VĂN HỮU số 39

 

  Mùa Đông 2017 và Tết Mậu Tuất

 

 

 

YÊN SƠN - BÀN TAY SẮT VỚI TRÁI TIM LỤA

Nguyễn Mạnh An Dân

 

 

 


          Rất vui mừng nhưng hơi lo ngại, hai cảm giác trái chiều và đều đậm nét này như cùng lúc ập vào ḷng tôi sau cú gọi bất ngờ, với những tin tức bất ngờ từ người bạn Yên Sơn. Bằng tiếng cười hào sảng cố hữu, bằng giọng nói đầy lạc quan và tự tin, bạn tôi cho biết anh đang chuẩn bị ấn hành một tác phẩm mới và anh đă tự kết luận bằng một quyết định, có thể hiểu như một “mệnh lệnh” chỉ có thể có trong t́nh bằng hữu, “Ông viết đôi điều cho tôi về tác phẩm này.”

Lệnh đến từ quyền uy có thể cưỡng chống, có thể chối từ nhưng lệnh từ t́nh thân bè bạn th́ hết cách. Tôi không được phép làm chùn lại một nỗ lực; tôi có bổn phận phải góp thêm chút hơi nóng cho một đóm lửa mới được nhen nhóm. Tôi cười lớn ḥa với tiếng cười của bạn, tôi khẳng định là “sẵn sàng” dù ḷng tôi chưa cười được và đầu óc tôi chưa có chút sẵn sàng nào.

Giới thiệu một tác phẩm, với tôi có thể không phải chuyện mới nhưng lần này th́ hơi lạ. Dường như có một chút nghịch lư, một chút bất an khi phải viết về một tác phẩm văn chương của một tác giả được biết như là một vơ sĩ. Thật sự th́ trong mối giao t́nh gắn bó dài lâu, tôi đă cảm ra được có rất nhiều tính cách trong cùng một con người ở Yên Sơn. Tôi đă nhiều lần coi Yên Sơn đánh vơ, nhiều lần nh́n bàn tay dũng mănh đánh về phía trước với ư chí quyết thắng của một dũng sĩ. Tôi đă từng nhiều lần nghe giọng nói run run đầy xúc động khi nhắc về Mẹ như một đứa trẻ thơ phát ra từ một người đă ở tuổi làm ông của các cháu nội ngọai. Tôi đă nhiều lần nh́n đôi mắt u uẩn buồn như sẵn sàng trào lệ khi Yên Sơn nói về những ngày chinh chiến, về những người bạn không bao giờ c̣n trở về, và tôi cũng đă từng nhiều lần nh́n khuôn mặt cương quyết, nh́n ánh mắt rực lửa khi Yên Sơn nói về những tội ác và những quyết tâm tranh đấu cho tổ quốc, cho đồng bào ḿnh. Tôi đă từng đùa đùa, thật thật gọi Yên Sơn là người có bàn tay sắt với trái tim lụa. Trái tim lụa ấy đă từng tuôn trào những vần thơ mượt mà chuyên chở biết bao t́nh ư, trái tim lụa đó cũng từng khiến nhiều tâm hồn mơ màng bay bổng theo từng âm điệu réo rắt của ḍng nhạc Yên Sơn. Có thể lắm, trái tim lụa của Yên Sơn sẽ đưa chúng ta vào một thế giới khác trong những trang sách.

Tuy nhiên, tôi chưa bao giờ đọc một tác phẩm văn xuôi hoàn chỉnh nào của anh. Nỗi lo âu trước t́nh huống có thể v́ sự tế nhị của hoàn cảnh phải buộc ḷng nói những điều gượng gạo làm phụ ḷng độc giả của tôi… không phải là không có lư do. Cái cảm giác áy náy này theo tôi nhiều ngày và tôi đă chỉ có thể hoàn toàn thoải mái, hoàn toàn tự tin chia sẻ đôi điều về tác phẩm của Yên Sơn sau khi được anh gởi cho bản thảo tác phẩm tim óc “Mưa Nắng Bên Đời” của anh.

ooo

“Mưa Nắng Bên Đời”, đề tựa của tác phẩm tự nó đă hé lộ nhưng không thể nói hết những ǵ tác giả muốn gởi gắm. Đời lắm sắc màu, đời trăm hướng rẽ, có đầy rẫy khổ đau và hạnh phúc. Cũng có thể có những lúc tràn ngập tiếng cười, phủ phê hạnh phúc; cũng có thể có những lúc u ám màu đen, nhầy nhụa nước mắt. Biết bao ḍng đời riêng lẻ, đa dạng đă tuôn trào trong các tác phẩm t́nh cảm xă hội của nhiều tác giả, đă làm mê mẩn, đă lấy không ít nước mắt của biết bao độc giả. Tuy nhiên, mưa nắng trong tác phẩm của Yên Sơn, ḍng đời của một thanh niên Việt Nam thế hệ trên dưới thập niên 1940 không chỉ là những buồn vui, những hạnh phúc, những khổ đau mang tính cá nhân mà ḍng đời đó đă gắn liền với những bi kịch của một đất nước, những thảm họa của cả một dân tộc, có kiên cường chiến đấu, có anh dũng hy sinh, có tự hào hănh diện, có chua cay bi uất, có u uẩn lưu lạc…

Yên Sơn đă chọn con đường ngắn nhất, đă theo hướng đi nhiều thuyết phục nhất để đưa tác phẩm của ḿnh đến thật gần và ở lại thật sâu trong ḷng độc giả. Dường như Yên Sơn không chủ tâm sáng tác, anh không dàn dựng cốt truyện, không hư cấu nhân vật, anh chỉ mộc mạc và chân t́nh kể chuyện; chuyện về chính ḿnh, chuyện về mẹ tôi, anh Ba tôi, chú Bảy, cô Mười của tôi. Tuy nhiên, người có trái tim lụa Yên Sơn chắc chắn không vô tâm đến mức tự biến ḿnh thành kẻ đáng trách khi chỉ nói về ḿnh, về người thân của ḿnh, anh chỉ mượn những t́nh huống gần gũi thân quen của những con người thật, những câu chuyện thật để gởi gắm những ẩn ư trùm tỏa hơn, sâu xa hơn. Khi đưa ra h́nh ảnh người mẹ, “đêm nghe tiếng đại bác” âm thầm quỳ bên tượng Phật nghĩ đến những người con đang lao ḿnh trong lửa đạn; h́nh ảnh những người mẹ chân yếu tay mềm băng rừng lội suối đi thăm viếng người thân ở các trại giam giữa rừng thiêng nước độc; h́nh ảnh những người mẹ v́ vận nước phải từ bỏ quê cũ dầm sương dăi nắng ở vùng kinh tế mới heo hút khô cằn; hay h́nh ảnh người mẹ gần bảy mươi tuổi đêm ngày ôn bài chờ thi quốc tịch… Mẹ không c̣n là mẹ của riêng ai mà là Mẹ Việt Nam đang chia với tổ quốc những tai ương, chịu với dân tộc những thảm họa. Khi kể về người sĩ quan, đơn vị trưởng một căn cứ bị địch quân tràn ngập, gọi phi cơ oanh kích lên đầu ḿnh để cùng chết với giặc thù, ông không c̣n chỉ là anh Ba của riêng ai mà là biểu tượng đáng tự hào của cả một tập thể quân dân miền Nam, hào hùng nhưng bất hạnh, anh dũng mà oan khiên; hay khi kể về cậu bé lưu lạc xứ người, ăn ǵ cũng nhớ mắm kho của mẹ, nh́n ǵ cũng thấy bờ tre quê hương… Em không c̣n chỉ là chú bảy, chú tám của riêng ai mà là một biểu tượng chung của thế hệ tỵ nạn một rưỡi, hai. Những vốn quư, những hạt ngọc của đất nước, mong một ngày nào đó sẽ nở hoa trên quê hương xứ sở của ḿnh.

Mưa nắng bên đời của nhân vật chính, nổi trôi qua hai giai đoạn: chinh chiến và tha hương. Tập truyện mở ra với “Giấc Mơ Phi Công”, chuyện về một sinh viên năm thứ hai Đại Học, mê Đời Phi Công của Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh, lén gia đ́nh t́nh nguyện nạp đơn gia nhập vào binh chủng Không Quân với ḷng tự tin của một người có thể lực của một vơ sĩ, có mắt sáng như sao và tai thính như dơi. Tuy nhiên “anh không quân danh tiếng muôn đời” đ̣i hỏi một sức khỏe tuyệt đối, mấy cái răng trám đă làm chàng trai trẻ dang dở giấc mơ và phải đợi đến khi chiến tranh bùng nổ lớn, nhu cầu chiến trường đ̣i hỏi gắt gao sau biến cố Tết Mậu Thân, giấc mơ của Yên Sơn mới thành sự thật. Tuy nhiên, đời không phải lúc nào cũng chiều ḷng người, người sĩ quan trẻ đầy lư tưởng muốn cống hiến và phục vụ nhiều nhất có thể, muốn là một phi công chiến đấu sát cánh cùng chiến hữu của ḿnh trên các chiến trường máu lửa này lại được gởi đi thụ huấn vào thời điểm chỉ có nhu cầu đào tạo phi công vận tải. Anh đă cố t́nh xin hoăn khóa để chờ được học… tác chiến và khi không được như ư, anh lại buộc ḷng phải làm phật ḷng thượng cấp khi cho biết ư định muốn xuất ngành nếu không được cho… tác chiến. Những chi tiết nhỏ này cũng giúp cho chúng ta thấy rơ hơn tính cách riêng của người lính Yên Sơn và cũng là tính cách chung của tập thể người lính Miền Nam, với ước mơ được cống hiến, được phục vụ nhiều nhất cho tổ quốc ḿnh, đồng bào ḿnh.

Thế nhưng, định mệnh của người lính Yên Sơn khép lại trong uất nghẹn với “Phi Vụ Cuối Cùng Của Một Tinh Long”. Lại thêm một tính cách đáng trân trọng, đáng tự hào khác của người lính miền Nam về tinh thần trách nhiệm, về t́nh chiến hữu qua h́nh ảnh người lính già Yên Sơn, bốn mươi hai năm vẫn luôn giữ tấm Phi Vụ Lệnh, được bọc nylon cất kỹ như một bảo vật và vẫn luôn ứa lệ nhớ quê hương, nhớ chiến trường, nhớ bạn bè, và canh cánh trong ḷng một nỗi đau, một lời tự trách…

Xen kẽ giữa hai cột mốc kiêu hănh nhập cuộc và uất nghẹn giă từ này là bảy năm buồn vui của người lính Yên Sơn. Có một ít niềm vui mong manh với những giây phút hiếm hoi bù khú cùng bè bạn ở câu lạc bộ Huỳnh Hữu Bạc, câu lạc bộ Mây Bốn Phương ở Tân Sơn Nhất, ở Hội Quán Phượng Hoàng Pleiku, với những cuộc t́nh thời chiến chợt đến, chợt đi, với những h́nh ảnh ấm ḷng qua tà áo dài xanh có phù hiệu rồng vàng trên bâu áo, với giọng líu lo như chim hót của các tiểu thư đất thần kinh… nhưng trên tất cả, thường xuyên hơn cả là những phi vụ hành quân trong vùng trách nhiệm, những lần tăng phái ở các chiến trường xa, Cù Hanh, Phù Cát, Đà Nẵng…, những lần băng vào lửa đạn để tiếp tế, tải thương, nhưng lúc quặn ḷng nh́n vầng khăn trắng trên đầu những người mẹ già, vợ trẻ, con thơ của các chiến hữu bất hạnh, hoặc những lúc gạt lệ băng ngang hàng quan tài phủ quốc kỳ buồn bước vào pḥng lái…

Mưa nắng quê ḿnh của người lính Yên Sơn bỗng bất chợt bước qua mưa nắng quê người chỉ một sớm một chiều với “Những Khởi Đầu Của Một Gă Tha Hương”. Gă tha hương xé ḷng rời đất mẹ lúc Sài G̣n đang cận kề phút tử sinh, khi Tân Sơn Nhất đang ngập trong biển lửa trên chuyến phi cơ cuối cùng có thể cất cánh được để bắt đầu bước đời nổi trôi vô định không biết ngày mai. Rồi t́nh người, rồi ḷng nhân ái của một đất nước xa lạ đă dang tay đón nhận, đă cưu mang và vực dậy một kiếp lưu vong, sống mà như đă chết một nửa khi gia đ́nh tan nát, khi đất nước điêu linh, khi thân lưu lạc không biết bao giờ có thể quay về cố quốc.

Mưa nắng chợt đến chợt đi trong thăng trầm, gian khổ cùng với niềm đau mất nước vẫn luôn canh cánh trong ḷng; xác thân phải lăn lộn với đời lưu lạc nhưng hồn phách vẫn lơ lửng đâu đó hướng về quê xưa chốn cũ. Dẫu sao, kẻ ly hương vẫn phải gượng đứng vững trên đôi chân của ḿnh bước tới, có vinh, có nhục, có buồn, có vui và ánh sáng đă bắt đầu le lói. Kẻ ly hương lần hồi xa rời những nông trại hoang vắng nắng cháy da người, những công việc chân tay luôn đẫm mồ hôi, những hăng xuởng ầm ầm tiếng máy để bước vào đại học, học đại… và bước vào những văn pḥng nhiều người mơ ước. Và ḍng đời vẫn tiếp tục trôi theo hướng lạc quan, công việc ổn định và thăng tiến… xe mới, nhà sang, gia đ́nh đoàn tụ đông vui, ấm áp. Hoài băo tiếp nối tinh thần vơ thuật Thần Phong, niềm hănh diện của Không Quân Việt Nam, đă thành tựu với một vơ phái uy tín và tỏa sáng. Thế hệ thứ hai đă trưởng thành, người lính cũ tiễn con lên đường làm nhiệm vụ người trai ở chiến trường Iraq với tâm trạng lo buồn và kiêu hănh lẫn lộn, nhớ về cha mẹ ḿnh, nhớ về những phụ huynh của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam và người thân của những chiến hữu đồng minh đă chiến đấu cho quê hương Việt Nam với ḷng cảm kích và trân trọng.

Gă tha hương đă có gần như tất cả những ǵ đời thường mơ ước nhưng anh vẫn thiếu một thứ mà anh cần là quê hương và những mộng ước mà anh kiên tŕ theo đuổi suốt 42 năm của đời lưu lạc đó là ngày tự do, dân chủ nở hoa trên đất nước ḿnh, cho đồng bào ḿnh; ngày anh và bè bạn có thể được trở về cố quốc, ḥa nhịp đời cùng đồng bào thân yêu trong niềm hoan ca hạnh phúc.

Yên Sơn không viết truyện để giải trí hay để giải trí cho người đọc. Yên Sơn cũng không viết truyện cho ḿnh mà anh muốn nói thay cho nhiều người về một giai đoạn nhiều đau thương nhưng cũng lắm tự hào nhất của dân tộc ḿnh. Hăy đọc Mưa Nắng Bên Đời của Yên Sơn để ít nhiều gặp lại mỗi chúng ta trong đó.

 

Nguyễn Mạnh An Dân


 

 

 

vanhuu08@yahoo.com

 

Trang Văn Hữu

 

 

 

art2all.net