TRẦN DZẠ LỮ

 

Lê Ngọc Trác

MỘT ĐỜI THƠ THƠM NGỌT SÓNG NƯỚC HƯƠNG GIANG

 


          Trong chúng ta, ai cũng có những lúc thả hồn ra bên ngoài cửa lớp, thỉnh thoảng hồn ngẩn ngơ trông vời áo tiểu thư. Đêm đêm nh́n tinh tú đi hoang, ḷng chợt xao xuyến trước nụ cười, ánh mắt của người con gái... Trong những năm tháng thời áo trắng chưa xa ấy, chúng tôi thường chuyền tay nhau đọc những tác phẩm của nhà văn, nhà thơ xứ Huế: Hoàng Ngọc Tuấn, Mường Mán, Trần Dzạ Lữ... Những tác phẩm văn thơ thời Tuổi Ngọc đă thu hút chúng tôi mănh liệt. Nhiều người nhận thấy chính ḿnh trong các thơ văn của Hoàng Ngọc Tuấn, Mường Mán, Trần Dzạ Lữ. Khung trời thơ mộng xứ Huế gần gũi, quen thân tuyệt vời, đầy ắp kỷ niệm.


50 năm trôi qua, tóc xanh ngày ấy đă phai màu, hôm nay, đọc thơ Trần Dzạ Lữ, chúng tôi vẫn c̣n nguyên cảm xúc mến yêu thuở ban đầu trinh nguyên ngày ấy. Trần Dzạ Lữ sống phiêu bạt nhiều nơi, làm đủ nghề để mưu sinh trong cuộc sống nhọc nhằn. Nhưng anh vẫn gắn bó với thi ca. Thơ là sự sống và là bản mệnh của cuộc đời Trần Dzạ Lữ. Đến hôm nay, nhà thơ Trần Dzạ Lữ đă xuất bản được 4 thi phẩm, gồm: Hát Dạo Bên Trời, Gọi t́nh bên sông, Thơ t́nh viết trên bao thuốc lá, Cứa nát muôn trùng. Đồng thời, thơ anh c̣n góp mặt trong nhiều tuyển tập thơ xuất bản trong và ngoài nước. Chủ đề xuyên suốt trong sáng tác thơ của Trần Dzạ Lữ là t́nh yêu. Thơ t́nh của nhà thơ Trần Dzạ Lữ nhiều cung bậc, nhiều sắc thái với nhiều tâm trạng, hoàn cảnh khi yêu, trải dài theo thời gian môt đời người:


"Nụ cười ấy của riêng em
Anh chắt chiu giữ cho mềm mại trăng
Đêm c̣n nấn ná quỳnh hương
Ngoại ô dấu ngựa mười thương ai về?"

(Trích bài thơ: T́nh khúc tháng Hai)


Bên cạnh những câu thơ hoa mộng một thời tuổi ngọc, người đọc c̣n cảm nhận được hạnh phúc rực hồng trong thơ Trần Dzạ Lữ:


"Tháng Giêng ḿnh về bên nhau
Cây cầu cũng đón, trăng sao cũng chào
Tươi mươi hơn cả t́nh đầu
Ngọt hoa đào, một sắc màu môi em"

(Trích bài thơ: Tháng Giêng t́nh)


Yêu. Nhớ. Thất t́nh và có cả những hờn ghen trong thơ anh:


"Trời sinh ta - gă khờ nhưng nhạy cảm
Gần hết đời gặm nhấm thất - t́nh - ca
Tuổi con Chuột lại cầm tinh con Ngựa
Chạy rong ngoài đồng cỏ của quê cha...


Bỏ xứ mẹ, đánh đu ngày phương xa
Và tháng tận bên kiếm cùn, chí nản
Yêu ai rồi t́nh cũng ra hạn hán
Ta giận ḿnh không phải kẻ hào hoa..."

(Trích bài thơ: Thất t́nh ca)


... Và, có những nỗi đau xé ḷng ly biệt người yêu trong cuộc đời:


"Buồn anh cứa nát muôn trùng
Nếu em giũ áo xa trần gian anh!"


Đi qua năm tháng cuộc đời, trải qua những mật đắng trong t́nh yêu, tưởng rằng t́nh đă cũ, đă xa, nhưng rồi hồi xuân như một thời đầy mơ mộng, ngát hương t́nh:


"Chạm mặt rồi chưa thấy dấu chân chim
Da thịt em cứ bừng bừng như sóng
Đuôi con mắt thắp ngọn đèn mơ mộng
Đưa anh về hồn vía tuổi mười lăm...
...
Tuổi hồi xuân nghe thơm lựng như trầm
Chút môi hôn cũng làm anh nghiêng ngửa
Bên hàng hiên, mùi quỳnh hương chia lửa
Để em thành công chúa của ḷng anh..."

(Trích bài thơ: Hồi xuân)


T́nh đầu. T́nh cuối. T́nh xa. Có cả yêu sớm, yêu muộn trong cuộc đời, Trần Dzạ Lữ viết những câu thơ tự đáy ḷng cảm ơn t́nh yêu, cảm ơn thơ, cảm ơn Đời :


"Cảm ơn em đă cho anh nhiều thi hứng
Giữa cuộc phong trần yêu muộn đẹp ǵ đâu!
Từ đất đen ta bay lên lừng lựng
Chạm thiên đường để ăn nhớ cho nhau..."

(Trích bài thơ: Cảm ơn em...)


Thơ Trần Dzạ Lữ nhẹ nhàng, t́nh cảm nồng nàn. Trong thơ có cả hạnh phúc lẫn khổ đau giận hờn. Nhưng không dữ dội, bi lụy. Thơ anh như sóng ngầm sông Hương, như hương tóc thề của những người con gái Huế tím trong chiều, nhẹ nhàng thấm sâu vào hồn người đọc.


Trần Dzạ Lữ là một trong những nhà thơ đă đưa ngữ âm địa phương vào thơ của ḿnh một cách tài t́nh:


"Yêu nhau đổ - nước - nghiêng - thùng
Coi trời xanh ấy bằng vung đó tề
Rứa mà đột ngột O đi
Buồn như ri hí! Tui về mồ côi..."

(Trích bài thơ: Mười o)


"Huế miền chừ đang mở rộng
Mà răng chưa rộng t́nh O?
Đi chi xa lắc rứa nờ
Mười năm tui ngồi lẻ bóng..."

(Trích bài thơ: Răng rứa)


Đưa ngữ âm xứ Huế vào thơ làm cho bài thơ dễ thương hơn, mới lạ hơn, gần gũi với người đọc. Điều này chứng tỏ Trần Dzạ Lữ là một cây bút nhiều trải nghiệm, giàu vốn sống và từ ngữ phong phú. Có thể nói đây là một cách chơi chữ "mê tự". Qua thơ, chúng ta thấy Trần Dzạ Lữ một người con thân yêu của miền núi Ngự sông Hương nặng ḷng với quê hương, thương nhớ Huế không nguôi:


"Sao anh không về thăm lại miền Trung"
Câu hát ấy làm xiêu ḷng người xa xứ
Chiều cuối năm ta lăn tṛn thương nhớ
Huế trong mơ, t́nh nghiêng ngửa trong hồn...


Bao năm rồi cứ hẹn sẽ về thăm
Nhưng cơm áo dùng dằng không dứt được
Đời viễn phương làm sao em biết được
Vó ngựa hồng đôi lúc nản chân bon


Áo tím ngày xưa và những con đường
Thuở ḥ hẹn làm sao ta không nhớ
Thương Hàng Me xưa ai qua guốc mộc
Ai giấu t́nh trong chiếc nón nghiêng nghiêng...


Ai đưa ai về qua phố Bao Vinh
Lư Ngựa Ô lại ngược ḍng An Cựu
Ai ru điệu hát Nam B́nh
Nghe day dứt đường bay của gió!


Sao anh không về hay anh đă nỡ
Quên người em nhỏ đất Thần Kinh?
Núi Ngự sông Hương và cả mối t́nh
Ta mắc nợ đến bồn chồn năm tháng...


Chiều cuối năm ta lăn đời đá tảng
Về phía phù hoa tóc trắng bùi ngùi
Vẫn cứ hẹn một ngày về thăm Huế
Dầu là ngày chim đă đổi đường bay..."

(Bài thơ: Chiều cuối năm nhớ Huế)


Khi xa Huế, ta thương Huế quặn ḷng. Khi trở về, ta nhớ Huế miên man. Đó là tâm trạng chung của nhiều người đă từng gắn bó với Huế. Đọc thơ Trần Dzạ Lữ chúng ta bắt gặp nỗi niềm của chính ḿnh:


"Lơn tơn anh về với Huế
Một ḿnh không có em theo
Nắng xuân bên đèo ấm thế
Sao ḷng chợt nặng đ́u hiu!"

(Trích bài thơ: Về Huế một ḿnh)


"Hương bưởi thơm lùng hương tóc em
Về đây đêm Huế nhớ Sài G̣n
Mười năm trở lại nơi vườn cũ
Ngơ ngẩn một vầng trăng lưỡi liềm..."

(Trích bài thơ: Đêm Huế nhớ Sài G̣n)


Yêu Huế. Qua hơn 50 năm đọc thơ Trần Dzạ Lữ, những người yêu thơ nhận ra: Trần Dzạ Lữ một đời thơ xanh mượt, ngọt sóng nước Hương Giang.


Lê Ngọc Trác
La Gi, ngày 6/4/2017



 

trang Trần Dzạ Lữ

art2all. net