Nữ sĩ VI KHUÊ:

Quốc Nam thành công trên nhiều phương diện

 

 

 

Vi Khuê là bút hiệu của một phụ nữ sinh trưởng tại Huế, tên thật là Trần Trinh Thuận. Thi tập đầu tay của Vi Khuê xuất bản năm 1971 tại VN là “Giọt Lệ”. Từ ngày lưu vong ra hải ngoại, bà ấn hành một loạt tác phẩm, gồm: Cát Vàng - thơ 1985, Ngựa Hồng Trên Đồi Cỏ - văn 1986, Tặng Phẩm T́nh Yêu - thơ 1991 - Những Ngày Ở Virginia - văn 1991, Vẫn Chờ Xe Thổ Mộ - văn 1993, Hoa Bướm Vườn Thơ Tôi - thơ 1994, Thơ Vi Khuê - băng & CD, Thơ Trong Mưa và Hoa - thơ 2001 (Tuyển tập Việt-Anh-Pháp Ngữ), Vi Khuê văn nhiều thể loại 2008. Trước năm 1975, Vi Khuê cộng tác với 2 đài phát thanh Huế & Đà-Lạt trong công việc: Xướng Ngôn Viên, Biên Tập Viên & Diễn Viên Thoại Kịch. Trong Đại Hội Văn Chương Phụ Nữ Việt Nam Toàn Cầu kỳ 2 năm 2010, nữ sĩ Vi Khuê đă được vinh danh trước cộng đồng về sự nghiệp văn hóa.

Bà là phụ nữ VN đầu tiên có tên trong Tự Điển Tiểu Sử Nhân Vật Quốc Tế (Dictionary of International Biography) ấn hành tại Cambridge (Anh Quốc), và Tự Điển ABI (American Biographycal Institute, Inc.) ấn hành tại Hoa Kỳ.Trước năm 1975, Vi Khuê đă tốt nghiệp Cử Nhân Văn Chương Việt Hán, và là Hiệu Trưởng trung học đệ nhị cấp Văn Khoa tại Đà-Lạt. Sau đây là phần phát biểu cũa nữ sĩ Vi Khuê về thi văn sĩ Quốc Nam tại Đại Học Luật Khoa George Mason (vùng Thủ Đô Hoa Kỳ) ngày 7 tháng 6 năm 2003:

 

Trên con đường gian nan khúc khuỷu của kiếp lưu vong -đường đi càng khó, không khó v́ ngăn sông cách núi, mà khó v́ đoạn trường vượt núi băng sông, đương đầu với cả đại dương ầm ầm sóng vỗ- ông bạn Quốc Nam của chúng ta đă có đủ can trường, tài năng và nhẫn nhục san bằng bao chướng ngại, để trở nên một người có tầm vóc, thành công về nhiều phương diện. Như đă được ghi nhận đó đây, Quốc Nam chẳng những từ tuổi thanh niên ở quê nhà đă từng xông pha tên đạn trong hàng ngũ những người lính Alpha Đỏ... mà từ khi ra hải ngoại, đă lần lượt đảm nhiệm một số vai tṛ khá quan trọng như:

- Chủ Bút bán tuần san Tre Xanh từ trại tị nạn Hongkong năm 1975.

- Chủ Bút tạp chí Hoài Hương vào năm 1976, sau này đổi tên là báo Đông Phương.

- Từ năm 1976, thành lập Cơ Sở Văn Hóa Đông Phương chủ trương xuất bản sách báo, văn thơ nhạc, tŕnh diễn văn nghệ, khám phá tài năng mới (văn chương và ca nhạc).

- Chẳng những là người từ năm 1987, đă sáng lập Giải Quốc Tế Ca Sĩ Tượng Vàng Việt Nam, có ảnh hưởng sâu rộng trong tập thể người Việt khắp năm châu.

- Anh lại là người đă có sáng kiến đặt tên thật dễ thương cho thành phố San Jose là “Thung Lũng Hoa Vàng”, và khai sinh cho tiểu bang Washington một tên thơ mộng khác là “Cao Nguyên T́nh Xanh”.

- Và c̣n nhiều nữa...

Anh Quốc Nam chẳng những, đă cùng một vài đồng nghiệp khởi xướng “Chiến Dịch T́nh Thương Dưới Ánh Mặt Trời” ở miền Bắc Cali, quyên góp được gần 100 ngàn Mỹ-kim cứu giúp đồng bào vượt biển; lại c̣n, vào năm 1991, thực hiện “Ngày Thi Ca Việt Nam” được sự hưởng ứng mua vé tham dự của hơn 500 khách yêu thơ. 

Năm 1993, tại miền Tây Bắc Hoa Kỳ, anh đă tạo dựng đài phát thanh Việt Ngữ “Saigon Radio”.

Chưa hết, những đóng góp nêu trên đă được kể như thành tích, khiến cho vào khoảng 1992-1994, “nhà hoạt động” Quốc Nam được tuyên dương là “Chiến Sĩ Văn Hóa Việt Nam” bởi Hội Sinh Hoạt Văn Hóa tiểu bang Louisiana (USA) và Hội Cựu Quân Nhân QLVNCH tại Ontario (Canada).

Nhưng, vấn đề chính của hôm nay, thưa qúy vị, Quốc Nam c̣n là một tác giả - nhà thơ nhà văn với một số tác phẩm đă xuất bản, mà trong đó có 2 tập thơ “Quê Hương Nước Mắt & Người T́nh Quê Hương” vừa được tái bản, cùng được tŕnh làng văn học miền Đông Hoa Kỳ, trong không khí thân mật của hội trường quen thuộc này.

Giờ đây, xin mời qúy vị cùng chúng tôi đi vào tác phẩm của Quốc Nam:

I) Quê Hương Nước Mắt.- Dĩ nhiên, đó là tiếng khóc của t́nh yêu nước thương ṇi, gọi là T́nh Tự Quê Hương, T́nh Tự Dân Tộc. Có hơn một độc giả trong hàng ngũ tị nạn đă nồng nhiệt kêu lên, qua những lời thư gởi người sáng tác: “Ngày nay, lâm vào cảnh lưu vong -vong gia thất thổ- chúng tôi thật bồi hồi xúc động đón nhận những giọt lệ gắn liền với quê hương đó, để chúng ta cùng khóc Mẹ Việt Nam khổ đau, và tích cực góp phần vào công cuộc giải phóng Quốc Gia, để c̣n mong ngày về...”

Với tác phẩm này của Quốc Nam, đă có khá nhiều nhận định tán thưởng. Từ những tên tuổi trong sinh hoạt văn học nghệ hải ngoại, như Linh mục nhà văn Lă Mộng Thường, LM chủ báo Việt Châu, sử gia Cao Thế Dung, cựu Thượng Nghị sĩ b́nh luận gia Phạm Nam Sách, cựu Thiếu Tướng Bùi Đ́nh Đạm v.v... Riêng kẻ có hân hạnh góp phần phát biểu cảm nghĩ hôm nay, cảm thấy thật t́nh xúc động trước chỉ vài câu ngắn ngủi như nghẹn ngào của Tác giả “Hồi Kư Một Đời Người” Phạm Ngọc Lũy, thuyền trưởng con tàu định mệnh Trường Xuân. Cụ viết: “Tôi nghĩ thơ Quốc Nam chắc chắn làm xúc động nhiều tâm hồn, v́ quê hương chúng ta đang chịu quá nhiều đau khổ, toàn dân đang khóc ra máu mắt!” (Máu mắt, chữ nhấn mạnh, chứ không phải là nước mắt mà thôi).

Tác giả Quê Hương Nước Mắt đă bước xuống con tàu Trường Xuân ĺa xa đất nước, trong tâm trạng “Kẻ đào ngũ của quê hương khổ đau”:

... Tôi nhục nhă trong tôi,

Kẻ bỏ nước ra đi

Bỏ anh em ở lại

Bỏ đồng đội gian nguy.

 

... Ta lưu đày ta một đời giăy chết,

Nắng phiền buồn theo nước mắt tuôn rơi.

Đêm quê hương lời kinh đă ră rời,

Ta trở giấc giữa Hoa Kỳ chói sáng.

(trích “Quê Hương Nước Mắt”)

Để rồi từ đó, trên con đường lưu vong, buổi chiều nào cũng là những hôn mê:

Ta hôn mê những chiều xa cố xứ,

Ly rượu nồng sao phá nổi cơn đau.

Nhớ Việt Nam từng dốc đá nhịp cầu,

Quê nghèo đă nuôi ta thành bất khuất.

(trích “Quê Hương Nước Mắt”)

“Kẻ Đào Ngũ Của Quê Hương Khổ Đau” với những chữ như xoáy vào niềm ăn năn đầy mặc cảm của kẻ tự nhận phần trách nhiệm “làm mất nước” về ḿnh, ngày đêm ray rứt tâm can. Theo tôi, là một bài thơ sống động với h́nh ảnh của nhà thơ, đă thể hiện nhiệt t́nh cao độ đối với quê hương đất nước khi tự nhận là kẻ đào ngũ phải cúi đầu nhận tội.

 

II) Người T́nh Quê Hương.- Đă 30 năm rồi, trên 2 triệu người VN nối tiếp nhau bỏ nước ra đi, đến bây giờ tan tác khắp năm châu, t́nh cảm thiết tha ray rứt thuở ban đầu đối với quê hương có c̣n như cũ? Hay là chính những kiếp tắm nhả tơ kia, giờ đây, đôi khi giật ḿnh nhớ lại thời dĩ văng “quá độ bàng hoàng” ấy, cũng phải lấy làm lạ lùng: Sao thế nhỉ? Sao lại khóc than nhiều đến thế? Con người ta sống, cũng phải có lúc trở lại với những t́nh cảm tự nhiên của con người b́nh thường, muôn thuở muôn nơi chứ? Giai đoạn hưng thịnh nhất của thi ca đời Đường bên Trung Hoa kéo dài đến 300 năm, cũng đâu có mấy bài thơ xuất chúng lấy đề tài từ T́nh Tự Dân Tộc, Đất Nước Quê Hương? Thế mà, nhà thơ Quốc Nam của chúng ta, sau “Quê Hương Nước Mắt” từ năm 1987, đă có “Người T́nh Quê Hương” vào năm 1999.

Nhưng, dầu là viết “Quê Hương Nước Mắt” hay “Quê Hương Người T́nh” th́ quê hương vẫn là quê hương. Quê hương như một nhắc nhở đêm ngày, như một ám ảnh không rời tâm tư người lưu lạc!

Có tiếng ai đó th́ thầm bên tai: “Tôi nghĩ, thơ ai, dầu có hay đến mấy, mà không phải viết v́ Quê Hương trong giai đoạn “bầy chim bỏ xứ” này, th́ làm sao xứng đáng được đồng bào kính trọng?” Có lẽ ư thức rơ điều này hơn ai hết, nên đôi khi tạm chùi đi giọt lệ c̣n mằn mặn trên môi để nghĩ đến người t́nh, nhà thơ của chúng ta vẫn gọi: Người-t́nh-quê-hương. Này đây, thưa qúy vị:

... Em có quê hương bạt ngàn lúa chín,

Gịng Hậu Giang xuôi chảy đến bao giờ.

Em có hồn xanh ngát một màu thơ,

Tôi đứng đó mà yêu thương đă mở.

 

... Từ xa xứ tôi như trời ốc đảo,

Đă cô đơn từ đầu kiếp lưu dân.

Bỗng gặp em h́nh ảnh một Việt Nam,

Trong ánh mắt là t́nh quê vĩnh cửu.

(trích “Người T́nh Quê Hương”)

Hồn em là Quê Hương, ánh mắt em là Quê Hương, và áo dài em mặc cũng là Quê Hương:

Em ạ, tôi yêu màu áo tím,

Bóng h́nh mở sáng một quê hương.

Mốt mai trên nẻo đường vô định,

Tà áo em dài những nhớ thương.

 

***

 

Nghĩ cho cùng, về nội dung, không có ǵ khác lạ giữa thơ Quốc Nam với cả rừng thơ văn hải ngoại thuở ban đầu tràn ngập hai tiếng “Quê Hương”. Nữ sĩ Thanh Phương cất lên tiếng khóc đầu tiên “Quê hương qua ngấn lệ”; Luân Hóan “Hơi thở Việt Nam”; Hoàng Xuân Sơn “Quê nhà như một vết thương”; Trần Mộng Tú “Quê hương càng nhớ, ḷng càng đau”; Chu Vương Miện với tiếng kêu trầm thống “Đất nước”; Du Tử Lê “Nh́n nhau chợt thấy ra sông núi”, trong tập này có một bài yêu quê hương được nhắc nhở nhiều, có thể nói bài “Khi tôi chết hăy đem tôi ra biển” là bài thơ hay của Du Tử Lê trong ḍng thơ lưu vong.

- Khi tôi chết hăy đem tôi ra biển,

Đời lưu vong không cả một ngôi mồ.

Vùi đất lạ thịt xương e khó ră,

Hồn không đi sao trở lại quê nhà?

- Khi tôi chết hăy đem tôi ra biển,

Nước ngược ḍng sẽ đẩy xác tôi đi.

Bên kia biển là quê hương tôi đó,

Rặng tre xưa muôn thuở vẫn xanh ŕ...” 

 

Nay, với hai thi tập của Quốc Nam, cũng có hơn một nhận định tán thưởng tương tự, từ một người yêu thơ: “Quê Hương Nước Mắt là một cuốn sách do Cơ Sở Văn Hóa Đông Phương xuất bản lần thứ nhất vào năm 1987, từng được nhiều người quốc gia yêu nước khắp nơi đón nhận nồng nhiệt, và đă trở thành tập thơ đầu tiên ở hải ngoại in đi in lại tới 4 lần, trong khoảng thời gian chưa đầy nửa thập niên”.

Và, ông Anh Lê (nhà văn) ngay ở trong tập thơ đầu tiên ấn hành tại hải ngoại của Quốc Nam, đă có lời viết xem ra vừa chân thành vừa chất phác, như sau: “Thơ Quốc Nam đă đánh mạnh vào tâm lư chung của quần chúng. Cái khéo của anh là đă kết hợp được cả Đời vào Đạo, hay ngược lại Đạo vào Đời. Do đó, anh được cả Cha lẫn Sư ưu ái hỗ trợ, cả Ni lẫn Sơ quư mến, nên anh không cần đem thơ ra rao bán mà sách anh vẫn bay đi khắp bốn phương trời, để anh liên tiếp in tới lần thứ tư. Như qúy vị đă biết, ít thi tập nào dám gồng ḿnh tái bản, chứ nói chi thêm 3 lần tái bản (vị chi là 4 lần) như tập Quê Hương Nước Mắt. Dĩ nhiên thơ Quốc Nam phải có nét đặc thù nào đó, nếu không phải như lời tôi mạo muội nêu trên?”

Riêng phần tôi th́ không phải là đến bây giờ, mà từ năm 1992 xa xôi, với bút hiệu Đoàn Văn phụ trách trang Văn Học Nghệ Thuật trên nguyệt san Diễn Đàn ngày ấy, đă có dịp giới thiệu tập Quê Hương Nước Mắt rồi. Tới nay, tác giả c̣n giữ và sao gởi cho tôi. Xem lại th́ lạ quá, ngày ấy tôi đă không bàn ǵ về tác phẩm, mà lại chỉ nhấn mạnh ở một điểm. Tôi đă viết: “Có điều trước tiên cần phải nói: Quả thật, Quốc Nam là một thi sĩ hiện đại có diện mạo rất đặc biệt, ở trong h́nh cũng như ngoài đời. Cặp mắt với cái nh́n nghiêng và đôi môi ngậm kín, thật nghiêm chỉnh và thật nên thơ”. Nay tôi xin thêm: “Có lẽ diện mạo ấy, với miệng cười khi cởi mở, cũng là yếu tố góp phần vào sự thành công của thi sĩ Quốc Nam trong tác phẩm đă in đi in lại, cũng như ở ngoài đời?”

Chúng tôi xin mừng sự thành công của anh, cùng với cử tọa hôm nay.

Virgina, Hoa Kỳ, June 07, 2003

VI KHUÊ

 

___________________________

Chú thích tấm h́nh:

Nữ sĩ Vi Khuê (mang kính đen) trong Đại Hội Văn Chương Phụ Nữ VN Toàn Cầu kỳ 2 ngày 15 tháng 8 năm 2010 tại Thủ Đô Mỹ Quốc. H́nh từ trái qua phải: Thi sĩ Quốc Nam, nữ sĩ Vi Khuê, cây bút trẻ Thái Ḥa & nhà truyền thông Như Hảo (Giám Đốc Mẹ VN Radio & Global TV, California). Photo by Henry Nguyễn.

 

Trang Quốc Nam

art2all.net