Trương Văn Dân

 

DẢI RUY BĂNG MÀU TÍM

Nguyên tác : il nastrino viola
Của Elena Pucillo Truong
Bản dịch của Trương Văn Dân

 


 

          Nút thắt vừa được mở. Chiếc ruy băng màu tím dùng để cột những bức thư mà tôi đă đọc đi đọc lại nhiều lần, lần nào cũng đầy cảm xúc. Tất cả bắt đầu từ mười năm trước, khi tôi rời quê hương để t́m việc làm ở phía bên kia trái đất. Thật chẳng dễ chút nào... nhưng thời đó đâu có nhiều chọn lựa: Chết hoặc sống bấp bênh với những cơn đói thường trực... Thế là phải nắm bắt cơ hội để có thể đổi đời... mà nào chỉ là cuộc đời của riêng tôi.

Đi, mà không biết điều ǵ sẽ xảy ra và thực tế là tôi đă phải trả một giá đắt đỏ. Ngay cả khi t́m được một công việc như rửa chén trong nhà hàng, tôi cũng chẳng bao giờ có thời giờ để suy tính. Chấm dứt công việc đó tôi t́m được một công việc khác, giữ chân bảo vệ ban đêm hay thay thế lăo gát dan trong một khách sạn rẻ tiền. Ngày và đêm đều giống nhau, chỉ có trái tim tôi là luôn hướng về một nơi chốn xa vời hơn mười ngh́n cây số.

Công việc bận bịu đến nỗi có nhiều lúc tôi chẳng có thời gian ăn uống. Buổi sáng nuốt vội một cái ǵ, một mẩu bánh ḿ và một tách cà phê, được nhà chủ bao cho sau một đêm làm việc, c̣n tiền lương th́ tôi cố gắng tiết kiệm. Góp được đồng nào là tôi có thể gửi thêm về cho ba mẹ ở bên kia trái đất, hai người già có đôi mắt sáng, và chỉ v́ tôi mà họ sống. Suốt đời, họ đă làm việc cật lực và cho tôi rất nhiều yêu thương, cho tôi biết mùi vị của sách vở, nhưng không đủ khả năng để lấp đầy cái khoảng trống nằm trong bao tử lúc nào cũng háu đói. Có lẽ chẳng mấy ai thật sự biết cái đói nó khủng khiếp như thế nào : Cái lưỡi liên tục đưa qua đưa lại trong cái miệng chẳng có ǵ để nhai và kéo dài hằng giờ như thế mà chẳng có chút hy vọng nào là sẽ có được một chén cơm. Chỉ có trí óc mới có thể giúp ta quên nghĩ đến nó : Ba kể cho tôi nghe về những thế giới xa lạ, những cuộc phiêu lưu, nói về những cánh rừng có cọp và voi đi qua, về những cuộc nhào lộn trong lễ lạc ở các làng mạc xa xôi hay nói về âm nhạc với tiếng trống, chiêng và kèn rộn ră. Đó là những thế giới kỳ ảo, như các h́nh ảnh màu sắc rực rỡ trong kính vạn hoa, trong đó ánh sáng được nhân lên để làm cho cái góc tăm tối và nghèo nàn mà chúng tôi đang sống trở nên dễ chịu. Đó là lư do mà dù đă ra đi nhưng tôi không thể nào quên được những ánh mắt và bốn bức tường thân thương của gia đ́nh. Tôi làm việc, làm việc. Rồi ban đêm, khi công việc đă thưa đi, cũng có thể viết thư về nhà. Và những điều tôi viết cho họ bây giờ cũng giống như thế giới kỳ ảo mà ba tôi thường kể : Có rất nhiều người giúp đỡ tôi, một công việc nhàn hạ, thoải mái và tôi đang sống một cuộc đời đơn giản và chẳng có buồn đau...

Đó là một món quà cho ba mẹ và cũng là sự đền đáp về tất cả những hy sinh mà suốt đời họ đă dành cho tôi.

Sau đó th́ những bức thư hồi âm từ xa xôi cũng đến với tôi. Thuở đó đâu được như bây giờ, chỉ cần viết rồi nhấn phím là lát sau có được tin trả lời. Thời đó, những bức thư phải cần vài tháng và trong khi chờ đợi hồi âm tôi thường tưởng tượng ra những điều mà họ sẽ viết.

“ Cảm ơn số tiền mà con vừa gửi cho ba má. Nhờ nó mà mẹ con vừa may được một bộ đồ và ba cũng mua được một cái quần mới. Ba mẹ khỏe, con yên tâm. Hăy cố gắng sống b́nh an và hạnh phúc. Bên này ba má chỉ cần một ít tiền để sống, điều quan trọng là con viết thư liên lạc thường xuyên để ba má khỏi trông. Con biết không, cứ mỗi lần đọc lại những bức thư, ba má cứ tưởng là con vẫn c̣n hiện diện ở đây với gia đ́nh chứ không xa ngút ngàn như sự thật...”

Với tôi cũng thế. Tôi cũng thường đọc lại những bức thư nhà rồi cẩn thận xếp lại, cột tất cả bằng một dải ruy băng màu tím. Trong những lúc đó tôi cũng tưởng như ḿnh vẫn c̣n sống trong gia đ́nh, tôi lật qua lật lại những trang giấy mỏng và nhẹ như giấy quyến nhưng đầy ắp chữ cùng những lời khuyên để trưởng thành một người tử tế. Rồi tôi lớn lên với một nỗi nhớ thương liên tục trong tim.

Làm việc nhiều nên tôi gầy như một que củi, thế nhưng khi nghe ai hỏi, tôi liền trả lời là tại thích chạy bộ để giữ ǵn sức khỏe rồi vừa cười vừa lịch sự chào họ.

Thời gian cứ thế trôi qua và tôi bắt đầu nói thạo thứ ngôn ngữ thật xa lạ của những ngày mới đến nên tôi đọc, đọc tất cả những ǵ mà tôi t́m được trong khách sạn. Có khi một tờ báo, có lúc một tạp chí khoa học hay một vài quyển sách mà một người khách đăng trí nào đó đă bỏ quên. Rồi một ngày tôi như bị hút bởi một trang sách đầy những con số và đồ thị... rồi chợt hiểu là những phép tính trong toán học chính là một thế giới mà ḿnh thích khám phá. Quyển sách ấy thế là chưa đủ, và tôi quyết t́m cách học thêm. Rồi hằng đêm tôi chăm chỉ học, đến nỗi quên cả thời gian đă trôi qua. Có nhiều lần mệt mỏi, thế nhưng chỉ cần đọc lại những bức thư nhà là tôi cảm thấy tinh thần thư thái và có cảm giác là ḿnh mạnh mẽ thêm lên.

“ Con yêu dấu, lúc này tuy ba má đă già hơn nhưng vẫn c̣n mạnh khỏe. Lúc này c̣n có những người hàng xóm thật tốt bụng và tử tế, thỉnh thoảng họ c̣n đi chợ giúp ba má hay nấu cho những món ăn ngon. Ít ra th́ ba má cũng chẳng đơn độc. Nhớ viết thư thường xuyên nhé, như thể con đang tặng ba má một phần đời của con và ba má rất vui v́ con hạnh phúc ”

Họ đâu biết hạnh phúc của tôi chính là được ở bên cạnh họ. Nhưng như vậy cũng được thôi. Dù sao th́ sự xa cách này cũng có một ư nghĩa. Hoặc chính tôi phải gắn cho nó một ư nghĩa v́ ḿnh chẳng thể làm ǵ khác.
 

Mười năm trôi qua và giờ này th́ tôi có thể sống và làm việc ở nơi chốn xa lạ này nhưng vẫn cảm thấy an tâm. Tôi không c̣n là một chàng thanh niên nữa... mà đă là một người đàn ông trưởng thành và rất tự hào về những điều ḿnh thực hiện. Tôi không c̣n làm việc ở quán ăn, cũng không c̣n thức đêm ở một khách sạn nằm ở ngoại ô thành phố. Bây giờ tôi dạy tin học và với vị trí này tôi có thể giúp đỡ nhiều sinh viên ngoại quốc đă đến đất nước xa lạ này để t́m kiếm một tương lai. Họ chẳng biết nỗi niềm của tôi nhưng tôi th́ hiểu sâu sắc cuộc đời và những hy sinh mà họ đang gánh chịu. Nhiều em kể với tôi về những cơn đói lúc c̣n ở trên quê hương xa vời của họ và làm tôi như thấy lại bóng ḿnh trong gương, với đôi mắt lạc thần cũng với nỗi sợ hăi về tương lai... luôn xuất hiện trong mắt tôi thuở đó.

Những buổi tối rảnh rổi tôi thường đọc lại những bức thư cuối cùng của ba mẹ v́ rằng đă rất lâu rồi tôi không nhận được tin ǵ của họ. Hằng tháng tôi đều gửi một ít tiền đă dành dụm được, về sau càng ngày càng nhiều thêm, nhưng thư hồi âm của họ càng ngày càng thưa dần. Tôi nghĩ chắc v́ tuổi già, mắt kém, nên với họ, viết một bức thư cũng là điều khó nhọc. Và với ư nghĩ đó, tôi càng cố gắng viết cho họ nhiều hơn, hay khi bận rộn chỉ viết được vài hàng nhưng lần nào cũng bỏ kèm thêm một ít tiền. Nhưng tin tức về họ vẫn mịt mờ. Thế là cuối cùng tôi cũng phải chọn một quyết định, bây giờ th́ tôi có thể trở về quê thăm ba mẹ và nhân tiện chào hỏi và cảm ơn những người hàng xóm tốt bụng.

Trong những bức thư cuối cùng h́nh như cả ba và mẹ đều viết cùng một giọng, nhưng có lẽ lúc này th́ họ đă quá già rồi, và mặc dù đă nhiều lần tôi yêu cầu gửi cho tôi một bức h́nh mới chụp nhưng họ vẫn không làm. H́nh ảnh họ trong ḷng tôi chắc vẫn giống như trong bức h́nh đen trắng cũ đă mờ, trong đó mẹ trùm khăn trên đầu c̣n ba th́ mặc chiếc quần rộng thùng th́nh có nhiều mảnh vá. Giữa họ, có tôi, lúc đó c̣n mặc quần ngắn nên phô ra đôi chân khẳng khiu, c̣n hai con mắt th́ bị một lọn tóc vô duyên phủ lên một cách mất trật tự.

Cầm lấy dải ruy băng màu tím để cột lại những bức thư cũ. Ḷng tôi rạo rực v́ sắp đến ngày khởi hành. Ba mẹ sẽ ngạc nhiên như thế nào trong chuyến về thăm bất ngờ, không báo trước ?

&
& &

Tôi gơ mạnh lên bàn phím của máy tính, như thể trong tay đang cầm cây búa. Tôi muốn đập vỡ, tan tành, mà không sao làm được. Nhưng thật ra tôi cũng chẳng biết ḿnh đang làm ǵ. Đối với mọi người, tôi vừa trở về từ một cuộc đi chơi, một kỳ nghỉ, thế nhưng những quầng thâm dưới đôi mắt mệt mỏi, hiển nhiên đến không thể nào che giấu. Bao nhiêu nước mắt, trời ơi, bao nhiêu tiếng nấc nghẹn mà tôi vật vă nuốt trọn vào ḷng, dù vẻ ngoài vẫn cứ nở một nụ cười gượng gạo.

Trở về thăm nhà sau mười năm xa cách và tôi hiểu ngay lư do của những bức thư thưa thớt đến từ gia đ́nh. Nhưng làm ǵ c̣n một gia đ́nh nữa mà trông mong, chờ đợi!

Chẳng c̣n ai cả. Ba, mẹ... họ đă chết cách nhau chỉ vài tháng và thi thể được chôn cất trong hai nấm mộ nghèo nàn. Trên đó chỉ có một tấm bia ghi tên, lấm láp bùn đất.

Họ đă chết cách đây năm năm, c̣n tôi, giờ đứng trước hai nấm mồ lạnh lẽo để nh́n hàng chữ, những con số... “ mất ngày...” “ từ trần ngày...”. Họ đă quá già và hai trái tim cằn cỗi đă không c̣n chịu nổi. C̣n tôi, nếu bỏ lại trái tim cạnh đó cũng vẫn c̣n chưa đủ.

Tôi khóc nức nở cho đến hết những giọt nước mắt cuối cùng.
 

Những giọt nước mắt đầu tiên chảy xuống khi tôi đứng trước căn nhà thời thơ ấu. Vài tấm ngói c̣n nằm chông chênh trên bốn bức tường rệu ră và xiêu vẹo giữa đống cây cỏ um tùm. Tôi gào lên, vô ích : “ Ba, Má... các người đang ở đâu?”. Cuối cùng tôi đọc tấm giấy đă úa vàng bọc trong chiếc bao ny-lon rách nát : “ Thư từ xin liên hệ ở nhà số 52....”

Một ông lăo đang ngồi hút thuốc bên ngoài căn nhà bên cạnh đă chỉ tôi t́m ba mẹ ở nơi nào.

-“ Họ nằm ở đó, trong nghĩa trang ở cuối làng!”

Tôi chưa hiểu. Bước đi vài bước rôi tôi quay người để hỏi thăm căn nhà những người hàng xóm tốt bụng.

- “Đó, căn nhà cao ba tầng đó là căn nhà số 52”

Mỗi bước chân tôi nặng như treo đá. Thất thểu lê người đến trước cổng nhà to lớn và bắt đầu nhấn chuông.

- Ai đó? Chuyện ǵ vậy?

Đáp lời tôi là một giọng cáu kỉnh và một người đàn bà ra mở cổng, ló đầu ra :

- Anh là ai? Cần ǵ ?

Chỉ vừa nói tên tôi th́ mặt bà ta tái mét. Bà lẩm bẩm vài lời... đáng lư phải báo tin... phải cho ông hay... Một sự ngượng ngập cũng xuất hiện trên nét mặt người chồng, nhưng ông ta im lặng. À, phải rồi, trong những t́nh huống như thế này th́ người đàn bà luôn được đưa ra để phân trần, nhỏ vài giọt nước mắt, và phía bị hại thế nào cũng mủi ḷng, hay ít ra không thể phản ứng mạnh.

Giờ th́ mọi việc đâu có thể thay đổi! Năm năm đă trôi qua mà họ vẫn không cho tôi hay biết. Thời gian đầu... họ “cũng” định trả lời những bức thư của tôi, nói cho tôi biết sự thật...nhưng sau...

Tôi khinh khỉnh nh́n những ánh mắt lấm lét trên khuôn mặt trơ trẽn của họ, nhưng không thể nói được ǵ. C̣n bà vợ th́ nói, nói rất nhiều, như thể để lấp đầy sự yên lặng tráo trở sau mỗi câu nói. Cuối cùng tôi mới nói được vài lời.

- C̣n tất cả những số tiền mà tôi gửi về cho ba mẹ? Đâu rồi ?

Hai người kín đáo nh́n nhau rồi im lặng nh́n ra xung quanh. Tôi đă hiểu tất cả và bây giờ tôi không muốn làm ǵ khác hơn là chạy thật xa hai con ma không có trái tim và trốn khỏi căn nhà khốn nạn đó.

Thời gian vừa đủ để tôi có thể gọi một chiếc xe để đưa tôi về một khách sạn trong thành phố và sau đó vội sắp xếp cho chuyến trở về trước thời hạn. Đâu c̣n lư do ǵ để ở lại, và cho ai bây giờ?
 

Thế nhưng bây giờ đây, mỗi ngày cơn giận của tôi cứ dần dà trào ra. Một cánh cửa bị dập mạnh, một câu trả lời cáu gắt bất ngờ buông ra một cách thiếu lịch sự. Năm năm chồng chất những nỗi đau, hao tốn, nhưng v́ nó đời tôi c̣n có một mục đích. C̣n bây giờ... H́nh như tôi chẳng c̣n lư lẽ ǵ để tin về những điều ḿnh làm. Mỗi buổi sáng thấy bóng ḿnh trong gương mà như thể đang nh́n một con người khác: Hàm râu mọc dài, má hóp, hai hốc mắt trũng sâu và không c̣n ánh sáng. Tôi không c̣n là tôi nữa. Tôi không c̣n lịch sử, một cuộc đời ở phía sau lưng. Tệ hơn nữa là tôi cũng chẳng nh́n thấy v́ điều ǵ để sống trong tương lai. Như thể tôi cũng bị chôn vùi trong hai huyệt mộ ở quê nhà.

Đă nhiều ngày ... nhưng tôi chẳng thiết đi làm. Tôi như bị chôn sống trong nhà và chẳng quan tâm đến bất cứ việc ǵ. Những ngày đầu, tôi có nghe vài tiếng chuông điện thoại nhưng sau đó th́ không. Tôi đi đi lại lại trong nhà không mục đích, di dời vài vật dụng từ bàn đến tủ sách, cầm trên tay quyển sách, mở một hộc bàn nhưng đóng liền sau đó. Rồi tôi bước qua một căn pḥng khác hay lập lại những động tác vừa rồi, di dời, rờ rẫm, mở rồi lại đóng...

Sau một thời gian, a, đây rồi, tôi nh́n thấy đầu của một dải ruy băng màu tím đă bạc màu. Tôi cầm lấy xấp phong b́, nhưng v́ mở vội nút thắt nên làm các bức thư rời ra, lả tả. Tôi cầm lấy một bức h́nh đă úa màu và cảm giác như ḿnh đang chạm vào một cái ǵ đó rất thiêng liêng. Rồi bằng một cảm xúc mănh liệt tôi bắt đầu lật những trang giấy đă úa vàng và t́m thấy trong mỗi hàng chữ một sức mạnh mới.

“ Con yêu dấu, cảm ơn con về tất cả những niềm vui dành cho ba má. Nhưng con đừng bận tâm. Mỗi lần đọc những hàng chữ này th́ cũng như ba má đang ở bên con. Hăy sống hạnh phúc. Cuộc đời đầy những khó khăn. Ba má lúc nào cũng cầu nguyện cho con, ngơ hầu con có thể sống một cuộc đời tốt đẹp. Hăy bảo trọng nhé, con yêu. ”

Elena Pucillo Truong
Sài G̣n 7/2014


Nguồn : tập san VHNT Quán Văn số 25, 8-2014


 

Giới thiệu sách Một Phút Tự Do của Elena Trương

Trang Trương Văn Dân

art2all.net