tri đắng ngẩn ngơ gọi thầm

(CTTĐ - Hong Hương Trang)

 

Với Ty ca, ta cng đọc cng đau - đau cho đời, đau cho tnh. Trời ơi! Giữa ci nhn gian du bể ny thử hỏi c bao nhiu cuộc tnh duyn trọn vẹn, nn vợ nn chồng đến đầu bạc răng long, v c bao cuộc tnh dở dang cay đắng, e rằng nếu đem đong đếm th tỉ lệ chẳng cn bằng, tiếng khc bao giờ cũng nhiều hơn nụ cười. Nỗi đau di như nước mắt, chỉ phải tội v tự tn, tự i, v đủ thứ rng buộc nn cc c cc chị cứ cắn răng ngậm bồ hn khen ngọt. Chỉ c nhn vật của Ty ca l anh dũng, l can đảm bộc bạch hết nỗi khổ niềm đau, sự bất hạnh của cuộc tnh tan vỡ, m sự mất mt thua thiệt bao giờ cũng về phần con gi đn b. Hậu quả của sự rạn vỡ l một vết thương khng bao giờ kn miệng, một trầm kha thương tật,  một u nhọt ung thư đ vỡ mủ v phương cứu chữa:

 

Thuốc no chữa được bệnh sầu

Tim kh mu cạn nt nhu tm tư

Tay buồn mười ngn bỏ dư

Tc ngi rẽ lệch mắt m đợi trng

Xc thn bỏ lạnh ma đng

Phổi ung khi thuốc mịt mng m u

Nửa khuya cất tiếng thầm ru

Vỗ về giấc ngủ thin thu mộng người

Từ anh lm lỡ tnh ti

Xa nhau để giết một đời yu thương

Tuổi no o lụa mi hường

Tuổi no h hẹn cuối đường l bay

Tuổi no mộng ngt trời my

Anh neo tnh i cho đầy biển yu

By giờ con nước dng triều

Biển m vang động, bọt bo cuối trung

By giờ v vọng tnh buồn

Chứng nan y đ ngọn nguồn bởi anh.

(Nan y - Hong Hương Trang)

 

Tnh yu đổ vỡ l ngọn nguồn của bao bi kịch - bao biến thi tm tnh của kiếp người. Người mnh yu vừa l thin thần lại vừa l c quỷ, tnh yu song phương thủy chung tương ứng sẽ l lực đẩy cho đi bn vin thnh sự nghiệp; v hn nhn l ga cuối đưa nhau về cư ngụ bến yu thương, hạnh phc nồng nn như nắng mật ong đầu hạ, vợ chồng nng nhau sải cnh giữa trời rộng đất di. Trn trọng nhau như lời xưa gio huấn "Phu phụ tương knh như tn".

Cn chẳng may duyn tnh dang dở thề hẹn phi pha cau trầu chưa bn "tnh nghĩa đi ta chỉ thế thi" th một trong hai đương sự sẽ l nạn nhn, sẽ l vạn cổ chi th như cha ng ta từng quy kết... Ty ca l bằng chứng của sự vạn cổ chi th đ vậy.

"Ty ca" l một bản co trạng dnh cho những ai quay lưng sấp mặt với khối tnh chung thủy của nng thơ.

"Ty ca" l bản trường ca kết quặn, l lời truy điệu thống thiết, tiễn biệt một tnh yu su nặng nồng nn của một người phụ nữ ti hoa phong vận gởi đến một người yu đ xa cch nghn trng.

"Ty ca" Vng, say ht - ht lc say. Ti nhớ Bạch Cư Dị cũng c một "Trường hận ca". Phải chăng đấy l: Phong vận kỳ oan... của kiếp văn nhn nghệ sĩ.

Ty ca, 23 bi thơ mu lệ ra đời vo năm 1971, xuất bản 1972 do Nh xuất bản Huyền Trn Si Gn ấn hnh.

Nhưng rồi ci g cũng c luật b trừ v trời chẳng ngoảnh mặt với ai.

Sau bao giai đoạn lao lung khổ ải trong trường tnh đoi đoạn. Trong thất vọng chề của cuộc hn nhn khng tnh yu bảo chứng m chỉ c tnh ton lợi dụng đ hn bằng cuộc tnh giả tưởng vợ chồng nhạt thếch gối chăn... C ai ngờ n sủng cuối đời lại đến với nng thơ khi tc xanh đ pha mu khi sương hư huyễn, tay run gối mỏi trn bước phiu bồng ngựa nản chn bon, nng đ gặp lại chng sinh vin thời hoa mộng của tuổi dại khờ 17 băng trinh.

Cuộc tnh e ấp đầu đời thiếu nữ ấy - tưởng đ tri theo my khi ph du mơ hồ của thời cắp sch, ai ngờ lại trng lai sum họp ở tuổi xế chiều khi hai bn đ no đầy thương tật. Phải chăng đ l tặng phẩm của trời đ ban pht cho khch văn nhn!

Nhn vật Ty ca đ bơi lội thỏa thu hoan lạc trong niềm hạnh phc muộn mng v thảng thốt ku ln:

 

Ai đem cơn gi tnh cờ

X nghing thuyền cũ vo bờ bến xưa

(Biển - Hong Hương Trang)

 

 

CUNG CHIU ANH HỒN

 

C một cuộc hội ngộ - một Tao Đn v tiền khong hậu, một đm thơ huyền ảo liu trai - m người điều khiển chương trnh kim trưởng ban tổ chức, kim khổ chủ l lo b b Diệt Tuyệt sư thi Hong Thị Diệm Phương c biệt hiệu thời con gi l "Phương ba de" tức nữ họa sĩ, thi sĩ Hong Hương Trang cn c biệt danh l Hỏa Diệm Sơn từ ci tn Hong Diệm Phương.

Buổi họp ny được tổ chức tại tư gia của nữ sĩ c địa chỉ 2/2A Tăng Bạt Hổ, TP HCM, vo đm trừ tịch Nhm Thn Qu Dậu (1993). Đm nguyệt tận đất trời như một mng lụa đen b ẩn. Khch mời ton những khun mặt vĩnh cửu trn thi đn dn tộc - họ về đy từ thượng giới bằng những chuyến xe bus cuối cng v d dẫm nương theo nh lửa bập bng của cc nồi bnh chưng đang si sng sục trn bếp ấm, của một gc sn nh hai bn phố vắng. Họ vn tập về theo lời mời trn trọng của chủ nhn v đm họp mặt c ci tn gọi rất thn mật, rất bnh đẳng, rất ngng như phong cch vốn c của người phụ nữ lm thơ ny "Uống rượu với người xưa".

Trong vung sn nhỏ nhưng ấm cng với 33 vị thi tin nhiều thế hệ (cả trong v ngoi vng lnh thổ VN) cng chủ nh đối ẩm hn huyn, bậc thi ho đại lo l tc giả của Bnh ng đại co v nữ học sĩ, người dạy lễ nghi trực tiếp cho vua L Thi Tn đang ngậm ngi nhắc lại nỗi oan vườn vải đầy mu lệ... (!)

Tố Như tin sinh đang thắc mắc hỏi Hong Hương Trang: Ny tc hạ, liệu sau ny c ai cảm thng niềm đau đứt ruột của ta chăng?

V một nữ sĩ ngang tng khng thua g chủ nhn về bt php đ ph v cả cảnh ngộ ring tư của duyn tnh... b cụ miệng nhai trầu mi cắn chỉ rất duyn, gh tai hỏi nng thơ: Em c mời Chiu Hổ?

Từ mảnh đất lng giềng phương Bắc hai đại biểu Tống - Đường; văn học đỉnh cao của nhn loại đang x xồ kể lại giai thoại sửa thơ Vương An Thạch, v cn lại mới đi c một thi đường m đ nghẹn ngo lẩm bẩm: Đ đầu tư cố hương

C cng cha b bỏng bỗng thnh quả phụ khi vừa tuổi đi mươi đang sụt sịt bao lời Ai Tư Vn. Cứ thế v cứ thế năm cu ba chuyện cho đến 2 vị khch cuối cng l một t ti.

Một tuồng rch rưới con như bố

Ba chữ a vợ chn chồng

Cho đến anh chng nửa Tu nửa Việt si tnh đợi người yu m điếu thuốc cứ chy lụi dần trn hai đầu ngn tay gầy guộc.

Trống điểm canh, pht giao thoa đất trời sng ni tống cựu nghinh tn - cũng l lc chủ khch ni lời chia biệt ngn nga:

Chc cho mun kẻ ở trn đời

Vua quan sĩ thứ người trong nước

Sao được cho ra ci giống người

(TX)

 

Th thật l đọc xong 276 cu ngũ ngn ở bi "Uống rượu với người xưa" ti phục lăn chin ci sự tinh nghịch, d dỏm, v thng tuệ của tc giả qu chừng.

V thật c l khi cn l sinh vin sư phạm mĩ thuật Si Gn năm 1962, gio sư Đinh đ tặng b hai vế đối.

 

Căn thm, đế cố, tinh thần Việt

Nguyn viễn, trường lưu, kh tượng tn

 

 

HONG HƯƠNG TRANG VỚI CY CỌ V NT VẼ

 

Hội họa l một k hiệu thẩm mỹ khng bằng ngn ngữ văn tự, người ta khng thể cảm nhận ci hay, ci đẹp như qua giọng ngm thơ mượt như nhung của Hồ Điệp hay tiếng ht cao vt trong veo của Thi Thanh...

Hiểu v cảm hội họa l bằng , ti hoa của người họa sĩ thể hiện ở chỗ pha trộn mu sắc v trải từng nt cọ ln "toan" để k thc những , những tnh mục đch tối cao l phục vụ ci đẹp của cảnh sắc, của đất trời cỏ cy hoa l. C nhiều trường phi cho mỗi họa sĩ chọn để thể hiện sự ti hoa, thng tuệ v thin hướng m họ muốn biểu cảm.

Tựu trung người họa sĩ tự kim cổ đng ty đều mang trọng trch l tạo dựng ci đẹp để dng tặng cuộc đời, ty theo sự cảm thụ của người thưởng ngoạn m tuổi tn của tc phẩm v tc giả trường thọ hay yểu mệnh.

Với bộ mn nghệ thuật thứ tư ny ti l kẻ ngoại đạo, thnh ra với bao tn tuổi danh họa ti chỉ nhớ lỏm bỏm được mấy người như Bi Xun Phi (Phố Phi), Tề Bạch Thạch v Leonard de Vinci với họa phẩm người phụ nữ c đường nt mềm như lụa cng nụ cười thin cổ sầu vương... Bức họa chn dung ấy đ bất tử trong giới yu hội họa của cả hnh tinh ny.

Nữ sĩ Hong Hương Trang l một người phụ nữ m hội họa, yu hội họa, say hội họa cũng bằng với say tnh, nhưng rất may cuộc tnh ny chưa một lần phản bội b qua bao năm thng, kể từ ngy hai bn mới ngỏ lời yu m chứng nhn l trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế từ năm 1957; rồi trường Sư phạm Mỹ thuật Si Gn. 1961 được đi nghin cứu Mỹ thuật Chu tại Tokyo Nhật Bản năm 1963 v b l gio sư của Đại học mỹ thuật Si Gn từ 1972 đến 1978 cũng như đ từng dạy mn ny cho cc trường trung học. Tranh của b được chọn treo ở Viện bảo tng Ta thnh Vatican v ở bộ sưu tập gia đnh họ Kosco Illinoise . Tnh yu hội họa của b đ được đền b xứng đng. Cng bằng m ni ln cảm nhận th thiển của người thưởng thức (NGTC) l tranh của b phần nữ tnh hơi ngho, hay đ cũng l nt biểu trưng cho đức tnh, cho nghị lực của người phụ nữ ny vậy?

 

 

HONG HƯƠNG TRANG V M NHẠC

 

Cầm kỳ thi tửu họa đều c tố chất mạnh trong người đn b ny trời ạ! Ngm thơ cũng tốt, ca tr cũng hay, Nam ai, Nam bnh đều thnh thạo, về tn nhạc b đ tự phổ nhạc thơ của mnh. Đy l một người đn b di tay trong nhiều bộ mn nghệ thuật.

Ca tr v ht quan họ l hai ln điệu của đồng bằng Bắc bộ b cũng am tường v chơi cũng tốt khng thua chi cc liền anh liền chị.

Cn với rượu th hnh như l người bạn thn thiết của người phụ nữ đủ nam tnh ny.

 

 

VĂN XUI CỦA HONG HƯƠNG TRANG

 

Ti đ đọc một số truyện di, truyện ngắn v tạp bt cũng như những bi ph bnh l luận của nữ sĩ Hong Hương Trang.

Trước tin ti xin bn về mảng truyện ngắn dnh cho thiếu nhi của b. V đ l vng đất mu mỡ cho b gieo trồng cc mầm cy nhn i, cũng như niệm gio dục được k thc nhẹ nhng. Ở đ ta tm được thin tnh lm mẹ v lng nhn hậu của người đn b đa ti v khng t đa đoan, cương trực đến cực đoan, lạnh lng đến tn nhẫn. Với những sự, những tnh m b cho l khng đng, v b khng thỏa hiệp...

Ở mảng truyện ngắn dnh cho thiếu nhi b thu bao mng vuốt sắc bn của cy bt ph bnh gai gc, gc kiếm cất đao, Diệt Tuyệt sư thi hiện nguyn hnh l một phụ nữ nhn hậu qua "Ch b bắt gin", "Ăn cơm m", "Con so mỏ vng" v tnh ngụ ngn thật d dỏm trong cc truyện "Quả trứng đại bng v cy cao mun trượng", "Chị gấu lười"...

Về mảng truyện ngắn phổ thng m ti được đọc như truyện "Bến tm hồn", "Quả phụ trinh tiết", "Tiếng trống da tru"... m mỗi truyện l một sự đổi thay về thủ php, về xy dựng nhn vật.

"Bến tm hồn" l truyện đầu tay - chưa gi dặn về bt php nhưng với ci kết thc c hậu, khiến người đọc c suy nghĩ, l khng gian nghệ thuật, v tm hồn tc giả trong thời điểm ấy cn nhu thuận, đầy nữ tnh, so với khi viết Ty ca (10 nh văn nữ Si Gn 1965).

Ở "Quả phụ trinh tiết" tnh ph phn những hủ tục lạc hậu xa xưa của dn Trung Hoa khiến bao người con gi phải hy sinh một đời xun sắc, lm vật hiến tế cho ci gọi l "xung hỷ" của một bọn trưởng giả học lm sang.

Viết "Quả phụ trinh tiết" c lẽ tc giả bị ảnh hưởng từ tc phẩm "Kinh hoa yn vn" của Lm Ngữ Đường m bản Việt ngữ do nghĩa phụ của mnh l kịch tc gia Vi Huyền Đắc dịch thuật với tn gọi "Khi lửa kinh thnh".

"Tiếng trống da tru" l tiếng thở di su thẳm, l nỗi đau di họa của thời hậu chiến, l sự đợi chờ thống khổ cam chịu của bao người yu chờ đợi người yu từ trận mạc trở về hậu phương. Khi chiến tranh chấm dứt, để rồi những sinh linh bất thnh nhn dạng được kết tinh trong niềm đau tột đỉnh của bậc sinh thnh

Truyện ngắn được giải thưởng của đặc san "V ưu" năm 2008 vẫn theo ci m tp của nhiều tc giả khc nhưng "Người mẹ tật nguyền" vẫn gy xc động cho người đọc với sự hy sinh thầm lặng của nhn vật Mẹ trong tc phẩm.

 

HẠNH PHC CỦA MỘT NGƯỜI L C MỘT NƠI ĐỂ NHỚ VỀ"

 

"Lưu đắc tn h thnh vũ thanh"

(To Tuyết Cần)

 

Mưa như mưa Huế buồn da diết

Tnh cũng mốc meo nhớ mặt trời

Ai nhớ ai qua vườn l biếc

Đứng lặng tần ngần hứng mưa rơi

(MNMH - Hong Hương Trang)

 

Mưa l thế, gi l thế, bo lũ thin tai dịch họa l thế - m đố người Huế tha phương no qun nổi Huế. Qu hương cng khắc nghiệt với nắng lửa mưa dầu - th những người con dn của xứ sở ny v ngn l do phải sống xa qu cng thắt lng nhớ Huế - một nỗi nhớ dai dẳng khn ngui. Nh thơ Hong Hương Trang cũng vậy, b đ gom gp niềm nhớ thương thnh chuỗi qua thi phẩm "Một nơi để nhớ về":

 

Một cht Huế trong tận cng nỗi nhớ

Đi m xa cũng canh cnh bn lng

Một cht thương từng khoảnh khắc bng khung

Giọt đn khuya tiếng dương cầm ấm p

C một nơi vương ngn cơn bo tp

Thổi qua đời rũ rạp tc xanh tơ

C một nơi vừa tập tễnh lm thơ

Vần điệu đầu tin, nỗi đau thứ nhất

C một nơi tnh đầu đnh mất

Khắp địa cầu khng tm lại dấu xưa

(Một nơi để nhớ về - Hong Hương Trang)

 

Đọc đoạn thơ trn ai m chẳng thấy mnh ở trong đ. Một hoi niệm tuổi hoa nin sao m dễ thương đến lạ

 

Năm xưa ln ni Ngự

Buộc một chm tc xanh

Hẹn mai sau về lại

Sẽ tm trn l cnh...

(ĐTSTTN)

 

Nhưng bao biến động của thng năm của thời tiết, của gi bo đất trời, khi tc giả về lại cảnh cũ:

 

... Chiến tranh đ mấy ma

Gốc thng gi gục ng

Thng xanh giờ thay l

Tm đu nữa tc xưa.

(ĐTSTTN)

 

Chỉ c người thơ mới lng mạn l đi lm ci chuyện khng ai lm như vậy. Tm một nhm tc của thời hoang dại khng ra th đi tm Dng Huế

 

Dng Huế xưa mơ mng

Lung linh t o tm

Dng Huế t o tm

Dng Huế xưa dịu dng

Tiếng ai h ngọt lịm

 

Dng Huế cn trong tim

o lụa mềm sng snh

Dng Huế nghing vnh nn

nh mắt thuyền hồ thu...

 

Ti đọc đi đọc lại ton tập như một tn khổ sai lao động đi ct tm vng - tm mươi bi thơ trong "Một nơi để nhớ về" th bi "Đm sng Hương" l bi m với cảm nhận của ring ti đ l bi thơ hay nhất với khng gian thực tế, v khng gian nghệ thuật, bng bạc cht thi vị của Tống Đường, cht phiu dật sầu thương của Bạch Cư Dị. Người đọc thật sự tm đắc với ba khổ thơ v cứ đọc đi đọc lại mi :

 

Đ chết nửa hồn đm sng Hương

Bi thơ trường đoạn nhạc m cuồng

Bởi trăng viễn mộng my tiền kiếp

Sng vỗ chương đi khi Tiu Tương.

 

Để lại nửa hồn với sng Hương

Với nghn cung bậc v thường

Phiu du tiền sử vương thanh kh

Huyền hoặc sương chm sng viễn phương

 

Mang nặng nửa đời nhớ sng Hương

Mnh mang lưu thủy dặm hồ trường

Liu trai nửa giấc tỳ b vọng

m hưởng cung trầm gợi vấn vương

(ĐSH)

 

Ci thuộc tnh chung của dn Huế - d c đi khắp sng hồ, khắp bốn bể năm chu th vẫn khng thể no qun được Huế, vẫn xn xao trong những buổi quay về, vẫn hồi hộp reo vui khi tu, xe qua khỏi Hải Vn quan.

 

Loay hoay mi với tập "Một nơi để nhớ về" mắt ti dừng lại ở bi "Neo bến Huế" xin mượn bi thơ ny để đng lại bi cảm nhận, đồng thời by tỏ cht tm tnh, cht cảm thng cng tc giả qua sự thủy chung với đất Mẹ.

 

Tri tim ti

Một đời neo bến Huế

Cột chặt thuyền

Trn sng nước Hương Giang

Lỡ đi xa

Lỡ chưa về

Vẫn Huế...

 

 

TI ĐỌC RỒI CŨNG NGN THU CỦA HONG HƯƠNG TRANG

 

C nhận xt rằng: "Rồi cũng ngn thu" của tc giả như một lời cho tống biệt, c người kỹ tnh lại bảo, sao Hong Hương Trang ni "gở thế...

Nhưng theo thiển nghĩ của Ninh Giang Thu Cc - với tuổi đời đ đến tuần thất thập th sự "đi" hay "ở" l chuyện khng c g đng king cữ, một nh thơ của nền thơ ca Trung Hoa đ từng ngạc nhin khi thấy sao tuổi đời của con người lại di đến thế ng đ thốt ln:

Nhn sinh thất thập cổ lai hy...

(Đỗ Phủ)

 

Vậy th ở tuổi bảy hai (1937 - 2009) nh thơ Hong Hương Trang cố thu xếp hnh l để ra đi - u đ l điều thuận lẽ tự nhin, thuộc tnh của phụ nữ chng ta l thế - lo xa v chuẩn bị mọi sự chu đo. "Rồi cũng ngn thu" chỉ l sự chuẩn bị, ngy xưa ở qu hương chng ta cc cụ chuẩn bị "sinh phần" v "o quan" m đến mấy chục năm sau mới gi từ ci thế...

Nhưng bằng hữu cũng chạnh buồn khi đọc cặp đề từ ở đầu thi phẩm:

 

"Một mai về chốn xa xăm ấy

Rồi cũng ngn thu nấm mộ buồn"

 

Nhưng sao tc giả lại đng ngoặc kp nhỉ?

Xuyn suốt 78 bi thơ ở phần một, đ l những tm sự vui buồn, những được mất đoạn trường m người thơ d muốn d khng đ phải mang vc suốt lộ trnh thăm thẳm của nghiệp dĩ văn chương.

Ninh Giang Thu Cc thường nửa đa nửa thật với bằng hữu v đồng nghiệp: những người phụ nữ lm văn chương l những kẻ mang nghiệp chướng trời đy - nhưng may thay đ l sự đọa đy đầy hạnh phc (tất nhin đ phải l thứ hạnh phc thật sự do anh hoa pht tiết, do lao động nghim tc của tự thn để c những tc phẩm bằng tất cả tm huyết, phụng sự đời, phụng sự ci đẹp).

Cng chng yu thơ ai cũng biết thơ - một loại hnh nghệ thuật t được sự đồng nhất trong cảm thụ - ty trnh độ thẩm thức để c thể thẩm định cho mỗi bi thơ, mỗi tc giả.

Nhưng khng một độc giả no khi đọc thơ lại "cắt nghĩa một mi hương".

Trở lại với "Rồi cũng ngn thu" ở đ ta bắt gặp những hỉ, nộ, i, ố, những kht vọng u uẩn, u uất của nhn vật trong thơ m bi Tnh liu trai l một dẫn chứng cụ thể:

 

Đm say mưa gi lạc nẻo về

Ngủ trọ bn lề nấm mộ khuya

Bỗng vn rm thu em hiện đến

Mặt hoa da phấn tc đầm đa

 

Đi tay như rắn chong thn thể

Gh chặt ta sờ sẫm quanh mnh

Đi chn như ngựa chiến rập rnh

Giam giữ ta giữa g đồi đin đảo

 

Vng ngực nhấp nh, đi mi m no

Mắt m u, cười ging bo bất ngờ

n i lin hồi, tơ tc phất phơ

Thn ng ngọc tuổi đời chừng đi tm

 

Ta cuồng loạn ngất ngư qun ci tạm

Hiến cho nhau ngn cơn mộng trn trề

Thn kề thn, tứ chi ngập si t

Mi vồ vập tm hn mi ấm lạnh...

(Trch Tnh liu trai)

 

Đọc bi "Tnh liu trai" người ta khng nghĩ đ l thơ của phụ nữ. Bởi một phụ nữ nhất l phụ nữ Huế... Nh thơ HHC c mấy cu thơ, m ti khng nhớ kỹ nn khng dm dẫn m chỉ biết đại HHC bảo l con gi Huế yu th yu gh gớm m chẳng bao giờ h mi, hnh như c một cu ng ấy viết l "Tnh ở đằng sau những chấn song..." Chấn song đy phải chăng l chấn song của lễ gio, của đức hạnh m người con gi đn b phải np mnh sau đ, ni như nh văn nữ Nguyễn Thị Thụy Vũ đ l "khung ru" đ bao thế hệ phụ nữ Đng đ tự nguyện v gia phong, hoặc v ci thế bắt buộc phải sống trong khung ru ấy. Sau khi ti lẩn thẩn tự hỏi, c thật họ hạnh phc trong sự tự nguyện np mnh trong khung ru ấy hay cũng muốn bức thot m khng dm v nhiều lẽ, v muốn chứng tỏ mnh con nh nề nếp, cẩn ngn cẩn hạnh... Duy chỉ c Hong Hương Trang dm bức ph mọi ro cản để ni nn tiếng lng thầm kn, kht vọng yu v được yu đam m rực lửa của nhục thể tự nhin. B chẳng thm quan tm g đến điều m người ta bảo l đức hạnh nết na, b sổ toẹt mọi gio điều dnh cho phụ nữ của nền gio dục Khổng Mạnh - đ giam giữ bao cuộc tnh cm từ chớm yu cho đến hết cuộc đời để được nhận tấm bảng vng TIẾT HẠNH KHẢ PHONG (!?)

Nhn vật của "Rồi cũng ngn thu" l một tay lưu linh c hạn, lc no ta cũng thấy b say, say sướt mướt một đời, say cho nỗi mnh ngang tri cho nỗi đời đa đoan.

 

Ti hoa hệ lụy sa m

Chn vui, hề! Chn buồn xưa hiện về

Ơi Hong, nửa chn si m

Ơi Hong nửa chn vụng về trao tay

Rượu đy, hề! Ta cứ say...

(Trch CSNH)

 

Say một mnh, uống một mnh, vui một mnh, buồn một mnh, sự c độc min viễn ấy đ khiến người thơ chao đảo trong niềm hiu quạnh của cuộc tnh gy gnh.

 

Buồn như ly rượu phản

Ai bội ước tnh xưa

Buồn như ly rượu mưa

Nhạt nha đm ging bo

Buồn như ly rượu ho

Tan biến mộng hững hờ

Buồn như ly rượu lạnh

Trn bia mộ hoang vu

Nng chn - hề! Ảo hư

Bia đ - hề! Đối ẩm

 

Đọc v chia sẻ cng nhn vật "Rồi cũng ngn thu" bao nghiệt ng chao cht của cuộc đời - phong vận kỳ oan...

Đi khi nng thơ cố vẫy vng giữa biển đời bo tp - tm về một ci miền m ả để lm ốc đảo tr thn, nhưng no c được đu bởi nỗi lng c yn đu - cho d về bến tịnh.

Chiều mưa bến tịnh lao xao!

(BT)

 

Mu thuẫn chưa, nghịch l chưa - cứ ci kiểu thiền khng định, tịnh khng yn ấy nng thơ d c đến tận Ty Trc của đức Phật th lng vẫn ngổn ngang ở miền phố thị, lng đng theo chn "C gi bn trầu cau"

 

... Khch mua đ đi rồi

C gi buồn xa vắng

Trầu cau bn cho người

Ring tnh mnh vắng lặng

(CGBTC)

 

May thay! Đến lc tnh sổ đời tc giả "Rồi cũng ngn thu" vẫn thấy mnh hạnh phc, tất nhin l niềm hạnh phc v nỗi bất hạnh song hnh khng rời nửa bước với người thơ, nhưng chấp nhận thi, bởi nghiệp chướng đ vương vo chối bỏ sao được.

Tc giả Hong Hương Trang đ tm cho mnh một cứu cnh để vin vo đ m tm cho bản thn sự bnh yn cuối đời, cứu cnh đ l chiếc ni m từ thuở lọt lng được bn tay mẹ ru ơi dỗ dnh, chiếc ni sự nghiệp cho b bơi lội trong thăng trầm vạn nẻo giữa quần sinh

Nằm ni l chiếc phao, l cứu cnh, l lời cảm tạ Hong Hương Trang gởi lại đời:

 

Nằm ni

 

Ni thơ

Ni mẹ

Ni đời

Ta cn nằm mi khng rời cch xa

By giờ bảy chục năm qua

Vẫn cn nghe tiếng ru ta ời

Ni Mẹ ru thuở đầu đời

Ni thơ ru đến suốt đời yu thơ

Ni đời ru ta mộng mơ

Cảm ơn ni mẹ ni thơ ni đời.

(Hong Hương Trang)

 

 

PHẦN THƠ TIU BIỂU CỦA HONG HƯƠNG TRANG

  

TRẦM CA 4

 

Gc khuya đốt nến hai hng

gom bao kỷ niệm ẩn tng trong ti

liệm su tận đy quan ti

chn su ngy thng, hnh hi, tuổi tn

cuộc tnh đ trt lnh đnh

tan theo bọt sng, biết tm nơi đu

giờ ti gc trọ đm thu

đốt hương thắp nến đo su huyệt tnh

hương tn, nến lụn lung linh

cn lưa bia đ, tn mnh trăm năm

xin trao người chốn xa xăm

để lm kỷ niệm một lần yu ti

ừ, xa nhau, ừ qun rồi

mộ bia mai mốt ln ngời cỏ xanh.

Cuối đng 1971

 

 

BIỂN MẸ

 

V ru xanh mun đời mang sắc biển

v sng cồn mi mi nu chn tu

v nghn đời lưu luyến buổi xa nhau

tay ti vẫn vẫy hoi từng khơi rộng

biển lun lưu trọn đời thăm thẳm

bởi trọn đời hải đảo vướng chn my

bởi từng đm thảo mộc v gầy

nn những chuyến hải hnh đầy xa lạ

v những bnh minh nhớ nhung mu l

biển xui dng hay ti đ xui dng

tưởng trọn đời biển chẳng nhớ mong

nn ph sa chm vo qun lng

nn sng di buồn theo năm thng

con nước đi khng về lại bao giờ

để khi tu biển rộng bơ vơ

rừng ni ng về khơi mỏi mắt

bỗng một sớm my ngn đổi sắc

my ngn in bng nước trng khơi

ni cao xanh nhung nhớ trọn đời

thả chiếc l xui về biển cả

i, loi ru v vng trn đ

mấy mươi đời mn mỏi lm sng

đỏ triền min bng dng sng Hồng

ru giấc ngủ nghn đời lịch sử

dng sng Hương xanh mu lữ thứ

những người đi kẻ ở thương nhau

Huyền Trn ơi cn lại g đu

vng son cũ phai mờ cng năm thng

rồi Cửu Long, Cửu Long ca hng trng

lời ca vui sng Hậu gọi sng Tiền

ph sa về đất mẹ ht triền min

con khn lớn thơm ngon mi gạo mới

i, những trường giang

những trường giang vời vợi

mang tiếng h giọng ht qu hương

ra biển rộng đn thuyền về bến

biển lm thơ sng cả gọi mun lời

sng ru chiều như mẹ ht ơi

mẹ của biển v biển l lng mẹ

v biển rộng mun nghn thế hệ

suốt một đời ti vẫn lm thơ

v suốt đời ti chỉ bơ vơ

nhưng chợt ng về khơi lng dịu ấm

bước chn đi dặm nghn xa thẳm

nhớ nhung về biển mẹ, biển tnh nhn

lời sng ru, lng ấm lại bao lần

lời sng mẹ, sng tnh yu tuổi dại

mắt mẹ hiền, đ ru nu chờ đợi

như mắt người yu, buổi hẹn h

tay sng biếc, sng mẹ m bờ cỏ

như tc buồn nui dưỡng mấy mươi năm

như lời yu biển mẹ th thầm

lời biển mẹ, biển tnh yu tha thiết

lời biển mẹ, biển tnh yu mun kiếp

dẫu con tu xui ngược mấy trng khơi

v người yu xa vắng đến mun đời

ti vẫn chỉ yu tnh yu biển mẹ.

 

 

CHIỀU SAY NHỚ HONG

(Tặng thi sĩ Vũ Hong Chương nhn ngy giỗ thứ 30

14 thng 8 m lịch (1976 - 2006))

 

Biết đu Hong lại gặp Hong chiều nay! (*)

Mới vừa dăm chn đ say

Trong men chếnh chong nhớ ngy năm xưa

Bt gươm chm lệch đường thơ

Mực đau giấy ảo, kịch hờ thương My

Trả gươm cho gi nghing vai

Trả thơ cho mộng, trả ngy cho đm

Kiều Thu, hề! dẫm gt sen

Mười hai thng su trả men cho tnh

Trời một phương, đất một mnh

Cảm thng nhn thế ci tnh ph du

Ti hoa hệ lụy sa m

Chn vui, hề! Chn buồn xưa hiện về

Ơi Hong, nửa chn si m

Ơi Hong, nửa chn vụng về trao tay

Rượu đy, hề! ta cứ say

"Biết đu Hong lại chiều nay gặp Hong!"

Chiều mưa Si Gn 10/10/2006

 

(*) Thơ Vũ Hong Chương tặng Hong Hương Trang, cảm đề Ty Ca - 1972

 

 

PHẦN VĂN XUI TIU BIỂU CỦA HONG HƯƠNG TRANG

 

ĂN CƠM MẢ

(Truyện ngắn)

 

Ai cũng nghĩ rằng hai anh em thằng Hạnh thằng Phc kh m sống được, v cha mẹ n bị trận lũ lụt qu lớn x tuột xuống dng sng ầm ầm cuồn cuộn chảy xiết. Hai đứa cn nhỏ qu, thằng Hạnh mới bảy tuổi, thằng Phc chỉ năm tuổi, nh cửa cũng bị nước lũ hung hn cuốn phăng cả rồi. Chừng ấy tuổi, khng cha khng mẹ, khng nh khng cửa, lm sao m sống được?

Ấy thế m trời sinh trời dưỡng, chng vẫn mạnh khỏe lớn khn. Ai cũng bảo: cha mẹ chng ph hộ cho chng đấy!

Ngay khi vừa hết lũ, lng xm đi tm kiếm những người bị nạn. Cha mẹ của Hạnh, Phc vướng trong một bụi cy gai, chết rồi m cn cầm chặt tay nhau. Lng xm đứng ra lo chn cất. Bữa đưa hai người ln ni, chn cất xong, mọi người về hết, hai anh em vẫn ở lại, ngồi cạnh hai ci mả đất đắp vội thấp t. Trn mả, cn nắm nhang chy dở, v mỗi mả cn một nắm cơm c một quả trứng nằm gọn bn trn.

Hai anh em khng cn nước mắt để m khc nữa, chỉ m nhau ngồi dựa vo hai c mả mới. Đồi ni đ vắng người, nắng hiu hắt, hai đứa thấy đi bụng v bấy giờ mới chợt nhận ra từ nay khng cn cha mẹ lo cho những bữa ăn đạm bạc hằng ngy nữa. Thằng Phc khc rấm rứt ku đi. Thằng Hạnh nhn ln ci mả rồi bảo:

- Em ăn nắm cơm cng cha mẹ đi cho đỡ đi.

Thằng em nn khc, với tay cầm nắm cơm v quả trứng luộc đ bc vỏ đặt trn tấm l chuối. Nắm cơm đ kh lớp vỏ ngoi. Thằng Hạnh bảo em:

- Ăn nắm ny trước, cn nắm kia để cha mẹ ăn, khi no đi nữa mới ăn nghe em!

Phc gật đầu, nắm cơm được bẻ đi, quả trứng cũng được bẻ đi mỗi đứa một nửa, chng nhai ngon lnh. Đ thấy ấm bụng hẳn, ăn xong Hạnh bảo em ngồi chờ n đi xuống suối gần đ mc nước về uống. Phc gật đầu, nhưng ng quanh rồi sợ sệt bảo anh:

- Anh đi cho mau, em ngồi đy sợ ma lắm.

Thằng anh lm ra vẻ lớn khn bảo em:

- Ma no? Đy l mả của cha mẹ mnh, khng phải l ma đu, đừng sợ, cứ ngồi đy anh đi mc nước uống.

Ni rồi n chạy lẹ xuống suối gần đ, rửa tay chn mặt mũi xong, bẻ một tu l chuối uốn cong như ci gu, mc nước về cho thằng Phc vừa uống vừa rửa ci mặt lấm lem. Hai anh em đ no n, mặt mũi đ sạch sẽ, thằng anh lại bảo em ngồi chờ n đi bẻ l chuối kh về lt ngồi cho sạch, hai đứa m l trải thnh một ci ổ giữa hai ngi mộ, rồi m nhau nằm ngủ.

Lc chng thức dậy trời đ chập choạng tối, chng lại cảm thấy ci đi cồn co. Thằng anh nhớ ra cn một nắm cơm v quả trứng trn mộ. N khng phn biệt được mộ no của cha, mộ no của mẹ, v những người lớn trưa nay chn cha mẹ chng xong đu c ni g cho chng biết. Hạnh lấy nắm cơm v quả trứng bẻ ra chia cho em ăn, rồi dắt em xuống suối uống một bụng nước. Xong, hai đứa lại dắt nhau về nằm lăn xuống đống l kh.

Trời dần tối hẳn, sao mọc nhấp nhy trn cao, mảnh trăng non treo lơ lửng được những đm my đẩy đi như một chiếc thuyền tri bập bềnh giữa dng sng mnh mng. Cả khu ni đồi nhấp nh mồ mả, tiếng tắc k ku vang từng chặp, c con chồn hi chạy thoắt qua lm chng sợ run ln, m chặt lấy nhau. Giun dế ku ồn o, cả tiếng chim đm ku quạt quạt, hai anh em bỗng thấy sợ ma. Phc mếu mo rồi a khc. Thằng anh lc đầu lm dạn dỗ em nhưng khng t được nỗi sợ nn lại khc to hơn cả em n. Ni đồi vắng lặng, tiếng khc của anh em n cng vang xa.

Bỗng c người cầm đuốc đi lại, chng sợ đến chết điếng, tưởng chừng ma quỷ cầm đuốc đến thiu chng, như trong những chuyện cổ tch m trước đy ba chng thường kể cho chng nghe. Hai anh em m chặt nhau khc rống ln:

- Ba ơi! Mẹ ơi! Cứu con với!

Một người đn ng đến gần ln tiếng:

- Hai đứa nh cửa đu m ngồi giữa g mả đm hm thế ny?

ng ta soi đuốc nhn tận mặt. Chng h mắt nhn, nhận ra l người lớn no đ chứ khng phải ma liền nn khc. Thằng Hạnh run run đp:

- Đy l mả cha mẹ con mới chn hồi trưa nay. Tụi con khng cn nh cửa m cũng khng ai nui tụi con nữa, tụi con ở đy với cha mẹ con thi bc ơi.

Người đn ng trạc bốn mươi, khỏe mạnh, da sạm đen, đặt b đuốc dựng bn cạnh mả i ngại hỏi chng:

- Rồi từ trưa tới giờ tụi con ăn g? Chắc l đi lắm rồi phải khng?

Thằng Phc mếu mo:

- Tụi con ăn cơm với trứng luộc cng trn mả, rồi uống nước dưới suối.

Người đn ng chắt lưỡi:

- Ch, tội nghiệp qu, phải ăn cơm mả hả? Thi cũng được, miễn sao no bụng th thi. Giờ nghe bc ni đy, hai đứa cn nhỏ qu ở đy khuya lạnh lắm, bịnh đ. Để bc dắt tới ci miếu hoang đằng kia, trải l kh cho dy nằm ngủ kn gi hơn. Bc c mấy tri bắp nướng đy, tụi con ăn cho no rồi ở đ, đừng sợ g hết, mai bc tới bc cho ăn nghe khng? Tn bc l Trm Tư, l v bc lm trm giữ mộ cả khu ny. Nh bc trong xm đằng kia ka, chỗ bụi tre l ng đ, c g th ku to ln l bc nghe liền, biết khng?

Hai đứa dạ lin hồi, riu ru đi theo ng Trm Tư. Đến một đoạn xa th c một ngi miếu hoang xy gạch cũ kỹ, mi ngi m dương. Miếu kn gi, bn trong chỉ c ci bệ thờ đ vỡ nt. Ci miếu vung vức mỗi bề độ hơn một mt. ng Trm Tư m một đống l kh trải dy trước bệ thờ, lục tm hộp dim trong ti, ko ci đn dầu trn bệ chm lửa, vặn nhỏ xuống, để vo một gc, bảo hai anh em:

- Tụi con cứ ngủ ở đy, yn tm nghe khng, bc để đn trn bệ đy, gần sng th thổi tắt kẻo tốn dầu, mai sng bc đem đồ ăn cho. Thi ngủ đi, bc về.

ng Trm cầm đuốc đi vo xm nh xa xa cn nh đn dầu le li. Hai anh em cảm thấy yn tm, biết l xung quanh c nh cửa xm lng chứ khng phải hoang vắng, lại c bc Trm tốt bụng gip đỡ. Hai đứa ngồi gặm hết hai tri bắp nướng thơm bi, đ vững bụng, lại c ngọn đn dầu lm chng khng lo sợ nữa. Hai anh em m nhau nằm xuống đống l kh dy thật ấm p. Chốc lt chng đ ngủ say vi.

 

***

 

Kể từ ngy ấy, hai anh em thằng Hạnh thằng Phc đ quen thuộc với vng đồi ni ny, một vng kh rộng lớn, chập chng những ngọn đồi cao thấp gc chn ln nhau, những tri ni nhấp nh b vai nhau, con suối trong veo trải di v tận, r ro ngy đm. Mồ mả th cơ man, ngy no cũng c đm tang, cng bi, đốt vng m, xy đắp mộ mới, sửa sang mộ cũ. Mm cng mả của nh giu phong ph xi g, chuối bnh, thịt quay. Chng lại gần, xớ rớ lm phụ, dọn cỏ, xc đất, ai sai bảo g cũng lm. Thế no lc đ xong việc gia chủ cũng cho ng Trm cả mm lễ vật vừa cng, cng với tiền cng. ng Trm Tư bao giờ cũng chia phần cho anh em n, c khi ng cũng chia cho vi ba đồng bạc tiền cng. Những đm nh ngho, ch t cũng c đĩa xi, miếng thịt luộc. V theo tục lệ từ xưa, mả no d giu hay ngho cũng phải c nắm cơm quả trứng. Những đm cng xả tang, khăn o bỏ lại, chng xin, đem giặt giũ rồi nhờ bc Tư gi may thnh quần o, lấy mủ chuối ch ln, ngm nước, thế l c những bộ quần o xm nu, mặc cũng kh bền v ấm p. Vng ni đầy mồ mả đ nui chng khỏi đi kht. Phần cng người chết đ nui nổi người sống tạm ổn.

Chng lớn dần ln, đen sạm, mạnh khỏe. Gặp ngy Thanh minh tảo mộ, hay trước Tết khối người đi chạp mả, hai anh em vc cuốc cng ng Trm Tư đi rẫy cỏ thu, được trả cng, cho xi chuối, thịt trứng, ăn no n. Cứ vậy, chng đ dnh dụm được t tiền. Thằng Hạnh chợt nhớ ra em mnh chưa biết chữ, n quyết tm nhờ ng Trm Tư mua tập vở, bt mực để về dạy em học trong những lc rỗi việc, mặc d trước đy khi cha mẹ n cn sống, n cũng chỉ mới học tới lớp 2. N nghĩ d t nhiều g cũng dạy em n biết đnh vần, biết đọc, biết viết, biết lm ton, ch t cũng được bằng n, cn hơn để em m chữ. ng Trm Tư nghe n ni cũng phải cng nhận đng v hết lng gip n. ng cn cho anh em n cả lt dầu để thắp đn, đm đm c nh sng m học. ng bảo:

- Tụi con giỏi đ, bc khen, bc cho dầu thắp đn m học, hết dầu th ni bc cho tiếp nghe khng. Cố gắng anh dạy em cho biết năm ba chữ, sau lớn dễ kiếm cng việc lm ăn, cc con . Thiếu ci g cứ v nh bc m xin, anh em tụi bay mồ ci mồ ct m biết nui nhau, dạy nhau, thương yu đm bọc nhau, bc thương bụi bay lắm. C lẽ cha mẹ tụi bay khn thing cũng ph hộ đ.

Từ đ hai anh em theo ng Trm đi lm khắp vng đồi ni. Cng việc khng thiếu, rẫy cỏ, đắp mộ, đo huyệt, trồng hoa kiểng quanh những ngi mộ nh giu. Thằng Hạnh đọc v ghi nhớ tn tuổi, ngy mất của người qu cố, để đến ngy kỵ của ci mả no, l n nhắc ng Trm lm cỏ sạch sẽ, thể no gia chủ ln thăm cũng khen v thưởng cng. Gặp ci mộ no bị bể gạch, sứt tường, họ cũng thu ng Trm v anh em n xy sửa lại.

Những người mới chn, vi hm sau lm lễ mở cửa mả, ng Trm v anh em n gip tang chủ v cc thầy cng bi hon thnh. Trong lễ mở cửa mả bao giờ cũng c nhiều lễ vật, vng hồ, giấy tiền, c cả một con g mi cn sống, cột dy ở chn, dắt đi vng vng quanh mộ mới, g phải vừa đi vừa ku quang quc, như gọi hồn người chết, chỉ đường dẫn lối cho họ biết m về hưởng lễ cng v gặp người nh. Nếu gặp con g no sợ sệt khng ku, th đ c anh em nh thằng Hạnh phụ một tay, vừa ko con g đi quanh vừa vỗ cho n ku to, gip ba vng th mở dy mặc cho con g muốn chạy đi đu th đi. Những con g mở cửa mả ấy chỉ chốc nữa anh em thằng Hạnh tm bắt đem về cho ng Trm, hm đ sẽ được bữa cho g, g x phay no n.

Vng đồi ni kh cằn ny, mồ mả la liệt, ci to ci nhỏ chen nhau, ban ngy th nắng chy, chẳng c cy to bng mt (v người ta sợ trồng cy to rễ sẽ xuyn su vo mộ, nn họ chỉ trồng vi ba cy hoa nho nhỏ, vi bụi l thấp t chung quanh thi, to nhất cũng chỉ vi cy hoa sứ cằn cỗi, rễ khng xuyn su). Ban đm th gi h o o, cn trng ku thảm thiết. Đng l đất chết. Nhưng mấy ai ngờ rằng, anh em thằng Hạnh thằng Phc nhờ vng đất chết ny m sống khỏe, lun lun no đủ, cn no đủ hơn cả hồi cha mẹ n cn sống. Hồi đ, lam lũ vất vả, vật lộn với mấy khoảnh ruộng cằn, chi lưới thu đm m cũng chỉ bữa no bữa đi, mi nh tranh dột nt trống trước hở sau, mấy khi chng n được ăn no, ni chi tới ăn g x phay, thịt quay xi đậu, trong mơ cũng khng thấy. Bữa ăn đạm bạc, tm tp rau mắm đ l mừng rồi. Ma đng thng gi, cả nh nhiều hm phải ăn cho khoai, c khi cha mẹ phải nhịn cho hai anh em n ăn. Ấy thế m giờ đy, anh em n lun lun no n. Đnh rằng đ chỉ l ăn thừa của người chết, nhưng người chết chỉ hưởng cht hương hoa thi, họ c ăn miếng no đu! Tất cả của cng mả t khi gia chủ đem về, m d c đem về họ cũng để lại một phần cho ng Trm v anh em Hạnh Phc. Đặc biệt l đĩa xi, nải chuối, nắm cơm quả trứng th khng bao giờ họ mang về, cng xong để lại trn mả, đ l những mn ăn thường xuyn anh em n c được.

Mỗi lần ăn một nắm cơm, quả trứng, chng n lại nhớ cha mẹ ngy mới mất, hai anh em n lt l kh m nhau nằm bn mộ, đi chỉ chia nhau nắm cơm quả trứng đỡ lng. Thương cha mẹ lc chết khng được cng xi g, chuối bnh linh đnh như những người nằm quanh đy, v vậy thỉnh thoảng anh em n cũng nấu cơm nng, ch đậu, luộc g, bưng một mm đầy đến đặt ln mộ cha mẹ, hai anh em thắp nhang khấn vi mời cha mẹ về ăn với chng.

M ni đng ra l chng khng chỉ sống nhờ người chết. Khng một đồng dnh ti, hai đứa cn th l mũi xanh, nhờ lng tốt của ng Trm Tư m chng đ biến ci miền hoang địa v ngi miếu cũ thnh một mi nh ấm p. ng Trm Tư v những nh trong xm thấy anh em biết đm bọc nhau, lại chn thật hiền lnh, tỏ ra thương cha nhớ mẹ rất hiếu nghĩa, nn ai cũng thương. Hai anh em n rất lễ php v vng lời ng Trm, chng coi ng như người cha thứ hai. Nh ng Trm cũng chẳng giu c g, chỉ vi ba so ruộng miệt ni, ma được ma thất, khi trồng lu, khi trồng khoai, bắp lun canh. ng giữ mộ cho cả vng ny, nhận tiền cng gia chủ cho ty lng. Anh Hưng, con trai ng, đi lm thợ mộc dưới phố, ở rể nh cha mẹ vợ, thỉnh thoảng mới dắt vợ con về thăm vi ngy, ng cn c chu gi gọi bằng bc ruột, cha mẹ chết v tai nạn xe cộ, ng đem về nui từ nhỏ, cũng cỡ tuổi thằng Hạnh, chng n gọi l Bng. Bng đi bun bn, mỗi sng tinh mơ gnh khoai sắn, bắp đậu, thổ sản miền ni về bn dưới phố. Bng rất sing năng, chăm lo bun bn, lc rỗi th phụ việc nh cho b Trm Tư. Thằng Hạnh t khi gặp Bng v c gnh hng đi bn từ sng sớm tối mịt mới về.

Anh em thằng Hạnh lớn ln khỏe mạnh, vạm vỡ, chng rất ham lm việc. Ni đng ra chỉ một mnh thằng Hạnh l đi lm với ng Trm nhiều hơn. Phc chỉ theo anh vi ba năm đầu. Khi cha Gic Duyn ở ngọn đồi bn kia được cc thầy mở một ngi trường tiểu học để dạy cc trẻ trong lng, th thằng Hạnh cho em đi học ngy một buổi. N cố gắng dnh dụm mua sch vở, may quần o cho em ăn học. N dự tnh sau cấp tiểu học, n sẽ cho Phc về học trung học dưới tỉnh. N cn tnh sẽ cố dnh dụm sắm cho em một ci xe đạp, sng đi tối về giống như chị Bng vẫn đi bun bn. ng Trm thường khuyn anh em n:

- Cc con đừng nghĩ qu cao, lỡ khng đạt được rồi buồn. Cứ lo lm ăn, cn học hnh đến đu hay đến đ.

Nhưng thằng Hạnh khng nghĩ vậy. N quyết tm gy dựng cho em n một tương lai, cn n miễn sao đủ ăn, khỏe mạnh, c một mi nh che mưa nắng l ổn rồi. N phải thay cha mẹ lo cho em n sau ny c cơ hội khấm kh ln chứ. N tin chắc l cha mẹ n sẽ rất vui lng. Những đm trăng sng n ra thắp hương trn mộ cha mẹ, thầm khấn vi xin ph hộ cho em n khỏe mạnh, học hnh tấn tới.

 

***

 

Thấm thoắt m thằng Phc ngy no sợ ma, khc rấm rứt bn mộ cha mẹ, bẻ nắm cơm, quả trứng ăn đỡ đi, nay đ l một sinh vin đại học, chỉ nay mai l n thi tốt nghiệp lấy bằng kỹ sư điện tử. Anh n by giờ đ l một thanh nin cường trng, lm việc suốt ngy khng mệt mỏi. ng Trm Tư đ gip chng lm một ngi nh nhỏ kn đo xy gạch lợp tn, st bn vch miếu, để trả lại ci miếu như cũ. B con trong xm vẫn gọi anh em n l "bọn trẻ miếu hoang", mặc d by giờ đy ngi nh của chng chỉ dựa vo vch miếu thi chứ chng khng ở trong miếu nữa. Tuy vậy anh em Hạnh Phc vẫn vui vẻ nhận ci địa chỉ miếu hoang l của mnh. Tụi n rất biết ơn ci miếu hoang, d khng biết miếu thờ ai nhưng chng vẫn thnh tm thắp nhang đn ngy rằm, mồng một để tỏ lng tn knh.

Một chiều nọ, ging gi đng đng, sấm st o o, mưa như trt, Hạnh lấy lồng bn đậy mm cơm, ngồi chờ em đi học về. Nhn ra ni đồi mưa gi sấm st trong bụng thấy lo v em n phải đạp xe từ tỉnh về chắc ướt hết. N mong sao cho em biết tm chỗ tr mưa chờ tạnh hy về. Hạnh ni một mnh: "Ci thằng cha liều mạng ny, khng biết c ngu ngốc đội mưa gi sấm st m về khng nữa chứ? Cầu cho n đừng dầm mưa, lỡ ốm th bỏ học mất mấy ngy, ci thằng

Cu ni cn bỏ lửng, th ngoi sn c tiếng con gi vọng vo:

- Anh Hạnh ơi, cho em vo tr mưa với, sấm chớp gh qu!

Hạnh nhận ra tiếng Bng, c chu gi của ng Trm, vội chạy ra mở cửa, đỡ đi quang gnh cho Bng, c gi lạnh run, o quần ướt sũng. Hạnh dắt Bng tới bếp lửa v hỏi:

- Sao Bng khng tr mưa chờ tạnh hy về? Ướt lạnh thế ny dễ ốm lắm. Thi, hơ lửa đi cho ấm đ, lấy tạm quần o kh của Hạnh m thay, rồi ăn vi bt cơm nng cho ấm bụng, chờ hết mưa hy về. Bng m về giờ ny bc Trm la cho đ.

C gi vo sau gc bếp thay vội o quần. Trong bộ cnh đn ng rộng thng thnh. Bng c vẻ mắc cỡ, hai m đỏ hồng. C gi trng cng xinh đẹp ở độ tuổi đi mươi. Hạnh len ln nhn Bng, lng rộn ln một niềm vui kh tả, n ln tiếng để ph tan im lặng:

- Bng ăn cơm đi, vừa lạnh vừa đi, rồi ốm cho coi!

By giờ Bng mới thấy nh chỉ mnh Hạnh, c lo lắng:

- Phc chưa về ? Thi để Bng chờ mưa tạnh rồi chạy về nh cũng được. Cơm cn phải để cho Phc ăn chứ.

- Bậy no! Hạnh xới cơm, để phần đồ ăn ring cho Phc rồi, Bng cứ ăn đi.

Bng đnh nhận lời:

- Thi được, Bng ăn với Hạnh cho vui vậy

C gi xới cơm ra chn, hai người ăn nhỏ nhẹ, chậm ri, v dường như c những nghĩ v vương vướng, lm họ im lặng, chỉ len ln nhn nhau. Mi gần xong bữa cơm m cơn mưa vẫn chưa tạnh, chớp vẫn ngoằn ngoo le sng. C gi ngập ngừng ln tiếng trước:

- Anh Hạnh ny, anh định lập nghiệp lun ở đy, lấy vợ ở đy, hay định về qu cũ của ba m anh hồi xưa?

Hạnh nhn su vo đi mắt đen ly của c gi:

- Hạnh đu cn qu cũ, nh cửa, cha mẹ nữa. Hạnh tnh ở đy lun lm con nui bc Trm, rồi lấy vợ ở đy lun thi. Chỉ chờ Phc học xong, c cng ăn việc lm rồi Hạnh mới lo cho mnh được , m Bng ny - Hạnh ngập ngừng - mnh ngho kh, mồ ci cha mẹ, ở giữa mồ mả ni non vầy, ai m thm lấy mnh chứ?

Bng nhn lảng vo bt cơm trn tay, ngần ngừ một thong rồi mạnh dạn trả lời:

- Nếu m Hạnh chọn một người cũng mồ ci cha mẹ như Hạnh, cũng ngho như Hạnh, cũng ở giữa ni non mồ mả như Hạnh c được khng?

Hạnh như chợt hiểu ra, sung sướng cầm lấy tay Bng:

- M người ấy cũng l l con bc Trm nữa phải khng? Nếu người ấy thương Hạnh, m bc Trm cũng cho php th Hạnh sẽ cưới người ấy lm vợ liền?

Bng rt bn tay lại, nhưng đi mắt ngut di c đui:

- Chỉ sợ người ta ch mnh ngho thi, mai mốt em trai người ta lm kỹ sư ny nọ sẽ giu c rồi

Hạnh bịt miệng Bng lại:

- Bng ơi, d em Phc mai mốt c l ng kỹ sư th cũng nhờ ăn cơm mả, ngủ miếu hoang m nn người, đời no lại dm vong n bội nghĩa. Lu nay thật lng Hạnh rất thương Bng nhưng chưa c dịp ni ra, chỉ sợ lm phiền lng bc Trm. Hm nay quả thật vong linh cha mẹ đ xui khiến cho Bng vo tr mưa để hai đứa mnh c dịp tỏ by. Hạnh chỉ sợ khng biết bc Trm c bằng lng cho hai đứa mnh khng?

Bng cười:

- Tại anh Hạnh khng biết đ thi, chứ bc cứ đi gả Bng cho anh Hạnh hoi . Chỉ v anh chưa ngỏ trước nn bc cũng chưa ni ra đ thi.

Hạnh vui sướng reo ln:

- Thế th để anh thưa với bc. Bng ơi, nhưng phải đợi anh nui em Phc học xong đ, chng mnh hy cưới, Bng c chịu khng?

- Bng cũng bun bn phụ thm để nui Phc học hnh cho mau thnh ti, anh c cho Bng đng gp khng?

Ngoi trời đ tạnh mưa, trời sng hẳn, những giọt nước lng lnh trn đm cỏ, người giọt nước mắt vui mừng cũng lng lnh trn khe mắt hạnh phc đi trai gi ngho chung hon cảnh thương nhau buổi đầu.

Tiếng chung xe đạp knh-coong từ xa. Bng thay vội bộ quần o trả lại cho Hạnh, lấy quang gnh ra về. Hạnh đưa Bng ra ngoi, chỉ tay về pha một ci mả mới:

- Ka Bng xem, lũ chim chia nhau ăn nắm cơm trn mả mới, giống hệt hồi xưa anh v Phc cng chia nhau một nắm cơm, quả trứng như thế đ. Khng bao giờ anh qun nắm cơm ấy đu!

 

Trang Ninh Giang Thu Cc

art2all.net