Thân Trọng Tuấn

 

MẤY HỘT BỤI HỜ


Kỷ niệm như sách cũ
Buồn tay giở từng tờ
Nhớ thương khơi lăng đăng
Bám mấy hột bụi hờ

Tui
California Jun 8, 2019 at 12:05 PM

 

 

BẾN NGỰ - HUẾ

 

Sau khi thôi nội trú trường Trung Ḥa, về xóm Vạn sống với cô Kim thấy đời vui chi lạ! Trước khi ăn khỏi phải đọc kinh. Trưa c̣i hú không gơ kẻng quỳ gối (56). Khi đi ngủ không c̣n đọc kinh tối. Vườn ông bà Nội rộng tha hồ lũi bước chạy chơi! Cô lại thuê người dạy học tập bơi. Cũng chịu đựng cho chuồn chuồn cắn rốn! (57) Thuốc bổ xương bữa ăn nào cũng uống. Bị bệnh th́ anh Đốc Phước cho toa (58). Cao gạc nai ḥa mật ong mỗi ngày hai quyện (59). Khỏe dần dần đùa chơi không biết mệt. Nhưng sự ngu đần chẳng chịu hết đi cho! Không thuộc bài nên thường bị mắng bị la. Bác, Chú, Anh thay nhau kèm thiệt kỹ! Lo sợ nhất là trong những ngày kỵ. Bị khảo bài, tra tính hạnh lung tung (60). Đi học đều nhưng điểm dưới hạng trung. Kỳ thi vào đệ Thất anh hùng rơi cái bịch! (61)

 

Rời Nguyệt Biều về Bến Ngự thật thích. Chốn thị thành đầy ánh sáng văn minh. Nhà Bác Cả Hy trồng đủ loại hoa cùng măn cầu, dừa, ổi, vú sữa, khế, chanh. Trong kiệt 10 đường Nguyễn Hoàng an lành. Gần bến xe ṿng quanh chợ Bến Ngự. Về thành thị mang theo quê mùa đủ thứ! Bị phê b́nh “Đi ngủ biết rửa chân!”. Nhẫn nhục đă quen, cố giữ lấy thân. Phận côi cút rất cần nơi nương tựa! Ngày hai buổi theo đ̣i đời sách vở. Trường Hàm Long học đỡ qua ngày (62). Hơn một tháng đă bị đổi thay. Về trường mới là B́nh Minh hay biết mấy. Mới chuyển lớp đă thuộc bài “Tẩu Chạy”. Pháp văn chừ lay lảy tiếng “Cúp Cua!”. Hàng muối, hàng đoác chẳng kể nắng mưa. Câu cá, bẫy chim chẳng chừa cái chi cả! Sách vở để tơi bời hoa lá! Theo gió cuốn bụi đời tàu rời khỏi sân ga!

 

Nhưng rồi cũng lạ! Sang năm sau thong thả đi thi! Oai danh đậu chót ai b́! Trường Quốc Tử Giám Hàm Nghi rỡ ràng! Tự nhiên biết đàng hoàng chăm học. Xa thói hư lêu lổng năm xưa. Đi chơi bạn rủ chẳng thưa. Ôm cuốn sách đọc trưa đọc tối. Lại học hè, học đêm không mỏi. Bia Quốc Học đèn nê ông chiếu dọi. Bạn cùng trường, đáp hỏi với nhau. Nửa khuya sương xuống thật mau. Theo hàng chè gánh trước sau ra về (63).
 

Bia tưởng niệm chiến sĩ trước trường Quốc Học (Nguồn: Internet)
 

Chữ với nghĩa đề huề tương ứng. Học và hành cũng chẳng thua ai. Vươn vai ưỡn ngực thân trai. Đời vui v́ đă thuộc bài làu thông!
 

Những biến chuyển theo ḍng lịch sử. Thời cuộc làm đủ thứ xôn xao. Xứ Huế êm ả ngày nào. Bây chừ dậy tiếng hô hào đấu tranh. Đài phát thanh “Tranh Thủ Cách Mạng”. Bàn thờ Phật bị giáng xuống đường. Học sinh đánh trống băi trường. Thương gia băi thị lên đường đấu tranh. Lũ con thơ tranh giành cơm nguội. Mẹ nhiệt thành sớm tối đi chùa. Phong trào “Quyết Tử” thi đua. Oai quyền cách mấy cũng thua lệnh Thầy. (64)
 

Giữa đường Trần Hưng Đạo – Huế: Bàn thờ xuống đường 1967 (Nguồn: Internet)

 

Trong ngột ngạt những ngày sôi động. Ḍng sông Hương vẫn lặng lẽ trôi. Ngự B́nh vướng sợi tơ trời. Hà Khê sám hối theo lời Từ Nhân. (65)
 

Lửa đấu tranh cũng dần dần tắt. Nạn lạm phát lại bắt đầu tăng. Dân t́nh lên tiếng kêu than. “Kinh tế phi mă” hoàn toàn do đâu? Thường ngẫm nghĩ theo câu tri ứng. Gắng thủ thường chẳng bận khen chê. Cho dù thuyền ghé bến mê. Vẫn quay trở lại chèo về thiên thai!
 

Khác ai tê ḿnh không bạn gái. Chẳng ngu si ôm dại vào ḿnh! Lỡ mang cái họa thất t́nh. Lêu bêu như đám lục b́nh trôi sông! Muốn lắm chứ nhưng ḷng vẫn ngại. Hoa bâng khuâng dấu ái hương yêu! Tóc bay tà áo mỹ miều. Môi hồng vướng chút nắng chiều ngây thơ. Đành ôm mộng gây mơ chút chút. Tiếng dế buồn than suốt canh thâu. Gót tiên lạc bước về đâu? Để ta phai nhạt sắc màu thời gian?
 

Mồng hai Tết bàng hoàng lửa đạn. Cảnh gia đ́nh ly tán đau thương. Tan nhà, nát cửa, sập tường. Cái thẻ căn cước … Bát hương vội vàng!(66) Sự điêu tàn đầy tràn khắp phố. Thân cây khô ngă phủ kín đường. Hưu chiến gây cảnh tai ương! Nồi da xáo thịt đoạn trường Mậu Thân!
 

Đường ngă giữa Phan Bội Châu - Phật Đản 1967 (Nguồn: TheLPSLIDESHOWS)

 

Đường ngă giữa Phan Bội Châu – Sau Tết Mậu Thân 1968 (Nguồn: Internet)

 

Mới ngày trước Tân Xuân Kính Chúc! Mà hôm nay tiếng khóc cúng đưa! Khăn sô quấn vội thảm chưa? Ta bà nghiệp chướng có chừa ai đâu?! (67)
 

“Anh ơi!” 1968 (Nguồn: Internet)
 

Ḍng sông Hương âu sầu lặng lẽ. Khe đá mài sinh chứng ghẻ lạ lùng. Nước xuôi chảy tới biển đông. Ngậm hờn oan ức nỗi ḷng Phú Cam (68). Bờ ruộng cạn ngút ngàn Phú Thứ. Băi Dâu xanh than thở đôi lời. Cát trắng gọi biển xa khơi! Nuột dây, bọng cuốc chôn ngồi cùng nhau! Trong tê tái nỗi đau ai biết. Quá kinh hoàng cái chết không rời. B́nh an phó thác cho trời. Sống th́ ừ: Sống! Chết thời: Dạ Nghe! Tai đầy ắp tiếng vè giải phóng. Mắt vẫn c̣n trông ngóng nồi cơm. Bàn thờ thắp vội cây hương. Nhà không c̣n mái, cột rường tan hoang! Cúng vong linh toàn cơm cháo nguội. Vũng nước bùn nằm dưới bàn thờ. Văn tế là thơ bác Hồ. Ngụy nhào nên kéo bàn thờ ngă nghiêng!
 

Núi Ba Tầng thêm mối hờn thế sự (69). Sát hại dân lành do Mỹ-Ngụy chứ ai? Giải phóng toàn kẻ hiền tài. Không thèm làm chuyện giết người mần chi. Giải phóng buồn dẫn ngụy đi chôn sống. Giải phóng vui bỏ ngụy vô rọ thả sông. Giết lầm cũng chẳng quản công! Mấy thằng giặc ngụy đừng ḥng vu oan! Giặc ngụy chẳng kể họ hàng quen biết. Đem ông cha ra giết thẳng tay. Đấu tố do giặc ngụy bày. Cải cách ruộng đất, cũng mày … nhớ không!? (70) “Tui mô có phải là thằng Việt Cọng. Tui chính là du kích Giải Phóng quân! Tinh thần Giải Phóng thật hăng. Nên không c̣n sợ cái thằng Việt Cọng kia”.
 

Nhân Dân Tự Vệ trên đường đưa hơn ba ngàn bộ xương lên Ba Tầng 1969

(Nguồn: Internet)
 

Tập bắn súng xong đi Nhân Dân Tự Vệ (71). Mỗi tuần một đêm ra cầu Bến Ngự canh pḥng. Bày tṛ đi kích hoặc bắn cá tràu dưới sông theo đèn sáng bơi vô bờ hô bè ḿn Việt Cọng. Vào mùa hè xuống soi tôm, bắt cá bờ sông. Mùa đông mưa lạnh đứng trên cầu câu cá hanh trong ḍng nước bạc. Trận chiến leo thang. Đời xin phó thác. Dù có buồn như nhạc Trịnh Công Sơn. Ráng b́nh yên, quên những giận hờn. Không than oán rằng sinh nhầm thế hệ. Không nghĩ rằng sẽ bị làm nô lệ. Của nhà cầm quyền theo thể chế nọ kia! Ngày tiếp ngày vẫn b́nh thản đi về. Qua cầu nổi sang bên tê thành nội. Vào lớp học cũng luận bàn sôi nổi. Thi tú tài một trên bảng trắng có tên. Nếu bị bắt đi lính th́ đă có con ốc sên ḅ trên cổ áo (72). Tiếp tục học bỗng một ngày bày tṛ chơi bạo. Có chút tiền liền rủ bạn uống bia. (73) Tuổi đôn quân đă kề nhưng sá chi chẳng vội. Số mạng này xin trao hết cho … Trời!

 

Bụi hờ mấy hột bời rời. Lững lơ rơi xuống cổng đời lang thang! Trời xanh có chút ngó ngàng. Đi thi tên cũng rỡ ràng như ai. Sau khi đậu tú tài hai. Thi vào Sư Phạm miệt mài văn chương. Hột bụi e ấp ven đường. Bâng khuâng ôm mối vô thường thế gian!

 

Thân Trọng Tuấn

California 29 tháng 6 năm 2019
 

__________

 

Ghi Chú:

 

(56) Trưa c̣i hú không gơ kẻng quỳ gối: Những ngày trong tuần, nhà máy điện của thành phố Huế ở An Cựu cho hú c̣i lúc 12 giờ trưa. Nghe c̣i hú, tất cả mọi người trong trường đều quỳ gối làm dấu thánh giá và đọc kinh trưa. Học tṛ nào đang đứng gần kẻng th́ gơ ba tiếng tiếp theo từng đoạn kinh. Xong kinh trưa, đánh kẻng một hồi dài.

(57) Cũng chịu đựng cho chuồn chuồn cắn rốn!: Tập bơi trên sông Hương. Lời phỉnh phờ là muốn mau biết bơi th́ bắt con chuồn chuồn cho cắn vào rốn! Có làm theo nhưng không hiệu quả lại bị sặc nước phờ người!

(58) Bị bệnh th́ anh Đốc Phước cho toa: Cuối tuần vợ chồng bác sĩ Thân Trọng Phước lên Nguyệt Biều nên tôi thường được khám bệnh. Lại cho tôi uống dầu gan cá thu nước mỗi bữa ăn một muỗng canh màu vàng có mùi rất khó uống đựng trong chai thủy tinh vuông cạnh có h́nh ông tây đứng quăng cần câu cá.

(59) Cao gạc nai ḥa mật ong mỗi ngày hai quyện: Chú thím Hoàng Trọng Đống là cháu bà Nội tôi ở trên xóm Thượng chuyên nghề lượm sừng nấu cao gạc nai. Cô Kim mua cao của chú thím ḥa với mật ong cho tôi ăn hàng ngày vào giờ cơm trưa và tối. Mỗi lần ăn, dùng chiếc đũa quấn quệt một quyện như ăn kẹo mạch nha.

(60) Bị khảo bài, tra tính hạnh lung tung: Bác Cả Hy dạy tôi đọc và nhớ các câu đối chữ Hán treo trên những cây cột trong nhà. Chú Ấm Hoằng kiểm soát bài vở và các cách thưa gởi xưng hô. Anh Thủy cho sách học song ngữ Pháp-Việt, thỉnh thoảng biểu tôi chép thơ từ nhật tŕnh tức nhật báo ra giấy. Năm 1960, trên đường về sau khi coi phim Chiến Thắng Thành Tô Loa bằng tiếng Pháp mà chúng tôi dịch là Ái Lan Sắc Nước Khuynh Thành tại rạp Tân Tân, Anh Sơn chỉ cho tôi thấy trường Hàm Nghi nơi anh đang theo học. Anh Sơn học giỏi, lănh phần thưởng nhiều đến độ phải kêu xe xích lô chở mới hết, nên tôi cũng có ư muốn bắt chước anh sẽ thi vào trường Hàm Nghi!

(61) Kỳ thi vào đệ Thất anh hùng rơi cái bịch!: Thi hỏng. Xem thêm “Nhớ Mái Trường Xưa”.

(62) Trường Hàm Long học đỡ qua ngày: Thi hỏng vào đệ Thất nên niên khóa 1961-62 phải học trường tư, trả học phí hàng tháng là 100 đồng. Trước tiên vào học trường Trung Học Hàm Long vừa mới mở thêm từ trường tiểu học trong khuôn viên chùa Báo Quốc do Bác Cả Thân Trọng Hy làm hiệu trưởng. Tôi học với các thầy không đi tu như thầy Lâm, thầy Thiều, thầy Nhẫn, thầy Thuần (nhà thầy Thuần gần hói làng Lương Quán), thầy họa sĩ Nguyễn Gia Trí của nhóm Tự Lực Văn Đoàn, v.v. Thư kư là chú (chú là em của bác, không phải thầy tu) Nguyễn Văn Hợi lo việc thâu học phí và đọc thông cáo. Gia đ́nh chú Nguyễn Văn Hợi là ông mụ Nguyễn Kiều được bà Nội cho cất nhà tại vườn Trong, Nguyệt Biều. Nhập học, tôi có ngay bạn mới là điệu Trừng, điệu Hào ở chùa Vạn Phước. Sau này lại ngồi chung lớp với chú Hào suốt 4 năm ở Văn Khoa. Ban Quản Trị trường Trung Học Hàm Long c̣n có Thích Trúc Thanh làm Giám học, thêm ông Trương Như Thung, Thích Phước Hải, Thích Thiện Hạnh và Thích Hải Ấn. Một buổi sáng khi ngồi vào bàn làm việc ở văn pḥng Hiệu trưởng, Bác Cả Hy mở ngăn kéo thấy có một con rắn hổ. Ban Quản Trị t́m cách bắt rắn hổ cho vào lồng xong sai chú Nguyễn văn Hợi đem xuống chân cầu Nam Giao trên sông An Cựu mà phóng sinh! Trưa hôm đó, trong bữa cơm, Bác Cả Hy kể chuyện rắn trong ngăn kéo. Cả nhà xin Bác Cả Hy nên thôi ngay chức Hiệu trưởng. Bác đồng ư liền và từ đó Bác cho tôi chuyển xuống học trường B́nh Minh của bà Ngô Đ́nh Nhu nên tôi có cơ hội tha hồ … lêu lổng! Trường B́nh Minh sau đổi thành trường Thành Nhân. Năm 1975, trường Hàm Long đóng cửa.

(63) Theo hàng chè gánh trước sau ra về: Ban đêm, thỉnh thoảng chúng tôi rủ nhau ra bia chiến sĩ do vua Khải Định dựng trước trường Quốc Học năm 1924 để học bài cho đến khi mấy người bán chè ra về th́ cũng xếp sách về nhà.

(64) Oai quyền cách mấy cũng thua lệnh Thầy: Tại chùa Từ Đàm và trên đài phát thanh Huế, Thích Trí Quang điều động biểu t́nh, kêu gọi mang bàn thờ ra đường cho quân đội của Thiệu-Kỳ đập phá, chỉ huy chiến đoàn Nguyễn Đại Thức gồm quân nhân và công chức phật tử, sinh viên và học sinh phật tử theo học ba ngày tại trung tâm huấn luyện Văn Thánh. Theo đám biểu t́nh, Trung úy Nguyễn Đại Thức sau khi bắn hụt Tư Lệnh Quân Khu I là Thiếu Tướng Huỳnh Văn Cao đang ngồi trên trực thăng vừa bay lên tại phi trường Tây Lộc trong thành nội liền bị hạ sĩ xạ thủ bắn chết.

(65) Hà Khê sám hối theo lời Từ Nhân: Trước khi lên ngôi, vua Thiệu Trị cho xây tháp bảy tầng trước chùa Thiên Mụ trên g̣ Hà Khê đặt tên là tháp Từ Nhân. Sau v́ kiêng tên thụy của vua Minh Mạng là Nhân Hoàng đế nên đổi tên thành tháp Phước Duyên. Theo lời của thầy tôi là cụ Hồng Hoài Lê Văn Hoàng dạy Hán Văn trường Đại Học Sư Phạm Huế th́ tháp Phước Duyên có bảy ổ khóa cho bảy cửa. Mỗi ch́a khóa giao cho sư trụ tŕ và sáu bộ của triều đ́nh là bộ Lễ, bộ Lại, bộ Hộ, bộ Binh, bộ H́nh và bộ Công chia nhau cất giữ.

(66) Cái thẻ căn cước … Bát hương vội vàng!: Bàn thờ dựng vội, chưng cái thẻ căn cước bọc nhựa có sẵn h́nh.

(67) Ta bà nghiệp chướng có chừa ai đâu?!: Thảm sát Mậu Thân. Xem thêm “Năm Ngàn Thước Dây”.

(68) Ngậm hờn oan ức nỗi ḷng Phú Cam: Trên 200 thanh niên Phú Cam bị giết ở khe Đá Mài. Thân xác tan vữa theo ḍng nước trôi về phố Huế, ai vướng phải sinh chứng ghẻ lạ kỳ: Mụt ghẻ chỉ lớn hơn đầu kim, ngứa vô cùng, nặn không ra, mọc đối xứng từng hai mụt một, tay trái một mụt th́ tay phải cũng một mụt đối xứng với nhau. Tôi thuộc vào số những người bị chứng ghẻ nầy, không thuốc ǵ chữa khỏi, chịu gần cả năm rồi tự nhiên hết.

(69) Núi Ba Tầng thêm mối hờn thế sự: Nơi chôn trên ba ngàn nạn nhân của vụ thảm sát Tết Mậu Thân.

(70) Để ư ngôn ngữ xảo trá ngược ngạo của Việt Cọng.

(71) Nhân Dân Tự Vệ: Được cấp cho khẩu súng Carbine M1. Đạn và băng chứa đạn tự kiếm rất dễ.

(72) Con ốc sên ḅ trên cổ áo: Nếu bị đôn quân vào trường bộ binh Thủ Đức, lúc ra trường sẽ mang lon chuẩn úy dấu hiệu Alpha như h́nh con ốc sên trên cổ áo.

(73) Có chút tiền c̣m rủ bạn uống bia: Me tôi cho chút tiền gọi là thưởng việc thi đậu tú tài bán phần tức là tú tài một. Tôi rủ các bạn học giỏi hơn tôi có tên toàn vần T là Cao minh Tân, Đỗ Văn Tùng và Nguyễn Hồng Tuấn đi nhậu. Cao Minh Tân không muốn nhậu, chỉ xin một vé coi xi nê (phim chiếu bóng). Đỗ Văn Tùng và Nguyễn Hồng Tuấn cùng tôi sau giờ học một lớp toán năm đệ Nhất, kéo nhau ra quán mợ Tôn mua nem chua rồi vào quán cháo ḷng Đồng Ư ở ngả giữa nhờ nướng nem nhưng bị từ chối nên sang tiệm phở Bắc bên cạnh (quên tên) kêu xương ḅ tức xí quách. Chủ quán cũng nướng giúp nem và cho thêm củ tỏi. Mỗi đứa uống một chai bia lớn hiệu con cọp. Tôi vẫn b́nh thường. Mặt Đỗ Văn Tùng ửng đỏ trong khi mặt Nguyễn Hồng Tuấn tái trắng. Nhậu xong, ra đường gặp thầy Vơ Văn Dật đang ngồi trên xe Honda chờ cô Minh Lệ đi phố, thầy bảo “Mấy chú liệu mà lo học thi, không nên ăn nhậu!”.


 

art2all.net