Trương Mỹ-Vn

 

 

TẠO MỘT KHOẢNG CCH CẦN THIẾT

Trương Mỹ-Vn

 


          Trong cuộc sống hằng ngy, đi khi chng ta c những hnh động v lời ni khng kịp suy nghĩ để rồi sau đ chng ta n hận về sự hấp tấp, vội v của mnh. Để lm chậm lại những phản ứng theo thi quen hay theo bản năng thường xảy ra khi chng ta bị chi phối v điều khiển bởi tnh cảm v khng lm chủ được l tr của mnh - th dụ khi nng giận hay bị xc động mạnh - chng ta cần tạo một khoảng cch cần thiết để c thời gian suy nghĩ v phn xt trước khi ni năng hay hnh động, ngỏ hầu trnh hậu quả đng tiếc về sau.

Tuy người ta gọi con người l sinh vật c l tr nhưng thật sự con người bị chi phối bởi tnh cảm rất nhiều. Một khi những tnh cảm ny xảy đến, chng c thể hon ton điều khiển con người khiến họ mất tự chủ v c thể c những lời ni v hnh động c thể gọi l đin rồ, th dụ người nổi giận c thể la ht, chửi rủa, đnh nhau, thậm ch c thể giết nhau -Giận mất khn như người ta thường ni. Hoặc khi yu ai đến độ si m, con người c thể c những hnh động m người khc nhn vo khng thể no hiểu nổi. Một người thất tnh c thể đau khổ đến độ muốn tự tử - Love is blind.

Tại sao c những tnh trạng ny? Trước hết chng ta cần nhn vo tr c của con người xem n hoạt động như thế no.

Tr c c khả năng gip con người nhận biết, suy nghĩ, so snh, phn xt, quyết định, v.v... trong cuộc sống hằng ngy. Trong tr c lun lun c những tưởng tri chảy khng ngừng nghỉ v con người thường bị những tưởng ny sai khiến.

Nếu phn tch kỹ, chng ta thấy tr c con người gồm c hai chức năng:
1. Tr c l nơi dung chứa những nghĩ lun lưu khng gin đoạn.
2. Đồng thời tr c cũng c khả năng nhận biết những nghĩ ny khi chng hiện ra, th dụ khi ham muốn điều g hay khi buồn vui, chng ta đều cảm nhận được. Đy l điểm chnh yếu trong đề ti Tạo một khoảng cch cần thiết ny.

Người ta v tr c như một dng sng lun lun tri chảy nhưng đồng thời tr c cũng l người đứng bn bờ sng khch quan nhn thấy v quan st những tưởng đang hiện ra trong tr c họ. V điểm ny, ngi Ajahn Chah gọi tr c l still flowing water. Mới nghe qua, đy c thể l những chữ v nghĩa v nghịch l v lm sao một dng nước c thể vừa tri chảy lại vừa c thể đứng yn được, nhưng đ chnh l đặc tnh kỳ diệu của tr c con người.

Lm sao để tr c đứng yn để n c thể quan st những nghĩ đang hiện ra trong đầu c n?
Muốn được như vậy, phải biết rn luyện cho tr c đứng yn, tĩnh lặng để n c thể quan st những g xảy ra trong đầu, để khch quan nhận biết v c thể lm chủ những tưởng ny.

C nhiều cch lm cho tr c tĩnh lặng, trong số đ c hai phương php được nhiều người biết đến l thiền chỉ v thiền qun.

1. THIỀN CHỈ (Samatha): (chỉ nghĩa l ngừng lại, đnh chỉ) thiền chỉ l cch lm cho tr c bớt lăng xăng, bớt vọng động để n đứng yn, tĩnh lặng, v kết quả của thiền chỉ l ĐỊNH (samadhi: chnh định, chữ Hn dịch l Tam Muội), cho nn người ta thường gọi phương php ny l thiền định. Nhưng đy chỉ l giai đoạn lm cho tr c (tm) được định tĩnh chứ n khng c khả năng gip tr c tự quan st lấy n được. Muốn được như vậy, chng ta cần tiếp tục thực hnh thiền theo phương php thứ hai gọi l Thiền Qun.

2. THIỀN QUN (Vipassana Meditation): (Qun nghĩa l qun chiếu, xem xt kỹ để thấy r), thiền qun l khi hnh giả dng sự định tĩnh của tr c để tự soi sng lấy n, để nhn vo n, để quan st n, v để thấy r tr c mnh đang hoạt động như thế no. Khi ta l người đứng ngoi nhn vo những hoạt động, những nghĩ lăng xăng của tr c ta với ci nhn khch quan th dần dần ta sẽ thấy được khi ta khởi tm ham muốn một điều g, hoặc khi ta bắt đầu nổi giận, c phản ứng muốn ni lại, muốn tnh chuyện ăn thua đủ với kẻ đ gy hấn với ta. Theo thời gian khi đ c kinh nghiệm thấy r những phản ứng bất thiện ny của tm, ta c thể lm chủ được chng v ngăn cản chng, khng cho chng điều khiển ta như trước đy nữa. Nếu khng, từ trước đến giờ, chng ta chỉ l những con bp b ma rối bị ci tm-v-trị ny điều khiển v giựt dy, n bảo vui th ta vui, n bắt buồn th ta buồn, n nổi giận th ta đỏ mặt ta tai, la ht um sm, tức l ta hon ton lm theo sự sai khiến của n. Như thế chng ta chỉ l những kẻ n lệ chứ c được tự do g đu! Chng ta lm n lệ cho ci tm v minh của mnh từ v số kiếp nhưng chng ta đu c hay. By giờ khi biết được mnh c thể tập lm chủ ci tm ny để mnh c thể hướng n đi theo một con đường mới - một con đường với mục đch hướng thiện, hướng thượng, hướng giải thot - th chng ta l những người hon ton tự do để c thể lm chủ cuộc đời mnh.

V thế, ho thượng Thch Thanh Từ ni Thiền l từng bước để dừng tm tạo nghiệp. Người Ty phương khi thực hnh thiền Vipassana, họ thấy r ci tm ma gio, quỷ quyệt, chỉ chực xi giục mnh lm bậy cho nn họ cũng ni: Đừng tin những điều bạn nghĩ (Dont believe everything you think). Kinh Phật dạy rằng Tm của mỗi người l một nghệ sĩ c khả năng vẽ ra cảnh đời của người ấy.

Khả năng tự soi sng tr c mnh để điều khiển n, để lm chủ thn, khẩu, của mnh, đ chnh l TUỆ GIC, l sự sng suốt, l kết quả của việc thực hnh thiền qun hay thiền Vipassana.

Khi đ c tm định tĩnh, c tr tuệ sng suốt để nhn vo cc hoạt động của tm, tức l chng ta c khả năng tạo ra một khoảng cch cần thiết để nhn vo tm mnh, để c quyết định đng đắn, để biết phn biệt thiện v bất thiện trước khi ni năng hay hnh động, như thế chng ta đ c ton quyền quyết định những hạt giống chng ta sắp gieo xuống, để biết chọn những nhn thiện lnh v khng gieo những nhn bất thiện để trnh gặt hi những quả đau khổ về sau.

Khi đề cập đến tầm quan trọng của việc hnh thiền TỨ NIỆM XỨ tức l thiền Vipassana, Đức Phật khuyn cc đệ tử của Ngi: Hy tinh tấn hnh thiền, chớ để n hận về sau.

Trương Mỹ-Vn


 

art2all. net