PHẠM Đ̀NH LÂN, F.A.B.I.

 

NGÀY ẤY ĐĂ QUA RỒI

 

 

          Chuyện đă qua gần nửa thế kỷ nhưng tôi vẫn nhớ nó như vừa xảy ra chiều hôm trước. Tôi tạm ghi vài ḍng về những ngày cuối cùng của cuộc chiến bi thương kéo dài gần 20 năm kể từ ngày hiệp định Genève được kư kết qua kư ức của riêng tôi tại vùng tôi sống.


Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đă từ chức. Phó tổng thống Trần Văn Hương trở thành tổng thống VNCH trong giây phút ngột ngạt nhất của cuộc chiến tranh Việt Nam lần thứ hai. Bộ đội miền Bắc và các chiến binh MTGP trên đường tiến về Sài G̣n. Tổng thống Trần Văn Hương bị áp lực tứ phía phải nhường chức tổng thống cho đại tướng Dương Văn Minh với hy vọng ḥa giải ḥa hợp với phe bên kia, từ ngữ của ông Dương Văn Minh, Vũ Văn Mẫu và Lư Quí Chung hay dùng, qua trung gian của thượng tọa Thích Trí Quang như tướng Minh tin tưởng.
 

 

28-04- 1975
 

Trưa ngày 28- 04-1975 tôi uống cà phê với anh Phạm Gia Pháp tại quán của anh Tư. Anh Tư chuẩn bị radio để nghe tường thuật lễ bàn giao giữa tổng thống Hương và tướng Minh tại đ́nh Độc Lập. Anh Pháp và tôi không có dấu hiệu lạc quan nào. Tôi không có thành kiến ǵ với tướng Minh nhưng không kỳ vọng ǵ nơi ông. Trưa hôm 28-04 trời rất nóng. Tôi chào anh Pháp và anh Tư, chủ quán cà phê và nước giải khát trước cửa trường Lư Thường Kiệt cạnh ngôi đ́nh. Tôi dùng đường Nhị B́nh để về nhà ở Lái Thiêu. Đây là một con đường đất vắng vẻ đi ngang qua một vùng ruộng ngập nước. Xa xa có nhiều lùm cây. Từ đó vọng lên những tiếng kêu khắc khoải và buồn thảm của b́m bịp khi chiều về. Qua cầu Bà Hồng tôi nghe những lời tường thuật lễ nhậm chức từ các nhà cất dọc theo hương lộ đất đỏ. Sau hai cuộc chiến tranh trên quê hương dân ḿnh bắt đầu thích chánh trị. Người th́ chủ trương đánh tới cùng. Người th́ chủ trương kêu Mỹ thả bom nguyên tử. Người chủ trương có ḥa b́nh, người Việt ḥa giải với nhau, sống yên vui một nhà ăn mắm ăn muối ǵ sống cũng được. Những người khác thực tế hơn âm thầm t́m cơ hội và phương tiện để rời khỏi miền Nam trước khi tướng Dương Văn Minh kêu gọi đầu hàng. Không lẽ Cộng Sản đánh từ vĩ tuyến 17 vào Huế, Đà Nẵng, Nha Trang, Ban Mê Thuột, Phan Rang, cao nguyên di tản; Quân Khu I di tản; quân Cộng Sản trên đường tiến về Sài G̣n để thương thuyết với tướng Dương Văn Minh qua trung gian thượng tọa Thích Trí Quang mà tướng Minh tin tưởng và hy vọng sao? Thương thuyết về chuyện ǵ? Tôi suy nghĩ miên man nên suưt lọt vào một lỗ hổng trên chiếc cầu xe lửa bắt ngang qua sông Sài G̣n nối liền Thạnh Lộc và Phú Long. Chiếc cầu này bị giựt sập năm 1949 và được chắp vá tạm bợ cho xe nhỏ chạy qua. Thực tế xe cam nhông chở mía cũng chạy qua cầu này về ḷ đường Nhị B́nh để rút ngắn khoảng cách hầu tiết kiệm xăng dầu. Mỗi lần xe tải nặng đi qua, cầu rung rinh như sắp sửa sập!


Về đến nhà tôi thấy dân trong xóm đứng đầy đường trước nhà, mắt hướng về phía Sài G̣n. Có những tiếng nổ lớn lấn át lời tường thuật trong radio. Anh Henri, người cho tôi miếng đất thành phố để cất nhà, chờ tôi trước nhà. Tôi vừa ngừng xe th́ anh hỏi: Mày thấy t́nh h́nh ra sao? -Tuần tới dép râu sẽ đến. Tôi vừa đáp vừa ghé vào tai anh nói nhỏ, dặn anh ra ngân hàng rút tiền. Cái ǵ lẹ dữ vậy? anh Henri nói. Tuy nói vậy, anh vội vă cởi chiếc Honda về nhà. Không thể rút tiền được v́ lúc ấy khoảng 06: 30 giờ chiều. Vả lại ngân hàng lớn nằm trên B́nh Dương. Tôi vội vă sang nhà mẹ tôi với những lời dặn như đă nói với anh Henri. Không thấy chiếc xe La Đà Lạt tôi liền hỏi mẹ tôi và được biết cháu trai con trưởng của anh tôi chở các em về Sài G̣n. Tôi trải qua một phen xanh mặt v́ anh tôi gởi các cháu cho tôi v́ sợ Sài G̣n bị pháo kích. Bây giờ các cháu lại bỏ về Sài G̣n giữa tiếng bom đạn chiều ngày tổng thống Trần Văn Hương trao quyền cho đại tướng Dương Văn Minh. Lúc ấy con trưởng của anh tôi mới lên 16 tuổi, chưa có bằng lái chi cả!


Tôi cảm thấy mệt nhưng không đói bụng. Nhiều ư nghĩ lộn xộn nhảy múa trong đầu tôi một cách ngỗn ngang, vô trật tự. Tôi tự trấn an ḿnh và sắp đặt trong đầu những ǵ cần phải làm theo thứ tự ưu tiên để đáp ứng kịp thời với diễn biến bên ngoài.


Trời vừa sụp tối. Người tập trung ngoài đường lúc chiều đă tản mác. Tôi lặng lẽ đem một số sách vừa xé vừa đốt. Lửa và khói táp lên cây nhăn của người láng giềng. Thấy ánh sáng người láng giềng của tôi chạy ra th́ thấy tôi đốt sách. Ông không nói ǵ cả mà bỏ vào nhà như là một dấu hiệu cảm thông nào đó. Đến khuya áo của tôi ướt đẫm mồ hôi. Các sách cần đốt đă đốt xong. Bức tường phân ranh nhà tôi và nhà người láng giềng bị nám đen. Có hai nhánh cây nhăn bị lửa táp nên chết khô.


Đêm hôm ấy tôi không ăn uống ǵ cả nhưng tôi không thấy đói. Tinh thần nặng chĩu làm cho tôi thấy no. Tôi ngủ một giấc ngủ dài, nặng nhọc chớ không thoải mái dễ chịu. Đó là một đêm dài yên tĩnh, cái yên tĩnh của người như đang chờ đợi sự bất an đang đe dọa. Thành phố đặt trong t́nh trạng giới nghiêm. Đường sá vắng tanh. Vài con đường bị rào giây kẽm gai. Thỉnh thoảng nghe tiếng dép nện trên đường nhựa của nhân dân tự vệ và vài tiếng hô hoán v́ h́nh như họ nghe tiếng xe tăng Cộng Sản tiến về Sài G̣n! Đêm vẫn dài cho người chờ sáng. Thành phố Lái Thiêu được yên ổn trong đêm 28 rạng 29. Không thấy xe tăng Cộng Sản xuất hiện như lời tri hô hốt hoảng của nhân dân tự vệ.


Trong đêm khuya tôi mở đài VOA và nghe lặp đi lặp lại câu Ngày 30-04-1945 thành Bá Linh (Berlin) bị vây hăm. Tôi tự nhủ thầm rằng Sài G̣n sẽ thất thủ ngày 30 nghĩa là 05 ngày trước sự dự đoán của tôi hồi chiều?

 


29-04-1975


            Lối 09:30 sáng ngày 29 mẹ tôi nhờ tôi chở lên ngân hàng B́nh Dương rút tiền. Quốc lộ 13 vắng tanh sáng hôm ấy. Dọc đường thỉnh thoảng tôi thấy có nhiều cuộn dây kẽm gai bên vệ đường. Lên đến B́nh Dương th́ ngân hàng mới vừa đóng cửa. Các ty, sở trong tỉnh đều đóng cửa. Tôi chạy xe gần Ty Thanh Niên th́ gặp một vài người quen chận xe lại và hỏi thăm t́nh h́nh. Cũng tại đó tôi gặp anh Henri. Anh lên sớm nên đă rút được tiền. Mẹ tôi lên muộn một chút nên không rút được đồng nào. Các bạn quen hỏi tôi t́nh h́nh sẽ về đâu? -Nhẹ là liên hiệp với MT. Nặng th́ bị xích hoá. Vốn quân sự của Mặt Trận rất yếu sau năm 1968. Những người đang chiến đấu ở Quân Khu I, II và tiến về Quân Khu III là bộ đội Cộng Sản miền Bắc. Bây giờ tôi phải về Lái Thiêu nếu trễ về không được. Tôi vừa nói vừa chào các bạn quen ở B́nh Dương. Anh Henri cho rằng tôi vội vă thái quá nên vẫn đứng nói chuyện với các bạn.


Tôi chở mẹ tôi về Lái Thiêu suông sẻ như bận đi. Đến phiên anh Henri về đến cầu B́nh Nhâm th́ bị chận lại. Anh phải năn nỉ nhân dân tự vệ tháo dây kẽm gai cho xe anh chạy qua.


Chiếc Vespa của anh Thưởng, anh của Vơ Thành Hạng (phó tỉnh trưởng B́nh Long), chở chú Khinh, thân sinh của gs Kiệt, không dùng Quốc Lộ 13 để về B́nh Nhâm và Lái Thiêu được nên phải chạy ṿng tỉnh lộ B́nh Dương- Biên Ḥa rồi theo hương lộ B́nh Chuẩn- Búng để nối lại Quốc Lộ 13. Đến ngă tư B́nh Chuẩn gần vườn cao su bỗng có loạt súng AK từ vườn cao su nhắm bắn vào hai người trên xe Vespa. Anh Thưởng và chú Khinh chết tại chỗ. Hai gia đ́nh người chết đều không hay biết chi cả. Dân trong làng B́nh Chuẩn chôn cất cho hai người xấu số. Ít lâu sau gia đ́nh mới t́m được nơi chôn cất tạm thời của anh Thưởng và chú Khinh. Tôi viết đến đây như gởi một nén hương cho chú Phạm Tấn Khinh, người có nhiều kỷ niệm rất đẹp gắn bó với tôi lúc ấu thời. Chú Khinh gọi tôi bằng chú lớn mặc dù tôi nhỏ hơn chú 14 tuổi. Khi c̣n nhỏ tôi gọi chú bằng anh và chú xem tôi như em. Khi lớn lên mới xưng hô nhau đúng theo vị thứ trong ḍng họ. Nhờ thân sinh của giáo sư Kiệt mà ông tư Ḥa Liềm tử tế với tôi. Ông cho tôi đến gần các lu cá lia thia của ông trong khi các đứa trẻ đồng lứa như tôi không được đến gần. Ông tư Ḥa Liềm c̣n cho tôi nhiều cặp cá lia thia tuyển của ông. Chú Khinh sẵn sàng cho tôi con cá tuyển nào của chú mà tôi muốn. Khi c̣n trẻ tôi thường đến nhà chú v́ chú nuôi chim, sáo, cưỡng, nhồng, bồ câu. Vài con nhồng ăn ớt và nói như trẻ nít học nói. Những kỷ niệm đẹp ấy phai dần khi tôi rời Lái Thiêu đi học ở Sài G̣n.


Tôi ngậm ngùi nhớ đến người cháu lớn tuổi hơn tôi rất nhiều. Nhớ đến anh Thưởng, một nhà giáo âm thầm xuất thân từ một gia đ́nh giàu có và nhân hậu ở B́nh Nhâm. Càng lớn tôi càng có cảm t́nh nhiều với chú Khinh. Chú là một nhà hành chánh liêm khiết, nguyên tắc nhưng phúc hậu. Chú rất thương mẹ sống góa bụa vào tuổi 50 khi cuộc chiến vừa bắt đầu. Với đồng lương khiêm tốn chú lo cho mẹ, vợ, con, em, cháu và hai em họ bên ngoại. Chú nuôi người em họ tên là Khọt (không biết là tên hay biệt danh). Khọt bị bịnh trái trời nên cặp mất gần như mù. Khọt rất vui tính. Anh ấy không làm ǵ để sống, không vợ con ǵ cả. Chỉ biết uống rượu mà thôi. Khi say rượu Khọt chỉ sợ anh hai tức chú Khinh mà thôi. Chú Khinh khá cực với người em họ mồ côi cha mẹ này. Một hôm Khọt nhậu rượu say mèm, trong người nóng bức, anh nhảy từ cầu xe lửa bắt ngang qua sông Sài G̣n để tắm mát. Khốn thay! anh không biết lội nên bị chết ch́m và bị nước cuốn đi mất tích.
 

****
 

Mẹ tôi rất buồn v́ mất một số tiền lớn trong ngân hàng. Ông nhạc tôi c̣n mất nhiều hơn mẹ tôi. Ông bà nhạc tôi c̣n bồn chồn lo ngại v́ chưa có tin tức ǵ của người con là một sĩ quan đóng quân ở phía bắc tỉnh B́nh Dương.


Tôi buồn bă nh́n đống tro tàn của các cuốn sách mà tôi ưa thích. Từ B́nh Dương về tôi càng ít nói. Các giác quan của tôi như tạm thời ngưng làm việc. Tôi không thấy đói bụng, không buồn ngủ. Sự lo lắng lấn át tất cả. Một luồng gió thổi mạnh cũng làm cho tôi có cảm giác có xe tăng Cộng Sản xuất hiện. Không biết do tin t́nh báo từ đâu mà người ta quả quyết Cộng Sản pháo kích chi khu Lái Thiêu. Rồi có tin nhà nào cũng phải mua một khúc xương rồng treo trước nhà. Để làm ǵ? Đừng hỏi. Không biết để làm ǵ nhưng nhà nào cũng làm tṛn bổn phận kỳ dị này. Nhiều người thất vọng v́ không mua được xương rồng để treo trước nhà như vật trừ tà. Vợ tôi đề nghị về nhà ông bà nhạc tôi ở để tránh pháo kích. Tôi đồng ư đưa vợ con về nhà ông nhạc tạm né tránh tầm pháo nhằm vào chi khu Lái Thiêu. Riêng phần tôi, tôi không đi đâu cả.


Bỗng nhiên con trai trưởng của tôi lên cơn sốt nặng. Trời nhá nhem tối. Tôi không biết chở con đi đâu bây giờ. Thành phố im ĺm như một người bịnh chờ chết. Vợ tôi nghĩ ngay đến nhà bảo sanh của cô Mười B́nh Dân. B́nh Dân là bảng hiệu của nhà bảo sanh. Cô Mười có chồng là một bác sĩ hồi chánh. Đó là trạm y tế được vợ chồng tôi tín nhiệm lúc bấy giờ. Vợ tôi phải ở lại đây để chăm sóc cho cháu. Tôi phải chạy sang nhà ông nhạc để lấy khăn làm mền cho vợ và con tạm ngủ trong nhà bảo sanh. Đến đầu cầu đúc th́ xe không chạy được v́ cầu được rào bằng những cuộn dây kẽm gai dày đặc. Các nhân dân tự vệ ra lịnh cho xe lùi lại. Một trong những người chỉ huy nhân dân tự vệ thấy tôi và nói: “Chú Lân hả? Tụi bây mở dây kẽm cho chú Lân đi.” Đó là con của thiếu tá Ẩn. Tôi cảm ơn các anh em nhân dân tự vệ gác cầu và nói với con thiếu tá Ẩn làm ơn cho tôi qua cầu sau khi lấy mền cho vợ con tôi đang ở trong nhà bảo sanh cô Mười.


Bốn cháu nhỏ ngủ ở nhà ông bà ngoại. Vợ tôi và cháu lớn ngủ ở nhà bảo sanh để nhờ vợ chồng cô Mười chăm sóc bịnh cho cháu trai lớn. Tôi về nhà một ḿnh. Tôi nằm trước bàn thờ Quang Trung. Nước mắt tự dưng trào như mưa. Linh cảm cho thấy đời tôi và gia đ́nh tôi sắp bị bao trùm bởi một màn đen rộng lớn mênh mông. Người b́nh thường sẽ nói tôi không làm ǵ có tội với nhân dân, với xă hội. Tôi có chức vụ ǵ quan trọng trong chánh quyền Sài G̣n đâu mà sợ. Lập luận ấy chỉ đúng 25% v́ có ai nghĩ rằng toàn dân sẽ sống trong một xă hội mà kẻ thiện nặng tội hơn kẻ ác; người bị t́nh nghi chánh trị nặng tội hơn người phạm tội giết người!?


Tôi lắng nghe từng tiếng động ngoài đường. Yên tĩnh và vắng lặng dị thường. Không nghe pháo kích. Không nghe những phát đạn bắn lẻ tẻ. Cũng không nghe tiếng xe tăng của Cộng Sản. Mệt quá tôi ngủ thiếp lúc nào không hay biết. Đến gần sáng tôi nghe tiếng chân người chạy dồn dập ngoài đường. Đó là các nhân dân tự vệ tháo chạy v́ thấy bóng bộ đội Cộng Sản lặng lẽ vào thành phố. Một chiếc tàu chở đầy quân nhân công chức, nhân viên cảnh sát trong đó rể của tiệm chụp h́nh Tân Quang, cháu Long, con của một người chị họ của tôi, bị bắn ch́m trên sông Sài G̣n dọc theo địa phận An Phú Đông. H́nh như không có người nào trên tàu sống sót v́ du kích bắn xối xả xuống sông sau khi tàu bị trúng đạn và ch́m.

 


30- 04- 1975


Thú thật cho đến bây giờ tôi không biết bộ đội Cộng Sản vào Lái Thiêu vào lúc nào? xuất phát từ đâu vào? địa điểm xuất hiện đầu tiên trong thành phố? Quốc Lộ 13? Khu ḷ chén B́nh Nhâm?


Sáng ngày 30-04 thành phố yên tĩnh nhưng bị bao trùm bởi một luồng không khí nặng nề và ngột ngạt. Tôi đến nhà bảo sanh B́nh Dân thăm vợ con tôi rồi về bên nhà ông nhạc để thăm bốn cháu nhỏ ở đó. Vợ tôi theo tôi về v́ sợ cháu nhỏ nhất mới 03 tuổi nhớ mẹ. Có người chỉ tôi bóng dáng người bộ đội Cộng Sản đầu tiên bên kia sông gần đ́nh B́nh Nhâm. Bỗng có tiếng nổ to long trời. Ông Trai, chủ nhà thuốc Ánh Minh cho biết bộ đội Cộng Sản vào nhà làng Tân Thới và bị lựu đạn gài trên cửa nổ chết nên đồng đội của họ tức giận đốt cháy ngôi nhà làng kiên cố này. Đây là một kiến trúc Tây Phương đầu tiên ở Lái Thiêu. Nhà làng mang ḍng chữ Pháp Commune de Tân Thới được xây cất vào thập niên 1920 bằng bê- tông cốt sắt rất kiên cố. Gạch và ngói đều được đưa từ Marseille vào. Chính nhà làng này trông uy nghi và bề thế hơn cả văn pḥng quận Lái Thiêu chỉ là một căn nhà của một người Hoa giàu có, chủ nhà máy ép dầu, bị sung công để làm văn pḥng làm việc của quận trưởng (Délégué) người Pháp.


Vợ ông Trai có họ hàng bên vợ tôi. Ông chạy sang nhà ông nhạc tôi để báo tin tổng thống Dương Văn Minh đă tuyên bố đầu hàng. Ông nhạc tôi và ông Trai đều lo lắng cho số phận của hai người con trong quân đội. Cả hai đều là trung úy ra trường được hai năm: một người thuộc trường Vơ Bị Quốc Gia Đà Lạt; một người tốt nghiệp trường Hải Quân Nha Trang. Gia đ́nh ông Trai rất khá giả. Ông có nhà thuốc Tây, cửa hàng bán thức ăn và thuốc bổ và ngừa bịnh cho gia súc và tiệm uốn tóc. Ông có 02 người gái và một người con trai duy nhất là trung úy Hải Quân. Viên trung úy trẻ này không chịu di tản khi tàu trên đường ra biển. Anh nhảy xuống sông - mặc cho những tiếng súng bắn chỉ thiên của đồng đội- để lội vào bờ t́m đường về Lái Thiêu với gia đ́nh. Sau một thời gian học tập ngắn anh được tự do. Gia đ́nh anh bị đánh tư sản, hai đợt đổi tiền nên bắt đầu thấm mệt và nhận thức rằng họ khó sống trong xă hội mới này. Năm 1979 gia đ́nh ông Trai đăng kư vượt biên bán chánh thức ở Cà Mau dưới tên người Hoa. Tàu chở ông bị băo đánh ch́m. Cả gia đ́nh 05 người bị chôn dưới ḷng biển.


Trở về chuyện của gia đ́nh tôi. Các con nhỏ của tôi mới ngủ ở nhà ông bà ngoại một đêm mà đă nhớ nhà. Tôi chở vợ và các con nhỏ về nhà. Trời hôm ấy nắng gắt. Hay tại tinh thần của ḿnh mê mệt nên mới có cảm giác như vậy?


Lúc về đến nhà th́ có những tiếng súng vang rền pha lẫn với những tiếng nổ long trời lở đất như đă nổ trên nóc nhà tôi vậy. Cha mẹ và bốn con nhỏ núp dưới bộ ván dày dưới 10 cm với hy vọng tránh được đạn AK và B-40 nổ vang rền. Trong giây phút căng thẳng này tôi lo cho con trưởng của tôi đặt dưới chăm sóc của vợ chồng cô Mười. Một chiếc xe tăng chạy loạn xạ trước nhà suưt đâm vào cổng nhà tôi. Lần này tôi mới nghe tiếng la hét ầm ĩ của bộ đội Cộng Sản tải thương đồng đội. Những tiếng súng nổ vừa rồi là cuộc đụng độ đẫm máu giữa đoàn quân xa của Sư Đoàn 25 từ Đồng Dù mở đường máu chạy về phía Nam bằng Xa Lộ Đại Hàn và Quốc Lộ 13. Cuộc chạm súng bắt đầu từ khoảng dọc truông nhà đỏ, nhà của thầy tám Sanh, và Tịnh Xá Minh Đăng Quang đến Mộc Tổ Miếu ở Phú Long trên 1 km. Nhiều quân xa và vài xe tăng bị bắn cháy. Nhiều quân sĩ trên quân xa chết. Nhưng không có người dân nào bị thương hay chết trong cuộc đụng độ chớp nhoáng nầy. Một tiệm tạp hóa của người Hoa gần đầu cầu đúc gần bến xe đ̣ Lái Thiêu bị trúng đạn B- 40 bốc cháy. Một trận mưa nhỏ dập tắt ngọn lửa.


Tôi tạm gởi 04 cháu nhỏ ở nhà ông bà nhạc tôi. Các cháu được sự chăm sóc của người d́ họ rất thương các cháu. Vợ tôi phải ở nhà bảo sanh B́nh Dân chăm sóc cho cháu lớn. Ở đây có vợ chồng cô Mười và nhà thuốc của ông Trai. Vợ chồng ông Trai tận t́nh giúp đỡ thuốc men cho cháu. Hai ông bà và các con rất mực thương yêu các con tôi nhất là thử sự thông minh của con gái út của tôi. Tôi vẫn ở nhà một ḿnh như một người giữ bàn thờ và tin tưởng vào sự linh thiêng huyền nhiệm của người anh hùng sống khôn thác thiêng.


Đêm 30- 04 là đêm đầu tiên chấm dứt cuộc chiến dai dẳng ở miền Nam. Giữa đêm tự nhiên có tiếng kêu thất thanh: “Đ.M. Hồ Chí Minh!” Trời ơi! có thằng ăn gan rồng hay thành phần có 100% huyết thống chống chủ nghĩa Marx- Lenin mới dám chửi như vậy. Có tiếng la chát chúa, ́ ầm trên đường trước nhà tôi. Đó là tiếng la hét của bộ đội lên c̣ súng sắp nă vào người thanh niên ghiền ma túy đang chửi lănh tụ. Có tiếng van xin, lạy lục của người mẹ xin bộ đội đừng bắn con bà. Không nghe tiếng súng mà nghe những cú đấm nhắm vào người thanh niên đang la thét. Th́ ra đó không phải anh hùng chống Cộng hay chống Hồ Chí Minh ǵ cả mà là một thanh niên nghiện x́- ke. Khi bộ đội Cộng Sản vào những người bán ma túy lo sợ bộ đội sẽ xử tử những ai bán ma túy để làm sạch xă hội. V́ vậy những người bán ma túy tại địa phương không bán cho người thanh niên nghiện ngập nầy viện lẽ xă hội của Bác Hồ là xă hội cực kỳ lành mạnh. Người thanh niên nghe vậy oán ghét Bác Hồ v́ cho rằng ông ấy cấm bán thuốc giữa lúc cơn ghiền của anh ta đang dâng cao. Anh ta trở nên hung dữ, chạy ra kéo lá cờ Mặt Trận (Xanh, Đỏ với ngôi sao vàng) xuống và chửi bới Hồ Chí Minh liền miệng. Bộ đội chạy theo anh định bắn cho anh ta chết. Một thanh niên khác tên Sáu hút ma túy bị bắt đưa đi đâu không thấy về. Chuyện xảy ra chớp nhoáng khiến tôi nhớ chuyện AQ sau cách mạng Tân Hợi thành công ở Trung Hoa. Để chứng minh cách mạng tốt đẹp và lành mạnh người ta phải kiếm đối tượng để hy sinh. Đối tượng đó là thằng AQ ngủ ở miễu thần hoàng, cha mẹ là ai không rơ, tài sản không có ǵ ngoại trừ cái đầu đầy mụt chốc. AQ không có học hành ǵ, không nghề nghiệp, không gia sản, không có chỗ nương thân và không có họ hàng thân thuộc nhưng hắn ta rất tự hào về các mụt chốc trên đầu. Khi ở thế thượng phong th́ hiu hiu tự đắc hách dịch. Khi ở thế yếu th́ dùng triết lư người quân tử không nên dùng tay chân. Câu chuyện AQ trước cách mạng Trung Hoa năm 1911 và câu chuyện hai thanh niên ghiền ma túy ở Lái Thiêu ngày 30-04-1975 cũng có vài nét hơi hơi giống nhau. Họ là những con cờ thí để tạo ánh sáng rực rỡ cho cách mạng trong những ngày đầu của nó.
 

 

01- 05- 1975
 

Sáng ngày 01- 05 tôi đi Sài G̣n thăm anh tôi, anh Khiêm rồi thăm trường Sao Mai, Chân Phước Liêm, Thanh Liêm, Tân Phú (cha Thiều). Tôi không thăm trường Bồ Đề B́nh Dương v́ không nằm trên tuyến đường đi về hướng nam của tôi. Tôi không ghé thăm trường Cơ Đốc v́ được biết mục sự hiệu trưởng, giám học và tổng giám thị của trường đă rời Sài G̣n trước ngày 30-04. Trên Quốc Lộ 1 và Xa Lộ Đại Hàn ṿng quanh Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung có nhiều quân phục và nón sắt liệng vung văi trên đường. Khi vào cổng Quang Trung tôi giựt ḿnh khi nghe anh bộ đội la to: “Bỏ kính xuống!” Tôi ngơ ngác chưa hiểu ǵ? và anh nói với ai? Nh́n qua nh́n lại không thấy có ai ngoài tôi. Tôi biết người bộ đội ra lịnh cho tôi lột kiếng mát một cách giận dữ. Tôi đâu có ngờ anh ấy được dạy hận thù người mang kiếng đến như vậy. Một người bạn của tôi anh bị ban quản giáo trong trại học tập trừng phạt chỉ v́ không chịu bỏ cặp mắt kiếng cận! Lời quát tháo của người bộ đội Cộng Sản làm cho tôi hoảng hồn phải đem liệng đôi dép mới mua màu đỏ v́ tôi nhớ đến một người cậu bị kết án tử h́nh v́ treo bông giấy xanh, trắng, đỏ trong nhà vào dịp Tết. Nguyên nhân chỉ v́ cậu là một nhà thầu thành công trong đệ nhị thế chiến. Về cá tánh bản thân tôi không thích ông cậu này v́ cậu không tốt với bà tôi cũng không được ḷng anh em trong nhà và người dân trong làng. Cậu hành sử theo phong cách ngạo nghễ của người giàu có. Nhưng không v́ vậy mà cậu xứng đáng với cái chết chỉ v́ bông giấy ba màu xanh, trắng, đỏ mà bị khép tội làm dấu cho Tây (Pháp). Kinh nghiệm ấu thời này giúp cho tôi thời trung niên rất nhiều.


Chiều ngày 01-05 tôi đưa con trai trưởng của tôi về nhà. Vừa bước ra khỏi nhà bảo sanh của cô Mười cháu buột miệng hỏi: “Lá cờ này là lá cờ ǵ? Không giống lá cờ cũ.” Tôi không biết phải trả lời thế nào cho cháu hiểu mà chỉ yêu cầu cháu đừng hỏi nữa. Chiều hôm đó tôi dặn người láng giềng bán cho tôi một con gà đưa qua cửa sổ ở sau nhà. Đó là một buổi ăn cháo gà và gỏi gà kém hương vị nhất trong đời tôi.
 

****

 

Người Pháp định nghĩa văn hóa giản dị rằng Văn hoá là cái ǵ c̣n sót lại sau khi đă quên. Tôi thực hiện câu này bằng cách ghi lại sơ lược những ǵ đă xảy ra gần nửa thế kỷ trước sau khi đă quên một số. Tôi ghi lại các sự kiện như một ảnh chụp để người trong chuyện nh́n lại h́nh ảnh của chính ḿnh trong quá khứ. Vẫn tươi đẹp? Lố lăng khi tuổi trẻ? hổ thẹn v́ sự lố lăng? Trên lănh vực lịch sử và chánh trị sự lố lăng và ấu trĩ dẫn đến những tai hại khủng khiếp biết dường nào.

 

 

art2all.net