Nguyễn Quốc Trụ

 

 

Nguyễn Quốc Trụ giới thiệu:

 

Kỳ 2

 

Đỗ Long Vân

 

VÔ KỴ GIỮA CHÚNG TA hay là HIỆN TƯỢNG KIM DUNG




6. Trở về nguyên lư

 "Huyền hoặc thay, sở hữu thế gian không bắt đầu từ Sáng Thế Kư, mà là khi tư hữu bắt đầu, tức là từ Đại Hồng Thủy, khi con người bắt buộc phải đặt tên cho từng chủng loại, lo nơi ăn chốn ở cho chúng, tức là tách chúng ra khỏi những chủng loại khác."
(Roland Barthes: "Không độ của cách viết").

"Với những nhà thông thái, rạng đông và hoàng hôn chỉ là một hiện tượng, và những người Hy Lạp cũng nghĩ như vậy, bởi v́ họ dùng một từ để xác định…."
"Rạng đông chỉ là khởi đầu một ngày, đêm xuống mới là lập lại của nó."
(Claude Lévi-Strauss: "Nhiệt Đới Buồn")

 

Muốn thống nhất vơ lâm th́ phải là một cao thủ vô địch. Nhưng khi chẳng vơ công nào vô địch că th́ làm sao? Tưởng chỉ có một cách duy nhất là nghiên cứu tất cả những vơ công của thiên hạ. Ấy là tham vọng của Mộ Dung. Nhưng ai có thể thực hiện được? Khi ngay vơ công của môn phái ḿnh cũng chẳng mấy người luyện hết. Hơn thế nữa những vơ công phức tạp đ̣i hỏi một nội lực thâm hậu. Nội lực thâm hậu th́ không những vơ công nào cũng luyện được mà, như người ta biết, có thể lấy những miếng vơ thuật là thô thiển để thắng những vơ công ảo diệu hơn. Như thế th́ điều trọng yếu của vơ học không cứ ở vơ công, mà tới một độ nào người ta chỉ coi là những khoa chân múa tay, mà thật ra ở nội lực. Nội lực mới là căn bản của vơ học. Nhưng người ta hiểu rằng có sự trở về nguồn ấy là tại vơ học không c̣n thống nhất nữa. Và nếu sau này Vô Kỵ có thể thu vơ lâm vào một mối th́ cũng tại chàng đă t́m lại được nguyên bản của Cửu chương Chân kinh và luyện một cách chu toàn môn thần công chép trong kinh ấy. Sự thâm hậu của nội lực, tuy nhiên, mới là một điều kiện cần nhưng chưa đủ. Cái may thứ hai của Vô Kỵ là đă vớ được Càn khôn Đại nă Di Tâm pháp mà, nhờ một nội lực siêu phàm, chàng có thể lănh hội trọn vẹn. Vơ công trong thiên hạ, có nhiều thật, nhưng đều cùng một gốc và chẳng ra khỏi những quy luật của tự nhiên. Sao người ta không thể t́m ra những quy luật chung cho những vơ công trên đời? Càn khôn Đại nă Di Tâm pháp không phải là một vơ công ảo diệu hơn những vơ công khác, nó là nguyên lư của mọi vơ công, và người ta có thể coi nó như một thứ văn phạm đại cương tổng hợp và giải thích những văn phạm đặc biệt. Cho nên dù gặp những vơ công phức tạp đến mấy th́, nhờ Tâm pháp ấy, Vô Kỵ cũng có thể định ra cơ thức của nó và phá giải được. Khi th́ chàng dùng ngay vơ công của đối thủ để trả đ̣n làm cho y ngơ ngác không biết tên này làm thế nào mà biết được những tuyệt kỹ bí truyền của môn phái ḿnh, khi th́, ngộ nghĩnh hơn, chàng chuyển những đ̣n của đối thủ trở về đánh lại y và đồng bọn gây ra không biết bao nhiêu cảnh khôi hài. Ai chẳng c̣n nhớ trận Huyền minh nhị lăo vây đánh Vô Kỵ bị chàng giở Đại nă di Tâm pháp, làm cho nhị lăo, đ̣n người này trúng phải người kia, và sau cùng, giận quá đâm ra đánh nhau thực sự. Ấy là thuật “lấy gậy ông đập lưng ông” và chính nó đă cho phép Vô Kỵ khuất phục chúng anh hùng và thống nhất vơ lâm.


7. Giấc mộng bách khoa

 "Ôi! Vương Ngọc Yến! Nàng ở đâu? Người con gái ấy chưa bao giờ động thủ, nhưng vơ công nào cũng thấu triệt… Và mỗi lần nàng mở miệng mách một thế vơ cho một cao thủ thượng thừa th́, nghe cái giọng yêu kiều và xa xôi như đến từ một thế giới khác, người ta muốn nghĩ rằng nàng ở giữa cuộc đời như nàng tiên của tri thức thuần túy."
"Tiếc thay vơ học trong đời nàng chỉ là chuyện phụ. Người con gái ấy, cũng như Đoàn Dự, ngoài t́nh yêu chẳng coi ǵ là trọng."
"Sự tổng hợp ấy, sau Vô Kỵ, không xẩy ra một lần nữa."
"Cho nên người anh hùng đích thực của Kim Dung, như Vô Kỵ, thường không phải là người của sáng tạo mà của sự trở về và sự t́m thấy lại."
ĐLV

 

Nhưng đâu có phải ai cũng biết Càn khôn Đại nă di Tâm pháp? Cái may của Vô Kỵ chỉ đến một lần. Khi Triệu Minh muốn nghiên cứu vơ học Trung Nguyên th́ nàng chẳng biết làm ǵ hơn là bắt cóc những cao thủ của chín đại môn phái buộc họ phải thi triển những tuyệt kỹ của bản môn cho nàng xem. Những người khác cũng có thể t́m cách học từng vơ công một. Càng nhiều càng hay. Và trên con đường của tri thức, vơ học từ một phương tiện dần dần trở nên một cứu cánh tự tại. Khi ấy sinh ra những nhân vật như Vương Nạn Cô chuyên chế những độc dược càng ngày càng độc, để hết bỏ cho người này lại bỏ cho người khác, và sau cùng bỏ ngay cho chính nàng nữa, trong mục đích duy nhất là để cho chồng nàng là Thần y Hồ Thanh Ngưu phải xin chịu là thua. Lại có Châu Bá Thông mê học vơ công hơn mê gái, luyện vơ công không để áp chế ai cả, nhưng v́ vơ công và như để chơi. Ấy là không kể một Cưu Ma Trí vơ công đầy ḿnh mà cứ hết chạy ngang lại chạy dọc, suốt đời bôn ba t́m cách học thêm, tuy chẳng ai biết là để làm ǵ. Nhưng ai ngờ rằng sự uyên bác, mai mỉa thay, trong cái thế giới bạo động và sự công hiệu trực tiếp ấy, lại trở nên một giá trị? Nó là tất cả uy danh của họ Mộ Dung, cái nên thơ của Vương Ngọc Yến, và biến Tàng Kim Các, nơi tích trữ những vơ học kỳ thư trong Thiếu Lâm tự thành một ám ảnh cho những người luyện vơ. Ai chẳng c̣n nhớ cuộc gặp gỡ mở đầu truyện Đồ Long Đao giữa Quách Tường và sư Vô Sắc? Vô Sắc ỷ vào kinh nghiệm và kiến thức của ḿnh, cuộc rằng sau mười thế vơ ông có thể nhận ra môn phái của Quách Tường. Nhưng Quách Tường cướp tiên cơ, công một loạt mười thế vơ nguồn gốc khác nhau mà nàng được những cao thủ danh trấn giang hồ truyền thọ cho, trước khi chấm dứt bằng một thế của chính Thiếu Lâm tự, làm cho, nếu không xảy ra một chuyện t́nh cờ, Vô Sắc suưt nữa đành chịu thua. Hào hứng của câu chuyện là cuộc đấu vơ đă thành ra một cuộc đấu trí. Thắng Quách Tường th́ làm ǵ Vô Sắc không thắng nổi. Nhưng ông muốn lấy cái học của ḿnh để khuất phục người con gái ngỗ ngược ấy. Và người ta không biết phục ǵ hơn giữa tác phong của nhà sư và sự uyên bác của một cô gái mười mấy tuổi đầu. Cuộc đua vơ học ấy, tuy nhiên trong cái phong thái tài tử của nó, như ngấm ngầm lên án cái vơ lực thuần tuư. Sự thắng trận nà có ư nghĩa khi tất cả đều bị tương đối hoá? Con người vơ hiệp của Kim Dung trong một thế giới đă mất nguyên lư, trước khi, như Đoàn Dự, nguyền rủa vơ học để tôn thờ nhan sắc, bắt đầu quên sứ mạng nhập thế của ḿnh để lạc vào một giấc mộng bách khoa.

Tham vọng bách khoa ấy không chỉ giới hạn trong phạm vi vơ học. Như để nhuốm vơ học một sắc thái tinh thần ngày càng đậm, người ta thấy các cao thủ t́m mọi cách để thực hiện sự tương kết giữa vơ học và các môn học khác. Triết học có: ấy là những vơ công khi th́ dựa trên kinh dịch, khi mượn Phật học làm căn bản, khi th́ lấy cảm hứng trong Lăo giáo; y học có: ấy là cả cái hệ thống huyệt đạo và kinh mạch trên thân thể con người; dược khoa có: ấy là cái nghề chế thuốc độc và linh đơn tinh vi và phức tạp; nhạc thuật có: ấy là tiếng sáo thống thiết của Hoàng Dược Sư, tiếng đàn tranh gay gắt của Âu Dương Phong, tiếng đàn cầm năo nùng của A Bích; thi ca có: ấy là Đồ long công mà Trương Tam Phong đă tạo ra từ tự hoạch của mấy câu ca dao truyền tụng cái bí mật của đao Đồ Long và cây kiếm Ỷ Thiên. Ấy là không kể những vơ công dựa trên một nghệ thuật cắm hoa, pha trà, đánh cờ, viết chữ v.v… Một cảnh thác đổ, một thế chim bay, một kiểu rắn ḅ, một cảnh cọp ngồi, không có ǵ trong tạo vật giờ lại không thể là một nguồn cho vơ học. Và con người vơ hiệp của Kim Dung, ngoài vơ học, c̣n có hơn một sở trường. Mấy ai đă quên những tận đồ của Hoàng Dược sư? Vừa là một kỹ sư con người kỳ quặc ấy vừa là một nghệ sĩ tài hoa. Không những được tôn là kiếm khách, Hà Túc Đạo c̣n là kỳ thánh và cầm thánh nữa. Người ta thường gặp chàng, trong những khu rừng vắng, đánh cờ một ḿnh và gẩy đàn gọi chim ngàn ca múa. Trong khi ấy th́ Tạ Tốn vẫn mang sử ra minh chứng cho tác phong bạo ngược của ḿnh, Trương Thuư Sơn vẫn đam mê thư pháp, Đoàn Dự vẫn diễn thuyết về trà hoa, Hàn Tố Tố vẫn b́nh văn Trang Tử, Anh Cô vẫn bạc đầu nghiên cứu toán pháp, Hoàng Dung vẫn thừa sức thi thơ với các danh tài nước Đại Lư. Nhưng có ǵ mà Hoàng Dung không biết? Kể cả khoa nấu bếp làm cho Hồng Thất Công thán phục phải truyền thọ vơ công cho nàng trước khi để nàng kế nghiệp ḿnh làm bang chủ Cái bang. Và c̣n tài cải trang của A chu nữa, thoắt cái nàng biến thành bà lăo, thoắt cái thành một nam tử hán, và sau cùng đưa nàng đến một cái chết thảm khốc.

Con người vơ học càng ngày càng muốn kiêm bác. Tượng trưng cho cái tham vọng bách khoa ấy là Tô Tinh Hà. Không môn học nào là ông không nghiên cứu. Nhưng rốt cuộc trong môn nào sở năng của ông cũng dở dang. Làm thế nào một cá nhân có thể tinh thâm được tất cả những môn học ở trên đời, khi một cái mênh mông của vơ học cũng đủ làm người ta chóng mặt? Sự thất bại của Tô Tinh Hà như đă nói lên tâm sự của một thời đại trước cái kiến thức chung càng ngày càng tăng trưởng và phức tạp, nhưng cũng ngày càng tản mác. Trong Tàng Kinh Các những vơ học kỳ thư vẫn xếp thành chồng dầy. Ai là người đă thực hiện được sự tổng hợp của cái di sản ấy? Nhưng ngay biết hết được cái di sản ấy cũng chưa có người. Ôi! Vương Ngọc Yến! Nàng ở đâu? Người con gái ấy chưa bao giờ động thủ, nhưng vơ công nào cũng thấu triệt. Nàng có thể nói lên từ lịch sử đến những cơ thức và khả năng của một vơ công của môn phái một cách tường tận hơn là ngay những người của môn phái ấy. Cao thủ của môn phái này mới xuất thủ th́ nàng đă biết là môn vơ nào và cao thủ của môn phái kia sẽ dùng môn vơ nào để ứng phó. Khi những đối thủ c̣n ṃ mẫm chưa biết nên giở những đ̣n ǵ cho phải th́ nàng đă tiên liệu được tất cả diễn biến của trận đấu. Và mỗi lần nàng mở miệng mách một thế vơ cho một cao thủ thượng thừa th́, nghe cái giọng yêu kiều và xa xôi như đến từ một thế giới khác ấy, người ta muốn nghĩ rằng nàng ở giữa cuộc đời như nàng tiên của tri thức thuần tuư. Tiếc sao vơ học trong đời nàng chỉ là chuyện phụ. Người con gái ấy cũng như Đoàn Dư, ngoài th́nh yêu, chẳng coi ǵ là trọng. Hai người sinh ra để lấy nhau: một người gần như biết tất cả vơ công của thiên hạ và một người, nhờ Chu Cáp thần công có sức hút công lực của người khác, mà súc tích trong người nội lực của không biết bao nhiêu anh hùng. Sự tương kết giữa đôi trai gái ấy, sẽ đưa tới kết quả nào? Không ai biết. Nhưng người ta biết rằng cả hai đều coi vơ học như một cái ǵ phù phiếm, và trước thế chia đôi ấy giữa kiến thức và nội lực, người ta không thể không nghĩ rằng cái thời đă hết khi một Vô Kỵ, vừa có Cửu dương Chân công, vừa có Càn Khôn Đại Mă Di Tâm pháp, thâu tóm trong một cái tất cả những có thể của vơ học. Sự tổng hợp ấy sau Vô Kỵ, không xảy ra một lần nữa.

Nhưng trong Thiếu Lâm Tự cũng như trong ḷng người vơ lâm, Tàng Kinh Các vẫn sừng sững làm chứng cho một chí chinh phục không bao giờ nguôi. Vẫn có người giết nhau, và khó hiểu thay! Thí mạng để độc chiếm một vơ công như ông và trong nhóm Trường Bạch tam cầm, đă trúng độc sắp chết, mà cứ giữ khư khư ôm lấy con dao Đồ Long không chịu mang ra đổi lấy giải dược, chỉ v́ nghĩ rằng trong con dao ấy có giữ một vơ học ḱ thư, vẫn có những Châu Bá Thông, sau khi đă chán tất cả, mà vẫn chưa biết chán vơ học bao giờ, vẫn có những Cưu Ma Trí suốt đời đi t́m những vơ công lạ và sẵn sàng làm tất cả để đổi lấy tuyệt kỹ mà ḿnh chưa được biết. Nhưng vơ học mênh mông. Vơ công này chưa thông đạt th́ đă xuất hiện vơ công khác phức tạp hơn. Khi chưa nắm được cái nguyên lư của vơ học th́ có biết bao nhiêu cũng là một cái biết dở dang. Các cao thủ phải học từng vơ công một cũng như trong Tàng Kinh Các cuốn vơ học kỳ thư này xếp lên cuốn vơ học ḱ thư kia. Trí nhớ khi ấy có một ư nghĩa nên thơ khác thường. Nhưng kiến thức vẫn chỉ là một tổng số không bao giờ đóng thành tổng hợp. Ngay Càn Khôn Đại Nă Di Tâm pháp cũng chỉ là một tổng hợp rất lớn chứ chưa có thể nói là đă đạt tới nguyên lư cuối cùng của vơ học. Người ta nhớ rằng Vô Kỵ đă luyện thông bảy lớp của Tâm pháp ấy một cách dễ dàng. Nhưng tới lớp thứ tám th́ chàng thấy rất khó và gặp những đoạn văn tối nghĩa và chứa những mâu thuẫn không giải quyết được. H́nh như người sáng tạo ra Tâm pháp ấy tới một độ nào cũng đă vấp phải một bức tường không thể nào vượt qua. Hay là tại Kim Dung vẫn muốn dành một phần cho thượng đế? Những Cưu Ma Trí, Mộ Dung Bác, Tiêu Viễn Sơn sau một đời khổ luyện tưởng đă đạt tới giới hạn cuối cùng của vơ học th́, ngay khi ấy, họ chợt khám phá ra rằng cái tham vọng vượt bậc của họ nghịch lại những vơ công tối cao họ luyện được, mà mục đích là dẫn tới cái ư của vơ học trong một sự lăng quên và sự tương nghịch ấy đang ngấm ngầm dẫn họ đến chỗ bị tẩu hoả nhập ma. Cảnh tượng ấy mới tuyệt vọng làm sao! Nhưng con người của Kim Dung trong giấc mộng bách khoa, trong ư chỉ sáng tạo, trong tinh thần chinh phục của nó, ngay khi đă bị cái tham vọng của nó quật ngă, không phải đă không nói lên một cái ǵ vượt bực trong con người. Sự vượt bực ấy tuy nhiên mang sẵn trong nó cái ng̣i của thất bại. Con người có một sức sáng tạo không cùng. Nhưng tất cả xảy ra như người ta càng sáng tạo càng xa chân lư, và càng thất lạc trong cảnh tạp loạn của cái kiến thức người ta đă tạo ra. Cho nên người anh hùng đích thực của Kim Dung như Vô Kỵ, thường không phải là người của sáng tạo mà của sự trở về và của sự t́m thấy lại.

 

Đỗ Long Vân

 

___________________________

 

Ghi chú:
 

Sự ra đời của Cửu Dương thần công.

Cửu Dương thần công được viết bên lề một cuốn kinh. Bộ Thần Điêu đại hiệp chấm dứt khi Dương Qua, trước khi tuyệt tích giang hồ cùng người yêu mà cũng là thầy, là Tiểu Long Nữ, đă giúp nhà sư Thiếu Lâm bắt hai tên trộm kinh sách trong có vơ công, nhưng không kiếm thấy tang vật.

Bộ Ỷ Thiên Kiếm và Đồ Long Đao bắt đầu từ nghi án đó: sự mất tích của một nguyên lư.

Nguyên lư mất tích, nhưng dấu vết của nó vẫn c̣n, qua Giác Viễn và đệ tử của ông, và "trở thành hiện thực", qua cuộc tỉ vơ giữa Côn Luân Tam Thánh với Trương Quân Bảo.

Và qua những lời lẩm bẩm trước khi chết của Giác Viễn. Ba người được nghe. Một hiểu hết, là nhà sư Vô Sắc, nhưng ông cũng tuyệt tích giang hồ sau đó. Một nghe, nhưng không hiểu hết, là Trương Quân Bảo, do c̣n nhỏ chưa từng học vơ công. Một nghe, nhưng cũng không hiểu hết, là Quách Tường, chỉ v́ sở học trước đó của nàng khác hẳn những ǵ nàng nghe được, từ miệng nhà sư.

Đây là tư tưởng cơ bản của Roland Barthes: vấn đề ư nghĩa (le problème de la signification), và con người, như là kẻ tạo ra những kư hiệu (Homo significans). Quách Tường khăng khăng không tin những ǵ ḿnh nghe được – những ư nghĩa mới về vơ học, từ miệng nhà sư, trong cơn hấp hối, đọc tứ lung tung, đâu là trang Kinh, đâu là vơ công viết bên lề- là do sở học của nàng trước đó: muốn thắng địch là phải ra đ̣n trước, để cướp tiên cơ. Cửu Dương thần công nói ngược lại. Vô Kỵ, khi xả thân cho Minh Giáo, chịu đ̣n của Diệt Tuyệt, phải tới chưởng thứ ba, mới nhận ra nguyên lư này: địch mạnh mặc kệ nó…. Một cách nào đó, Cửu Dương thần công là một nguyên lư đảo ngược quan niệm vơ công có trước nó. Người ta đă chẳng coi Marx lật ngược luận lư của Hegel và sáng tạo ra duy vật biện chứng pháp? Và từ những mảnh vụn của Cửu Dương thần công, vơ lâm Trung nguyên đă có thêm một số môn phái, mỗi môn phái lại đem đến cho vơ học những vơ công mới, những quan niệm mới về vơ học: nào là một lạng đấu ngàn cân, Thái cực quyền, Thái cực kiếm mà nguyên lư của nó là phải quên hết những chiêu thức…

Và đó là một trong những hạnh phúc được làm người: được tự do ban ư nghĩa cho sự vật.

Cho nên, hăy cùng than với Đỗ quân: Cảnh tượng mới tuyệt vọng làm sao! Sự mất tích nguyên lư [Cửu Dương thần công] dẫn tới tham vọng vượt bực... và cuối cùng khám phá ra rằng nghi án mất kinh phật nằm ngay trong sự lăng quên của con người…

***

Nội lực mới là căn bản của vơ học.

Nhưng nội lực cũng mang trong nó mầm thiện, hoặc ác. Du Thản Chi, công lực thượng thừa do luyện thành Dịch Cân Kinh, trong người lại đầy chất kịch độc, đ̣n đánh trúng Bao Bất Đồng, độc như thế, lạnh như thế (do chất hàn độc của băng tầm), nhưng kẻ bị đ̣n vẫn khăng khăng, đây là vơ công của Phật môn. Càn khôn đại nă di, oai lực là như thế, nhưng khi Vô Kỵ sử dụng để đấu với ba nhà sư vai vế chữ Độ, cùng với Chu Chỉ Nhược, nhằm cứu Tạ Tốn, chàng chẳng cần bị đánh trúng, nhưng suưt nữa trở nên khùng, nếu không có những lời tụng kinh của Tạ Tốn từ dưới hầm sâu vọng lên hoá giải hết ác niệm trong người Vô Kỵ. Xem thế, "nguyên lư của mọi vơ công", hay cái thực hành (praxis) không phải là "nguyên lư của mọi nội công" (lư thuyết). Chính v́ vậy, khi Cưu Ma Trí tự khoe thành thạo đủ 72 tuyệt kỹ Thiếu Lâm, chỉ có Hư Trúc biết là nhà sư Thổ Phồn này nói láo, và đă sử dụng nội công của Đạo gia ra đ̣n Niêm hoa vi tiếu (?) đánh thủng ngực vị cao tăng Thiếu Lâm. Bị Hư Trúc tố cáo, "đó không phải là vơ công của Thiếu Lâm", Cưu Ma Trí, v́ không biết Hư Trức là đệ tử của Thiên Sơn Đồng Mỗ, tức là cũng biết môn nội công tiểu vô tướng công (?), nên đă cho rằng, bởi v́ đ̣n của ḿnh quá "bá đạo" nên mới lộ tẩy: điều này chứng tỏ, muốn sử dụng vơ công Thiếu Lâm phải có nội công Thiếu Lâm. Nói rơ hơn, phải có Phật pháp ở trong ḷng: Cao tăng Thiếu Lâm, và chúng anh hùng chẳng đă "lắc đầu chiêm ngưỡng"cuộc đấu giữa Hư Trúc và Đinh Xuân Thu, hai đại cao thủ Đạo gia: như hai vị thần tiên nhẩy múa, nhưng đ̣n nào cũng chí mạng. Cũng chính v́ tập luyện vơ công Phật môn (thực hành), mà lại không có Phật tính (lư thuyết), nên Mộ Dung Bác và Tiêu Viễn Sơn mới bị trọng thương, sau nhờ nhà sư già dùng qui tức công cứu chữa, và sau đó qui y cửa Phật; c̣n Cưu Ma Trí, do cũng là người cửa Phật, cho nên đại họa chỉ xẩy tới khi tham lam học thêm môn Dịch Cân Kinh…

Vương Ngọc Yến thuộc ḷng vơ công trong thiên hạ, chỉ trừ Lục Mạch Thần Kiếm, Dịch Cân Kinh. Liệu có thể coi hai môn vơ công này là độc nhất trong thiên hạ? Dịch Cân Kinh đă có người học được, là Du Thản Chi, nhưng khi xuất thủ nó lại trở thành tối độc, do chất độc của con băng tầm. Lục Mạch Thần Kiếm, xuất thủ khi được, khi không. Điều này chứng tỏ: Cái đẹp nhất, cái tuyệt hảo, là cái bất toàn, và chúng ta có thể nói theo George Steiner: "chưa hoàn tất" là mật khẩu đi vào thế giới vơ học của Kim Dung.

***

"Cho nên người anh hùng đích thực của Kim Dung, như Vô Kỵ, thường không phải là người của sáng tạo mà là của sự trở về và sự t́m thấy lại".

Theo Đỗ Long Vân, Vô Kỵ đă có được cả hai, Cửu Dương (nội công thượng thừa của Thiếu Lâm) và Càn khôn (nguyên lư của mọi vơ công), thâu tóm trong một cá nhân tất cả những có thể của vơ học. Sự tổng hợp ấy, sau Vô Kỵ, không xẩy ra một lần nữa.

Nhưng Vô Kỵ, cho dù đă được "tổng hợp", chỉ trở thành thiên hạ đệ nhất cao thủ, khi trở về Vơ Đang học được Thái Cực Kiếm, và được Trương Tam Phong dậy bảo thêm về vơ học. Nhờ vậy, Vô Kỵ đă đă bại Huyền Minh nhị lăo tại ngôi chùa, nơi Triệu Minh giam giữ quần hào vơ lâm. Chứng kiến trận đấu, Minh Giáo hữu sứ Dương Tiêu đă phải thốt lên: Trương Tam Phong là "người nhà trời" là vậy.

Tuy vơ công của Trương Tam Phong là từ một mẩu vụn của Cửu Dương chân kinh mà ra, nhưng Thái Cực Quyền Kiếm, Miên chưởng… là hoàn toàn do Trương Tam Phong sáng tạo. Giả sử không có Trương Tam Phong, Cửu Dương chân kinh không thể nào đạt được đến mức tuyệt hảo của nó, qua đệ nhất anh hùng trong thiên hạ, là Vô Kỵ. Điều này chứng tỏ: không thể chỉ có "sự trở về, t́m thấy lại". Sáng tạo chỉ là lập lại, nhưng một sự lập lại không giống như trước nữa.

Và cái cảnh trở về t́m thấy lại, phải chăng nó giống như một anh chàng gặp tiên gặp hồ, khi tỉnh giấc, thấy chung quanh không c̣n lâu đài, mà là mồ mả, mở đôi hài của người đẹp ra mân mê, th́ đôi hài biến thành sương thành khói, hoặc tựa chiếc lá vàng nhẹ nhàng bay lên thinh không…?

**

Giấc mộng bách khoa: Vai tṛ của Triết học, Thi ca… trong truyện vơ học.

Roland Barthes nhận xét "văn chương của chúng ta" đă mất khá thời gian mới khám phá ra "vai tṛ phụ", của những ǵ ở bên ngoài con người và ở bên trong một cuốn tiểu thuyết: Phải đợi tới Balzac tiểu thuyết mới không c̣n chỉ là chuyện giữa người và người, mà cũng c̣n của đồ dùng, vật liệu. Chúng được gọi ra để chơi vai tṛ của chúng trong tiểu thuyết. Làm sao Grandet biển lận, theo nghĩa đen của từ này, nếu thiếu những mẩu nến, những miếng đường, cái thập tự bằng vàng?

Cũng thế, vai tṛ của những triết, thi, họa… ở trong tiểu thuyết của Kim Dung. Thiếu tài hóa trang của A Chu, làm sao thảm kịch Người Đại Ác đạt tới mức bi thương đến như vậy? Cái chết của A Châu, là do nàng tự nguyện, cho nên không thể nói là thảm khốc, nhưng "Tuyệt Bi" bắt đầu, khi A Châu giả dạng một vị sư vào Thiếu Lâm ăn trộm Dịch Cân Kinh… Đây là nghi án thứ nh́, sau nghi án thứ nhất xoay quanh cuốn kinh "ở trong dầu", tức Cửu Dương chân kinh.

Ôi! Thông minh như Kiều Phong, cẩn trọng như Kiều Phong, tại sao lại không nhận ra những dáng dấp quen thuộc của A Châu, khi hóa trang làm Kẻ Đại Ác?

Hay là tại hận thù làm mờ lư trí? Nhưng nếu không có sự lầm lẫn đánh chết người yêu, làm sao nhận ra, là người yêu v́ ḿnh mà chịu chết?

Bi kịch đẻ ra bi kịch: Chứng kiến Kiều Phong đánh chết chị, và những giọt nước mắt đổ xuống hoà với máu, A Tỉ nhận ra người yêu đích thực của ḿnh là Kiều Phong… T́nh Yêu ở trong Kim Dung là "đệ nhất cái đẹp"!

Nhân đây, xin giới thiệu bài viết của một nữ độc giả, hay là một hồng nhan tri kỷ của ông:

"C̣n măi Kim Dung."

Phương Hồng Diễm (Trung Quốc).

"Nào biết đó là nỗi bi ai cho tôi hay nỗi bi ai của cuộc sống đây?"

Khoảng mười năm trước, khi Kim Dung một thân, một kiếm đi khắp Thần Châu, tôi mới 18 tuổi, đang c̣n đi học.

Các bạn học sinh nam chuyền tay nhau đọc như điên, thành hẳn một phe đối lập với Quỳnh Dao của phe nữ. Chỉ trong một lúc mà thế giới chia hẳn thành hai cực nam, bắc; một bên bóng đao ánh kiếm, một bên người đẹp như tranh.

Mười năm trước đây, hầu hết học sinh đều rất nghèo, nhưng đám Kim Dung lại dương dương đắc ư, chỗ nào ống tay áo phất tới là kết giao bạn bè. Do túi rỗng không xu, các bạn trai bèn phân công nhau mua, hẹn ngày chuyền tay nhau đọc. Cứ đến cuối tuần th́ trong lớp học hay trên băi cỏ thế nào cũng có các hiệp sĩ vơ lâm họp mặt nhau lại để ấn chứng vơ nghệ, vui quên cả mệt mà rèn luyện công lực nội thân. Có điều họ giao lưu vơ công không cần dùng đến tay chân mà chỉ dùng mồm: nào Đông Tà, Tây Độc, nào Nam Đế, Bắc Cái, nào Tuyết Sơn Phi Hồ, nào Thần Điêu hiệp lữ… mười tám ban vơ nghệ đều khảng khái từ miệng phát ra, thỉnh thoảng lại thêm một số ca từ, thơ phú điểm xuyết giữa chừng để tăng thêm vị bi tráng sâu xa. Tất nhiên cũng có khi động thủ, ấy là lúc đôi bên bất chợt đấu khẩu, đấu đến mức lục tung cả Kim Dung đến cùng cực mà vẫn không phân biệt được sắc thu, cũng là đến lúc cưỡi hổ khó xuống, chỉ c̣n cách dùng chưởng, đúng như Kim Dung nói, là đă đến lúc tỉ thí nội lực rồi. Nếu đúng lúc này không may có mấy nàng Quỳnh Dao đứng cạnh, đưa mắt xinh như mộng thẫn thờ xem trận đấu th́ sự việc lớn bậc nhất đồn ầm lên trong làng vơ lâm ngày hôm sau ắt là tin "một chết một bị thương" giữa hai cao thủ nội lực ngày hôm trước.

Bây giờ nghĩ lại t́nh h́nh lúc ấy, bất giác không tránh khỏi mỉm cười, nhưng câu chuyện hồi ấy, nơi kết quả khiến ai nấy đều cảm động. Các bạn nam trong lúc văn tài rờ rỡ, để hết tâm trí vào một kiếm cho xong ân oán, quyết chí giang hồ và những ánh mắt si ngây nh́n theo quả thực ai cũng phải thổn thức.

Trong một buổi hoàng hôn se lạnh, lá vàng lác đác rơi trước gió thu, tôi gặp một bạn nam để mượn Kim Dung; tôi nhớ lúc ấy dường như bên sân bóng, khá lạnh. Trong lúc vui mừng tột độ, bạn nam xúc động đến nỗi hai mắt sáng lên. Ánh mắt ấy, xuyên qua cặp kính dầy cộm phản chiếu lại ráng chiều tĩnh mịch, thật là sảng khoái lâm ly chẳng khác ǵ đi giữa chốn giang hồ hiểm ác, cuối cùng gặp được tri âm, nhất là tri âm ấy lại là hồng nhan.

Anh bạn trước hết khen Thiên Long Bát Bộ với tôi, đồng thời say sưa đọc thuộc ḷng những tiêu đề mỗi hồi trong sách. Giới thiệu nhiệt t́nh đến thế, tất nhiên tôi không thể không có ǵ đáp lại, thế là nhận sách xong, tôi mỉm nụ cười rồi mới quay gót bước đi. Anh chàng kinh ngạc lần nữa rồi cất tiếng thở dài xa xa vọng lại: "Mĩ mục miện hề, xảo tiểu thuyến hề!" [Chữ trong sách Luận Ngữ, dẫn lại từ bài Thạc nhân trong Kinh Thi, nghĩa là: Má lúm cười xinh sao, mắt long lanh đẹp sao! Chú thích của nhà xuất bản].

Đọc rồi mới thấm thía với cảm giác "túy lúy biết rượu ngon", th́ ra Kim Dung uyên bác tinh thâm nhường ấy. Đọc vào t́nh tiết th́ không c̣n làm chủ được ḿnh nữa. Anh hùng mĩ nữ, chí cương chí nhu, bàn về kiếm ở Hoa Sơn, máu chảy tràn trên sa mạc, dưới bút bậc đại sư, giang hồ tuy gian hiểm ác độc song lại cũng vô hạn phong quang. Đọc đến chương "Hứa hẹn suông chăn ḅ dê nơi biên tái", trong đêm mưa gió năo nề, trên lầu nơi cầu nhỏ, Kiều Phong vung một chưởng ra, A Châu hồn ĺa theo gió. Chưởng đó chẳng những làm vỡ vụn tuyết bay nơi biên ải, làm lỡ lời thề cùng nhau chăn ḅ dê, mà c̣n khiến nước mắt tôi bỗng chốc thành trận mưa rào. Lúc ấy trái tim thiếu nữ cho rằng đó chính là t́nh yêu vĩ đại bậc nhất. Nếu đem so, Quỳnh Dao nào đáng kể ǵ? Gương chuốc sầu làm bài thơ mới, không bệnh mà rên, có vậy mà thôi, từ ấy bèn giă biệt Quỳnh Dao.

Đọc hết cả bộ truyện xong tỉnh giấc, thấy thế giới vẫn y nguyên, cái ǵ đẹp vẫn đẹp, cái ǵ xấu vẫn xấu, tự ḿnh không thể trừ lũ bạo ngược, cũng không thể yên dân lương thiện. Đêm dài dằng dặc, nào đâu cao thủ thiếu niên tự trời xuống bảo vệ quanh ḿnh? Tuyết bay tơi tả, nào đâu hiệp sĩ áo trắng bầu bạn cùng ta nơi góc biển chân mây? Thôi cho rồi, không xem cũng vậy.

Nhưng không bao lâu sau, chẳng cưỡng nổi sức lôi cuốn của rất nhiều chàng kính cận lêu đêu như sào trong giới vơ lâm, cuối cùng một lần nữa tôi lại t́m đến người bạn trai hồi nào.

Với thần sắc như dự liệu, chàng thở dài một hơi bảo tôi:

-Người chốn giang hồ, thân không làm chủ mà! Bộ Tiếu Ngạo Giang Hồ này tôi mới mua xong, bạn xem trước vậy!

Vẻ mặt anh chàng như cứu người khỏi nước sôi lửa bỏng, tôi nh́n thấy mà thương!

Bây giờ tốt nghiệp rời trường đă mươí năm, tôi không c̣n đọc tiểu thuyết vơ hiệp nữa, chỉ nghe loáng thoáng trong giới vơ lâm đă có thêm Cổ Long, Ôn Thụy An cùng nhiều danh gia khác, song tôi đă là vợ, là mẹ, dù ở chỗ sâu kín nhất trong ḷng, vẫn thủy chung dành một phần hướng về cảnh tượng giang hồ vô cùng đẹp thú, th́, theo tầm vóc con trai [của tôi] ngày một cao, phần hứng thú đó cũng ngày một giảm cho tới lúc hóa thành số không.

Cuộc sống cứ thế trôi qua từng ngày, tẻ nhạt và mệt mỏi, cảnh tượng xiêu ḷng xa trông giang hồ giữa lúc chiều tà nhuộm máu, trăng sáng gió thu, đăm đăm nh́n thế giới, đă như ở một nơi nào xa lắc, c̣n bầu bạn bên tôi chỉ có đứa con trai chưa hiểu biết ǵ về thế giới này mà lại muốn nhảy ra thử sức, không hề biết sợ là ǵ. Mặc dù cháu c̣n quá nhỏ, quá nhỏ nhưng đôi mắt trong xanh của cháu ít nhiều cũng khiến tôi nhớ lại khoảng trời sáng sủa, thuần nhất, chân chất ngày nào.

Trong những đêm ẩm ướt và quạnh quẽ, tôi cũng có đọc sách. Nào "Dương Xuân bạch tuyết", nào "Hạ Lí ba nhân" ["Dương Xuân bạch tuyết" là một khúc hát cao nhă của nước Sở thời Chiến quốc, đối lập với "Hạ lí ba nhân", tên một khúc hát dân gian. Sau này dùng để chỉ tác phẩm cao nhă và tác phẩm đại chúng. CTNXB], song thực ḷng mà nói, đọc th́ có đọc đấy nhưng không sao cảm động nổi. Sách vừa rời tay, ngày hôm sau đă không c̣n mảy may vương lại.

Một hôm tôi về nhà mẹ, ngẫu nhiên bắt gặp hai tập "Ỷ Thiên đồ long kí" dầy cộm trên đầu giường em trai, hai chữ "Kim Dung" đập ngay vào mắt. Sau một thoáng ngẩn người, tôi đưa tay cầm lên. Cái văn quen thuộc của đại sư phả vào mặt mũi khiến người đọc cảm động măi không thôi. Cầm ḷng không đậu, khoé mắt tôi dường như cũng hơi ươn ướt.

Mười năm nay, chưa từng có cuốn tiểu thuyết nào khiến ḷng tôi thổn thức nhường ấy. Nào biết đó là nỗi bi ai cho tôi hay nỗi bi ai của cuộc sống đây?

Phạm Tú Châu dịch (Theo báo Tân hoa văn, số 7 năm 1995).

***

Tiểu thuyết như là tổng số những tri thức của mọi thời đại, giấc mộng bách khoa này cũng là của Kim Dung, và chúng ta có thể áp dụng câu sau đây cho chính ông: Sau Kim Dung, không c̣n xẩy ra nữa. Nói rơ hơn, tiểu thuyết vơ hiệp của ông vẫn thuộc ḍng chính thống, với một nhân vật như là hiện thân của cuộc xung đột giữa chính và tà. Sau Kim Dung, muốn viết, là phải đổi khác, Tiểu thuyết vơ hiệp của Cổ Long là một thí dụ.

Tô Tinh Hà sự thực không có tham vọng bách khoa, mà chỉ mê có tới… ba bốn cái đẹp: Cầm Kỳ Họa và Vơ. Một cách nào đó, ông đă đạt được cả ba. Họa: Bức vẽ Vương Ngọc Yến. Đàn: Qua nhân vật A Kiếm. (Độc giả c̣n nhớ cuộc thi đấu nội lực giữa nhà sư Thổ Phồn và A Kiếm qua tiếng đàn của A Kiếm, và Đoàn Dự xuất thủ Lục Mạch Thần Kiếm đánh bị thương nhà sư Cưu Ma Trí)… Kỳ: ván cờ Hư Trúc… Toàn những đệ nhất kỳ quan trong thiên hạ!


 


( xem tiếp Kỳ 3 )

 

Những câu trích từ bài viết làm đề từ, là do người giới thiệu bầy đặt ra, như một cách hiểu, hoàn toàn mang tính cá nhân, tức chủ quan, bài viết của Đỗ quân, và những vấn đề mà bài viết đặt ra.

 

 

(Nguồn : Tin Văn

http://www.tanvien.net/tgtp/tgtp16_vk.html

www.tanvien.net )

 

trang nguyễn quốc trụ

art2all.net