vơ công liêm

 

MÔT  THỜI  ĐỂ  LẠI

HÔM QUA  HÔM NAY và NGÀY MAI

                         Dâng hương hồn những người khuất bóng.

 

 

Người đàn ông lớn tuổi, với cử chỉ vụng về, xô hai cánh cửa kính lớn, ở  pḥng cấp cứu bệnh viện thành phố, bước thong thả ra ngoài, ngoảnh cổ nh́n lui rồi lại nh́n lên cao mấy dăy pḥng cao ốc bệnh viện, không thấy một bóng ai nh́n theo ḿnh, ông b́nh tâm thở nhẹ, không gian và thời gian lúc nầy hoàn toàn xa lạ với ông, một thứ ánh sáng tươi, dịu không làm mệt mắt ông như trước đây, thứ ánh sáng của pha lê, ông không nhận ra vị trí ở đây, giờ này ngày hay đêm, thành phố nào, ở nơi đâu. Phố phường chạy thẳng nếp, xây dựng dưới một kiến trúc bằng thủy tinh trong suốt, bên kia đường một dọc hàng ngang xe hơi, ông không nghĩ đây là xe hơi như ông đă thấy, h́nh thù khác nhau, màu sắc hài hoà không c̣n cho ông nhận ra cái lạ nơi đây mà ngược lại như thân quen, như đă từng gặp. Phố lớn như thế nhưng rất lặng; cây, cỏ cũng mang một màu xanh tươi lạ, không có lá úa, hoa muôn màu, muôn vẻ toả rộng mùi hương, một thứ hương sắc chưa từng có, bay phất phới giữa vùng trời.  Ông bất động đứng bên đường, mặt đường thở hơi sương tợ như mây, ông mong gặp người đi lại để hỏi đường về.  Ông miên man trong cảnh huyền ảo giữa thực và giả, xung quanh ông là bầu không khí vắng lặng của thanh tịnh vô nhiễm nhưng không làm ông trở nên xa lạ mà mọi sự gần gủi như ông đă từng gần gủi trong cuộc đời thường.

Chiếc tàu siêu tốc thắng gấp, dừng đúng chỗ ông đứng, không làm ông hoảng, h́nh như “silver bullet” mà ông đă nghe qua ở Nhật Bản, Trung Hoa, Âu châu hay một vài nơi Mỹ châu. Ông không cần phải đặt câu hỏi, cửa tàu mở, ông bước vào; ánh sáng và không khí trong ḷng tàu phản lên, cho ông một xúc giác dễ chịu, không phải thứ không khí như ông đă gặp trên những tuyến cao tốc độc đường từ tính hay đường song song trong những thành phố mà ông đă đi qua. Hành khách ngồi b́nh yên trong ḷng tàu.  Đưa mắt nh́n, chào đón ông, với những nụ cười hiền hoà cùng với nhiều chủng tộc khác nhau, tất cả khách trên tàu cho ông một linh cảm như ông đă gặp họ và thân quen từ lâu.  Ông mỉm cười chào trả, nhưng ông nghĩ ông chưa có được ánh mắt dịu dàng và nụ cười thân ái như họ, dù ông có tỏ thiện chí chăng nữa.

Có cần đón một người nào đó để hỏi đường về? Trong giây phút ngắn ngủi tàu đến bến, nh́n trở lại đám hành khách th́ không c̣n ai sót lại trên ghế ngồi.  Ông tự hỏi: - Họ là ai? mà thoáng nhanh thế.  Ông chần chừ nh́n ra ngoài băi đậu, tàu siêu tốc cũng chần chừ đợi ông, tất cả cảnh vật và người điềm tĩnh như luật thường t́nh, hay ở đây không có thời gian cho nên không có những nôn nao, bon chen, tranh đuổi với đời sống? H́nh như thế! Không; đúng như thế! Ông bước ra ngưỡng cửa ḷng tàu, nh́n lui th́ không thấy siêu tốc “silver bullet”. E ông nhầm, ông chỉ thấy đầu tàu chứ không thấy đuôi tàu, nhưng lại là h́nh thể của con tàu, có điều lạ từ khi đặt chân ở chốn này tuyệt nhiên ông không nghe một tiếng động nào khác hơn, ông chỉ ”nghe” sự trong sáng của đất trời này mà thôi.

 

Ông đứng tần ngần giữa một trạm “không gian” bao la, rộng lớn, nh́n tới nh́n lui mong sao gặp được người để hỏi đôi điều, khoảng cách rất xa nơi ông đứng, ông nhận ra khung cảnh gần như của Sài G̣n cũ, một thành phố có mấy quận cư dân đông đúc, huyên náo được thâu gọn thành một cụm, ông thấy cuối trạm ḍng sông Hương và xa một chút Hồ gươm của ba-mươi-sáu-phố-phường đều bao bọc chung quanh đồi núi, sông biển, rừng rạch, đền đài, miếu cổ, trăng nước hữu t́nh, thơ mộng của một vũ trụ xa lạ nầy. Thế nhưng vẫn không thấy làn sóng người qua lại, tất cả ch́m vào cơi tịnh? Ông nghe tiếng ai gọi tên ḿnh, nghe từng chữ một, không mập mờ, hồ nghi, đuổi theo tiếng gọi gần kề th́ ông nhận ra tiếng của Cao Xuân Huy.

-Ông đến hồi nào? Không nghe ai nói hay đưa tin ǵ hết cả.  Âm thầm thế? Mà sao lại ăn vận đồ xanh nhà thương mà tới đây? Huy nói.

-Vội quá cho nên cũng chưa kịp tháo băng, thay đồ, tranh thủ đi nhanh kẻo sợ trễ chuyến.  Ông nói.

 - Ở đây chả có ma nào hối với thúc cả. Sao bạn lại băn khoăn thế!Vào đây. Ngồi xuống; uống với tôi một cụm rồi hăy tính. Sao t́nh h́nh làm ăn thế nào? Tết năm Mẹo chắc say sưa dữ? Anh Cao nói.

-Trông anh lúc nầy khoẻ, trẻ và yêu đời, hơn hẳn mấy năm vừa qua; mắt anh thế nào? Sao không mang kính, một thời hai con mắt hành hạ anh dữ lắm. Nghĩ lại thấy chị và 2 cháu gái thật đáng thương, đáng qúi, chị cũng muốn anh phục hồi tờ Văn Học để thỏa cái ḷng dạ văn chương của anh, nhưng gặp lúc anh bệnh hoạn với cái thời buổi ế ẩm sách báo th́ có ma nào quan tâm.  Ông bạn nói. 

-Đến khi về đây, tai mắt, mũi họng tốt cả, trí tuệ sáng suốt, điều kiện thuận lợi th́ không làm nữa.  Ông biết sao không? V́ dân ở đây không buồn quan tâm về chuyện đời, sá chi chuyện viết lách, người ta không ưa cưu mang, họ lư luận, như đă một thời lư luận: tất cả là phù vân, tất cả là vô nghĩa chả có ǵ là lâu dài và để đời, chỉ c̣n lại cái tâm ”chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”. Cụ Nguyễn Du đă tiên tri như thánh hiền, chỉ cần một chữ tâm, cần làm chi mọi thứ khác, những thứ trước đây là giả tạm. Thế nhưng người trần vẫn nuôi tham vọng, vẫn háo danh, không chịu ngừng, họ muốn lưu danh mà họ đâu có biết đó là hư danh mà cứ gồng ra để lấy danh. Tôi về đây rồi mới thấy cái chân tâm của ḿnh. Anh Huy nói. 

-Ngày anh đi người ta thương tiếc, suy tôn anh, cầu siêu, cầu an gắt lắm.  Ông bạn nói.

- À! “moi” hiểu điều đó. Cái bệnh người ḿnh thường hay kể lể mỗi khi khuất bóng.  Đôi khi cái cần nhắc đến th́ không nhắc, cái việc ch́m dưới ḷng đất đă lâu, đào lên nói không ngớt như thử mang ơn một công nghiệp văn học. Xum xuê lắm! Nhưng cũng được. Chuyện làm văn nghệ của tôi trước đây trục trặc cũng là nguyên nhân tài chính. Cho nên cái việc bán buôn là phương tiện, cái cứu cánh, mục đích là để lại sự góp mặt với đời mới là chính, dù rằng tôi chẳng có bao nhiêu, tôi chỉ có cái đam mê mà không nhằm thời, bạn thấy “Văn Học”qụi, tôi chống nó lên được khúc nào hay khúc nấy cho tới khi nhiễm thị nặng mới chịu thua; truyện của tôi viết thật, viết tục, có thời đời cho “moi” dung tục, nhưng ông biết có ai dám viết cái ”fuck” như kiểu ḿnh viết, có ai deal với con đĩ như ḿnh deal với văn chương, c̣n ba cái chuyện “găy súng” được viết ra như cả một sự than thở, hận đời; triệu người viết rồi, tớ chỉ viết như đem tâm t́nh viết lịch sử, nói thế chứ không dám so sánh với sư huynh Nguyễn Mạnh Côn mong bạn hiểu cho. Cao huynh nói.

Hai người trao đổi mọi chuyện từ chuyện văn, chuyện đời rồi lại chất vấn đời tư.

-Từ dạo gặp ông vào năm 2007 và kết bạn với ông, nhờ đọc thơ, văn ông trên mấy tạp chí diễn đàn, rồi liên lạc email, rồi gặp nhau hàn huyên tâm sự từ đó trở nên thân, vắng nhau một khoảng th́ ra; xa mặt cách ḷng, Huy nói. Rồi sau đó Cao Xuân Huy đi luôn, nay gặp lại cả hai nói luyên thuyên chi điạ.

- À! Ông ơi hôm gần tết nghe tin Nguyễn Hữu Thành gặp tai nạn ô-tô ở thành phố HCM, ông biết không? ḿnh có gặp y ở Mỹ năm 07/08 ǵ đó.  Ông biết y quá mà! Nguyễn Tôn Nhan” vua” tự vị Hán, viết văn, dịch Hán ra Việt và ngược lại, thơ lũy siêu thoát lắm. Anh Cao nói.

-Tôi biết Nguyễn Tôn Nhan những năm sau này. Cái thời trước 75 và sau 75 tôi đi lạc đường anh ạ; đọc qua rồi bỏ, có chăng chỉ là vai tṛ nghiệp dư, nói nghiệp dư cho oai chớ đâu có để tâm, để tâm đi t́m cái chơi, cái ngu để học th́ có. V́ vậy giờ đây nghe ai găy cánh là đau ḷng người dù người đó chưa một lần được gặp. Rơ khổ! Tôi qúi anh Nguyễn Tôn Nhan khi đọc bài viết ở Mỹ trên tờ Khởi Hành của Viên Linh, giới thiệu cuộc đời và sự nghiệp của anh, từ đó tôi thầm phục cái tài văn chương của anh; đó là cái tài bên trong, c̣n bên ngoài của anh Nhan, cái “figuration”, cái “body-language” th́ đúng là nhân dáng của A. Solzhenitsyn Nga, tóc râu như thế, nói năng như thế, tôi thích cái ít cười của anh Nguyễn Tôn Nhan.  Ông bạn nói. 

Cao Xuân Huy ngúc ngắc cái đầu đồng t́nh.

Là đà thế mà ông bạn với anh Huy chơi cạn chai XO Roi de France 1789.

-Chắc sau cuộc rượu nầy anh thanh toán giúp tôi.  Bạn nói.

-Ở  đây chi đăi bạn hiền không tính tiền, không “boa”không “tiếp”ǵ cả, ưa nhậu cứ tự nhiện lấy uống. Anh Cao nói. 

-Chùa hay sao? Ông bạn hỏi.

-Đâu có. Ở đây trả, mua bằng TÂM là chính. Cũng chẳng phải tự-giác-tự-tha. Cái vũ trụ, hành tinh nầy nó có cái khuôn phép tự có từ hằng tỷ, tỷ năm rồi.  Ông bạn sống đây thời gian rồi hăy rơ.

-Cứ ngồi chơi. Nguyễn Tôn Nhan về đây hôm cận tết, c̣n bận làm một số thủ tục, nói cho ngay thủ tục con mẹ ǵ, giả đang chọn chỗ ở và nhận một số áo, quần và mấy kiện hàng sách báo bên Tàu mới gởi sang tặng. Tôi và bạn ngồi đợi anh Nhan để có vài lời với anh cho vui, ở đây không quen biết, rồi cũng quen biết như nhau, chẳng đẳng cấp ǵ cả.

Nhâm nhi đâu chừng nửa tiếng th́ thấy Nguyễn Tôn Nhan xuất hiện, đưa tay vuốt mớ tóc dài ra sau gáy, lấy tay chấm quẹt bộ quai nón trên mặt, mấy vết bầm tím c̣n in dấu trên ḿnh; đến gần chúng tôi không cười, chào mà chỉ thấy đôi mắt anh là tinh tú sáng ngời hơn cả nụ cười.

-Anh Nhan! Giới thiệu anh, bạn tôi cùng ở Mỹ với tôi. 

Ông bạn đưa tay, mở nụ cười điềm đạm chào Nguyễn Tôn Nhan.

-Xưa giờ tôi chưa biết bạn. Anh Nhan nói.

-Tôi biết thiên tài anh quá muộn màng. Dự tính ít năm sức khoẻ tốt về VN t́m đến thăm anh với chén thù chén tạc.  Ông bạn nói

-Nhưng bây giờ gặp nhau rồi, chờ ǵ nữa. Muốn nói cứ nói, muốn uống cứ uống. Trước ngày về đây một ngày ḿnh ngồi uống với đốc-tờ Hùng và một số bạn quen ở nhà hàng Tiệp Khắc, Hùng đ̣i về sớm để mai đi Bà Ná.  Ông biết Hùng chứ? Y có nhắc tên ông nhưng không nhận ra, giờ tri ngộ. Hoan hỉ.  Nguyễn Tôn Nhan nói.

- À; anh đến đây vào hồi nào anh Cao Xuân Huy? Nguyễn Tôn Nhan hỏi.

-Tôi đến giữa tháng 11/2010. Anh Cao nói.

-Lư do ǵ? Anh Nguyễn hỏi.

-Ồ! Già, bệnh đủ chứng, thật ra tôi mắc căn bệnh hiểm nghèo, cho nên nguyện ra đi cho rảnh tay vợ con, ở thế cũng đau ḷng, nhận được lệnh đi th́ đi thôi. Cao Xuân Huy kể.

Ṿng vo tam quốc, chuyện thế thái nhân t́nh, trao nhau bằng t́nh thật và chưa bao giờ thật như thế; ở đây chả có ai phê b́nh, lên án nhà văn, nhà tu cả, bởi mọi người nhất tâm, nhất tánh là con cái một nhà, c̣n ai vào đó nữa mà tranh chấp, bôi bác. Ba chúng tôi cười nói với niềm vui vô hạn. Cao Xuân Huy dớn người đưa tay chào.

- Ồ!  Chào anh Thảo Trường. Mời anh ngồi.  Đây anh Nguyễn Tôn Nhan và đây người bạn tôi.

Anh Trần Duy Hinh đưa tay chào đón chúng tôi, anh mỉm cười thân ái.

-Nghe anh mới về hôm cận tết năm Măo? Lúc đó ḿnh lu bu với đám bạn già trên đồi Liễu Quán của anh Bùi Giáng, cho nên chưa t́m gặp thăm anh. Xin lỗi anh. Thảo Trường nói.

- Bản thân tôi cũng thế. Bận quá! Phải có mặt ở nhà lúc ấy, v́ đi không nói cho nên bà vợ với đám con trông ngóng. Sợ buồn ḷng bọn chúng. Giai đoạn sau nầy bà quan tâm đến tôi nhiều hơn, phần sức khoẻ, phần bài vở. Cho nên trở về dặn ḍ mới yên tâm. Nguyễn Tôn Nhan nói.

-Về đây rồi lo lắng làm chi? Thảo Trường nói.

-Biết vậy nhưng phải về; Lư do tập lục bát 6 câu, làm hồi thập niên 90, tập dày 229 bài chưa in, c̣n nằm trên kệ sách với bộ Sử Trung Quốc dày ngót ngét 5000 trang, cả 2 c̣n nằm đó, dự tính năm Tân Măo lựa ngày lành tháng tốt cho sinh một đứa, v́ vậy dặn ḍ là thế, kẻo tôi vắng nhà dài hạn, lũ chuột gặm nhắm th́ uổng lắm. Thế thôi! Nguyễn Tôn Nhan nói.

-C̣n Cao Xuân Huy thế nào? Vẫn an nhiên tự tại, phải không? Lúc nầy thấy ông khoẻ đấy, râu tóc khác ǵ E.  Hemingway.  Đẹp lăo. Thêm đôi mắt sáng hơn hồi tôi thường gặp ở Westminter, Cali. Nói vui chơi, chớ cả 3 thằng ḿnh thằng nào cũng râu cả, râu văn nghệ đó mà! Thảo Trường nói.

Cao Xuân Huy quay qua nói với chúng tôi:

- Anh Thảo Trường về đây tháng 8 vừa rồi, trước tôi 4 tháng, đời anh sống chết thong dong, phè phởn kể cả thời trước c̣n ở trong quân đội mà có khi nào vắng anh ở La pagode. Mỗi lần nhắc tên anh, cái tựa đề “Người Đàn Bà Mang Thai Trên Kinh Đồng Tháp” lại hiện ra trước cái tên anh. Chán ǵ những tựa đề khác của những tác giả hay ho và dễ nhớ, cái tựa của anh Hinh dài cả cây số mà thuộc làu; thế mới lạ. Cao huynh nói.

-Giữa tháng 8 năm ngoái, ngoài tôi lần lượt cùng đi về đây như ca sĩ Minh Trang; vợ nhạc sĩ Dương Thiệu Tước, ca sĩ Thúy Nga; vợ nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ. Hai chị bây giờ sống đoàn tụ với chồng bên cạnh ḍng sông “Trương Chi Giang” hạnh phúc lắm. Giờ họ không trở lại với những “ngày xưa thân ái” họ sống theo style tiên ông đạo cốt (?) không biết mấy ông c̣n nhớ không? Hôm nào tụi ḿnh đi thăm họ một chuyến để tỏ ḷng nhau.  À quên; ra Bắc thăm quê, ḿnh có gặp Nguyễn Thụy Long một lần, ở chợ Đồng Xuân, y đi sắm lễ vật để viếng mộ tổ, cả hai chúng tôi mừng quá. Anh cho biết;  bỏ dở bài vở chưa viết xong hoặc chuẩn bị in thi đi rồi. Trông anh tuyệt vọng. Mấy ông biết Nguyễn Thụy Long chứ? Thời nào lũy cũng viết khoẻ và sâu sắc. Thảo Trường nói.

- Đâu ngờ không hẹn mà gặp, lắng nghe những lời vàng ngọc của mấy anh, bỗng nhiên tôi không c̣n thấy tôi nữa. Như vậy các anh đâu có chết, mà người trần cứ oai oải nói chết với khóc than, mỗi lần như thế th́ thấy ai cũng để tang trên báo, mà cả gịng đời chả mấy khi nhắc, họ không đả động cái để đời của mấy anh, chạy đi tán dương cái đâu đâu, hô sảng về cái self cái moi của ḿnh, kể về đời ḿnh “cocc” thuở xa xưa, c̣n hơn đời kể, đọc riết thấy phát ghét! Nhà thơ Lê Đạt trong nhóm Nhân Văn Giai Phẩm có nói như thế nầy: ”Nhà thơ tự hào, măn nguyện là nhà thơ chết”. Lê Đạt về đây cũng được hơn 3 năm, trường hợp như anh Nguyễn Tôn Nhan, cũng xe cán thật lảng nhách! Ông bạn nói.

-Anh lấy bút hiệu ǵ? Sao chưa bao giờ tôi biết tới. Thảo Trường hỏi.

-Dạ thưa anh. Tôi không có bút danh, mới tập tành những năm gần đây. Thưa mấy anh; viết, làm thơ là trút bỏ, là giải thoát chớ có vinh hoa ǵ đâu, mong mấy anh hiểu cho. Vả lại tôi phải kinh qua nhiều kinh nghiệm tối-thượng-thừa của mấy vị đi trước, biển chữ nó mênh mông lắm.  Ông bạn nói.

-Thế anh về đây được bao lâu? Thảo Trường hỏi.

-Dạ thưa anh; hôm mồng bảy tết, bắt thang hạ buồng cau, trượt chân rớt xuống bất tỉnh nhơn sự, đám con chở đi nhà thương, miệng chúng cứ nói xong rồi, thôi lo lui…Ông bạn nói.

-Anh dạo nầy nhiêu rồi? Thảo Trường hỏi.

-Dạ thưa anh, đồng niên với anh Huy, anh Nhan. Người bạn nói.

Trong phút gặp nhau, sau đó cả bọn nhậu tới sáng, uống cognac khoẻ, chả có ai sứa cả.

-Mà ở đất trời này không bao giờ có người say trong nhà hay ngoài ngơ, khác với xứ ta ngày xưa. Anh Mai Thảo ”vua” cognac với thuốc lá, về đây anh uống dài dài với Thanh Tâm Tuyền, Bùi Giáng, họ ở một cụm; đàn điếu, nghêu ngao suốt ngày. Mấy anh có tin điều nầy không? Hôm tôi lên g̣ Liễu Quán thăm mấy anh trên đó. Gặp Bùi Giáng tôi không ngờ ông ta như tiên ông, tóc răng trắng phau, nói năng nhu ḿ, anh cười nói vui không tưởng, mỗi câu nói là một câu thơ tuyệt tác, thế mà đời cứ khẳng khắn cho Bùi Giáng điên. Tôi có hỏi anh mấy điều nhưng anh khoát tay, đoạn nói:về đây c̣n ǵ để nói,  mà nói để làm chi. Hăy nh́n! Bùi Giáng trả lời như thế tôi tá hỏa, có khác ǵ Huệ Năng nói: ”The meaning of life is to see. ” Nghĩa lư của cuộc đời là nhận thấy tức nhận biết. Tôi thấm thấu câu nói ấy và tôi ngộ. Cao huynh nói.

Câu chuyện tưởng nghe qua rồi bỏ hoá ra một tư tưởng nhân sinh làm người dù đang ở cơi nào.

-Tôi tưởng tới đây được là đạt chân tâm, là hạnh phúc th́ ra cơi người ta thật là bao la diệu vợi.

-Thưa mấy anh; sao ở đây thanh tịnh thế th́ làm sao hứng khởi để sống, ngoài vật chất ra c̣n phải có tinh thần th́ mới điều hoà âm dương, chớ như thế nầy chán chết. Người bạn nói.

- Ở đâu cũng thế, dù dưới một hành tinh nào, thiên đường hay hạ giới đều nằm trong chu kỳ của tiến tŕnh, đă có nhật th́ có nguyệt, âm dương đề huề, vũ trụ đề huề, bởi v́ ḿnh đă qua thời kỳ đó rồi cho nên không xuất mà nhập, tức nạp, tức thụ là hưởng là không sản, cái đó gọi là cơi vô sinh(unborn).  Đại khái như thế. Nguyễn Tôn Nhan tiên sinh nói.

Cả chúng tôi lắng nghe triết học hành đạo rồi cùng nhấc chén ực một cách thoải mái.

-Nếu các anh không bận, chúng ḿnh đi nghe hát. Anh Cao Xuân Huy đề nghị.

- Đâu xa anh? Tôi không có phương tiện. Người bạn hỏi.

-Đi bằng “silver bullet” nhanh hơn và khỏi tích-kệt. Anh Cao nói.

Chúng tôi đi vào sân hát “Mộng Liên Đường Chủ Nhân” bên kia sân nhóm Sáng Tạo, có cả anh Nguyễn Tất Nhiên, phiá bên phải nhóm ca nhạc sĩ anh Lê Uyên Phương, Sĩ Phú, Hùng Cường, Trầm Tử Thiêng, Nhật Trường, Duy Khánh, Đỗ Lễ, Văn Phụng, Phạm đ́nh Chương, Nguyễn Hiền, Châu Kỳ và một vị với mái tóc muôn thuở Beethoven Trần Văn Trạch, cúi đầu trầm tư, thỉnh thoảng ngẩng đầu cười hiền hậu với ánh sáng thiên nhiên và nhiều tài danh khác mà tôi không nhận rơ mặt. Trước tiền đ́nh có cả Tùng Giang, Lê Hựu Hà và Nguyễn Trung Cang đang săm say giàn máy cực siêu và hoà hợp ánh sáng thiên nhiên với ánh sáng con người. Người điều khiển chương tŕnh kịch sĩ La Thoại Tân. Phiá bên trái nhóm họa có Thái Tuấn, Tạ Tỵ, Vơ Đ́nh, Ngọc Dũng, Choé, Bửu Chỉ, Dương Đ́nh San, Tôn Thất Văn và một số vô danh khác kể không ngạ. Một số nhà văn lớn, tôi cố t́m thăm người bạn cùng quê Thái Ngọc San nhưng nghe đâu anh qua ở hành tinh khác, thỉnh thoảng tạt về đây uống cà phê với anh em.  Đêm nhạc của Trịnh Công Sơn và Ngọc Lan. Nhạc sĩ họ Trịnh và ca sĩ Ngọc Lan cả hai ḿnh hạc nhưng phải thừa nhận họ đẹp một cách phi thường; tŕnh thiết một sân khấu quá lộng lẫy, nguy nga, vượt hẳn con mắt thường. Một đêm tuyệt vời đúng nghĩa tŕnh diễn văn nghệ.

-Tôi chưa bao giờ gặp gỡ được như vậy, ”cho thanh cao mới được phần thanh cao.” Cụ Nguyễn Tiên Điền qủa là bậc thánh. Người bạn nói.

-C̣n nhiều “kỳ quan” của loài người sợ bạn không có thời gian để mà thụ hưởng.  Cao Xuân Huy nói.

-Sau buổi diễn bọn ḿnh về dưới nhà thơ Nguyên Sa, gần bên g̣ Liễu Quán, về đó uống rượu ngâm thơ chơi. Anh Nhan nói.

-À! Tiện nói về thơ gởi anh Cao Xuân Huy bài nầy làm tặng anh khi hay tin trễ về anh. Mong anh nhận cho.

”Một Lần Và Măi Măi”:

tờ báo trên tay gầy

anh chụi mắt đứng dậy

số cuối

một đời đam mê say

buông thả đời như buông súng

lời than văn ai hay?

tự sự

đôi tay trống

trong ngăn kéo chưa in

hẹn ngày mai sẽ gặp

nợ giấy mực chưa xong.

Trao bài thơ, Cao Xuân Huy rạn vỡ. Người bạn cúi đầu không nói.

-Rất tiếc tạp chí Văn Học số chót tắt thở hẳn vào năm 2008, đâu có ai để sang tay trông nom như thưở trước có anh Nguyễn Mộng Giác đă làm. Văn Học nhắm mắt, tôi nhắm mắt đi luôn, giờ đây bài thơ bạn tặng; tôi chỉ giữ như là kỷ vật cho nhau, tôi thấy qúi hơn là tŕnh diễn; mà giữ lấy cho “một lần và măi măi” như tựa đề của bài thơ. Cao Xuân Huy nói.

-Anh nói quá lời;bài thơ chỉ là nỗi ḷng chứ đâu có được làm kỷ vật như anh nghĩ. Tôi chỉ mong sao anh cảm nhận được là tôi vui rồi. Nhớ câu nói của Octavio Paz (nhà thơ Mễ Tây Cơ): ”Tôi mong muốn để lại dăm bảy bài thơ, có lẽ được một độc giả tương lai nào đó thỉnh thoảng nhớ đến.  Được đọc như tôi đă đọc vài ba thi sĩ. Thế thôi. (I would like to leave a half-dozen poems that, perhaps;from time to time, would be remembered by a future reader, to be read as I have read somepoets. Nothing more) Ấy là điều mong muốn của tôi như Paz đă mong muốn. Xin anh hiểu cho, chớ phải khách sáo ǵ cả mà mất t́nh bạn. Người bạn nói.

-Qúi ở cái t́nh, dù có ngh́n trùng miên viễn, chỉ c̣n lại tấm ḷng là đáng để tâm. Anh Nguyễn Tôn Nhan nói.

- Được rồi; chúng ḿnh đi thôi, kẻo trễ mất vui. Cao Xuân Huy nói.

Nói là tư thất của nhà thơ Nguyên Sa cho oai phong lẫm liệt, chứ ở đây là một nhà chung cho đám văn nhân, thi sĩ, trí thức tụ hội. Một cảnh quan siêu nhiên, thiết kế toàn “đá qúi” tợ như kim cương, nói kim cương cho có h́nh tượng, thật ra đây là một vùng ánh sáng muôn màu, hào quang chiếu tỏa được dựng nên giữa bầu trời lồng lộng, người đến đây nghe tiếng chim hoà âm, vạn vật giao hoà nhưng  không thấy hiện thể, kể cả muôn thú, v́ đă gọi là thú và vật th́ tuyệt nhiên không vướng vào cảnh trí nầy, ở đây chỉ dành cho những ǵ thuộc phần hồn của con người mà thôi.  Âm thanh, ánh sáng là cả một sáng tạo cực kỳ siêu nhiên của vũ trụ siêu hành tinh nầy, dưới mắt trần tục và khoa học là điều phi tưởng, Cao xuân Huy, Nguyễn Tôn Nhan và ông bạn đến sau, không cho đó là điều lạ, họ tiếp nhận như một sự quen thuộc mà đấng toàn năng đă ban cho. Trên bực thềm cuộn khói sương, tiếng thơ Nguyên sa phát ra từ đó, người ăn vận giản dị, đầu đội ba-rê đen như thuở nào, vẫn một ḿnh nhớ về “nga” ngồi bên tách cà phê đen chờ bè bạn bên hàng hiên phố chợ của những khu đông người Việt ở miền nam Cali. Little Sài G̣n trên đất Mỹ. Nhạc, thơ thay phiên tŕnh diễn, ở hàng dưới trà, rượu rót đều, pha tiếng cười của đám văn nhân, rộn ră hơn bao giờ kể từ ngày đất nước phân ly 45, 54, 75 lằn biên Quốc Cộng không thấy ở đây. Họ đăi ngộ nhau bằng cách riêng của t́nh người. Hai anh Cao Xuân Huy và Nguyễn Tôn Nhan được bạn đồng liêu, bạn văn đang hàn huyên tâm sự, họ mừng gặp nhau.

-Tôi và ông bạn đến đầu cuối khu Saint Germain des Prés ở Café de Flore.  Đùa với hai ông, làm ǵ có chuyện đó. Tôi đến khóm “Thiên Thu” có mấy “cây-cổ-thụ” đang nhâm nhi. Thảo Trường nói.

-Anh và bạn cứ việc đi, xong ở đây tôi và anh Nhan sẽ ghé đến, ra mắt với mấy vị cho có một chút t́nh với những bậc đi trước. Huy nói.

Con đường đến Thiên Thu rải hoa, đầy mùi hương.

- Ông biết mùi hương ǵ không?Thảo Trường hỏi. Người bạn đi bên cạnh tỏ ra ngơ ngẩn, mới về đây chưa nhận định kịp thời.

-Thưa anh không rơ lắm. Người bạn nói.

-Hương hoa thạch thảo Guillaume Apollinaire, đó là nhà thơ đa dạng Pháp đầu thế kỷ XX mà Phạm Duy đă phổ thành nhạc; quên rồi sao? Thảo Trường nói.

Bóng chúng tôi hiện ra ngoài ngơ trúc th́ đă nghe tiếng nhốn nháo trong khóm vườn Thiên Thu.

-Chào qúi anh. Thảo Trường nói.

-Mời ngồi! phát âm rất trầm buồn. Giọng Mai Thảo. Nhà văn” Đêm Giă Từ Hà Nội” lạ ǵ Thảo Trường Trần Duy Hinh đă cọng tác thời kỳ cuối của Sáng Tạo. Mai Thảo; người không bao giờ có nụ cười, thắng thế ở chỗ đó cho nên có nhiều người đẹp mê…muôn đời là thế cho nên chỉ “kết hôn” với rượu và thuốc lá.

-Sao? có cognac không? Mai Thảo hỏi. Cái lối cư xử của nhà văn Mai Thảo xem đơn sơ, không nồng nàn, nhưng rất đượm t́nh anh em. Miệng nói thế; ông đứng dậy đưa tay bắt Thảo Trường và người bạn đi bên cạnh.

-Nghe anh về đây được mấy tháng rồi? Bạn bè nhắc tới anh. Mai Thảo nói.

-Quách Thoại đưa “moi”chai XO cognac. Cám ơn bạn.

Rót vào ba ly cối, một cho anh Hinh, một cho người bạn mới và một cho anh Quư, tức Mai Thảo. Cả ba chúng tôi hất cú một, nghe ngọt!

-Vị nầy là ai?Tôi chưa bao giờ biết tới. Mai Thảo hỏi.

Không đợi Thảo Trường giới thiệu, tôi mừng rỡ chụp ngay.

-Dạ thưa anh, tôi vừa mới về, quen biết anh Cao Xuân Huy, một vài năm gần đây trước khi anh Huy “bỏ xứ”về đây. Người bạn mới nói.

-Thế có viết lách ǵ không? Nhà văn hỏi.

-Dạ thưa anh cũng lai rai vài sợi chưa tới đâu. Coi như mới vào đời thôi; thưa anh. Người bạn nói.

Mai Thảo không thắc mắc câu nói, nhưng đọc trên đôi mắt nhà văn có một cái ǵ cảm thông sâu xa, h́nh như về đây, rồi người nào cũng dễ dàng tha thứ, dễ đả thông, bởi họ hiểu ư với nhau bằng nội lực của con tim, bằng minh mẫn của trí tuệ hơn bằng lời nói, cử chỉ.

-Anh ở đâu về đây? Mai Thảo hỏi.

-Dạ ở Mỹ với anh Huy. Người bạn trẻ nói. Qua những câu hỏi giao t́nh giữa hai người; thấy không khí vui vẻ, buột miệng hỏi vài điều, hy vọng không làm nhà văn buồn ḷng.

. -Dạ thưa anh, xin anh tha lỗi. Cái nghiệp văn có c̣n theo đuổi anh hay đă dừng hẳn. Người bạn trẻ hỏi.

Mai Thảo nh́n chăm chăm vào người bạn trẻ, trầm ngâm, rót rượu vào ly, hất cổ uống. Mọi người xung quanh dừng lại với câu hỏi của người bạn. Nhà văn cúi đầu, rồi lại nh́n lên; đoạn hỏi.

- Ông bạn tính phỏng vấn tôi hay muốn biết điều ǵ? Mai Thảo hỏi.

-Dạ thưa anh vô tư thôi. Nếu anh không buồn nói. Người bạn nói.

-Về đây là xem như viết lách “Hạ màn. Thế kỷ hết tṛ chơi” ông bạn nên t́m đọc tập thơ cuối đời tôi” Ta Thấy H́nh Ta Những Miếu Đền” cũng như đă có lần tôi tâm sự chung: ”Trong bọn chúng tôi không ai tới đích cả, nhưng quan trọng là chúng tôi thúc giục mọi người ra đi.”

Nói xong Mai Thảo rót thêm rượu mời chúng tôi. H́nh như Mai Thảo cười một ḿnh. Trong đám văn nhân tôi thấy Quách Thoại, nhà thơ xứ Huế ra đi sớm v́ bệnh lao, mới 27 tuổi nhưng trí tuệ thời đó quá tuyệt vời. Nguyễn Sĩ Tế mới về những năm gần đây, viết nhiều về văn học sử cho Sáng Tạo. Cánh tay mặt của nhóm Sáng Tạo phải kể Thanh Tâm Tuyền. Nói chung nhóm ngồi quanh ở khóm”Thiên Thu” là dân Bắc kỳ 54. Mặc ai tranh luận tṛ chuyện, Thanh Tâm Tuyền gương mặt muôn đời ủ rũ, nhưng trời cho; gặp được bạn, miệng, mắt đều cười một lúc, khác với Mai Thảo. Thanh Tâm Tuyền bây giờ phải nói là đẹp từ cốt cách đến tinh thần, không những mọi người qúi ông ở tấm ḷng văn nghệ mà qúi cái chí khí trong đường đời của ông. Trước khi về đây cũng như khi qua được Mỹ, nhà thơ siêu thực trở nên vô ngôn, kiểu giống Tô Thùy Yên. Khi Thanh Tâm Tuyền ngẫng đầu lên, dưới mái tóc tiên trắng ngần, bềnh bồng với gió th́ nhận ra người bạn trẻ mà ông đă gặp một lần ở Minnesota, USA vào năm 2005 trước một năm nhà thơ đi vào cơi vĩnh hằng.

-Tôi nhớ ra rồi. Tôi gặp cậu ở nhà người bạn. Cậu có đưa tôi đọc mấy bài thơ cậu làm.  Đâu ngờ gặp bạn ở đây. Về được bao lâu rồi? Gặp lại nhau lần nầy th́ đâu một lần mà dài dài, đông vui lắm. Thanh Tâm Tuyền nói.

-Dạ thưa anh, thật may mắn cho tôi. Mời anh một chung tao ngộ nầy. Người bạn mới nói.

- Được thôi xin mời bạn. Thanh Tâm Tuyền nói.

Cạnh bên một số văn nghệ sĩ khác đang c̣n trong tuần trà thứ nhất, một vài vị đưa mắt nh́n phiá trước nghe Hoàng Anh Tuấn, đạo diễn ci-nê kiêm thi sĩ cùng Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương đang vịnh thơ, đối thơ. Họ là nhóm tạp chí Hiện Đại do Nguyên Sa làm chủ soái; v́ vậy hầu hết các nhà thơ già, trẻ đều qui về đây. Lẽ ra Sơn Nam phải đến chung bàn với nhóm Sáng Tạo như những ngày đầu ở Phạm Ngũ Lăo. Quận 3 Sài G̣n cũ. Sơn Nam và B́nh Nguyên Lộc vẫn tay hai trong chén rượu, họ vẫn c̣n nói về “Rừng Mắm” và “Hương Rừng Cà Mâu” biết tới bao giờ mới xong. Anh Nguyễn Tôn Nhan cũng như những người trong và ngoài văn chương luôn luôn thầm phục hai vị tuyệt đỉnh nầy.  Đó là hương sắc miền Nam mà họ để lại như một di sản của văn hoá. Tiếng đàm tiếu êm êm trong không khí t́nh nghĩa anh em giữa vũ trụ thơ. Khó mà có được cảnh hào phóng này.

Gặp lại họ như nhắc nhở một thời “cách mạng văn hoá” mà câu nói của Mai Thảo là một xác định: ”Sài G̣n thủ đô của văn hoá”. Về sau khi Bắc Nam thống nhất mấy vị c̣n sót lại của giai đoạn trăm-hoa-đua-nở và ngay bây giờ những nhà phê b́nh ngoài đó cũng phải xác nhận lời nói của tác giả ”Đêm Giă Từ Hà Nội ”là chính ngôn và lấy câu nói đó làm cứu cánh; nếu không có mấy vị trong Nam ǵn giữ…Hai anh Cao Xuân Huy và Nguyễn Tôn Nhan lần ṃ đến đây để hoà nhập với trào lưu tư tưởng một thời.

-Chắc bọn ḿnh phải cụng ly với mấy ông đàn anh một chuyến, ngoảnh lui th́ thấy Bùi Giáng tiên sinh khoát vai Nguyễn Tuân, đi cùng có Trần Dần, Phùng  Quán, Xuân Diệu, Nguyễn Bính, Lê Đạt, Nguyễn Hữu Đang, Tú Mỡ, Văn Cao, hai ông Đoàn Chuẩn và Từ Linh, Quang Dũng, Hoàng Cầm, Hữu Loan và vợ chồng Lưu Quang Vũ. Họ rặt là dân Bắc kỳ 75 thứ thiệt, rủ nhau về khóm Thiên Thu, do Bùi Giáng ra Hà Nội kéo vào dự đêm thơ văn nhạc họa tổ chức ở rừng Thiên Thu. Quá vui!Băng nầy đă nhập chung với văn nhân di cư, văn nhân lưu vong, văn nhân ba miền hoà tấu khúc hoan ca. Trong ba chúng tôi phải gặp cho được Xuân Diệu, Văn Cao và Nguyễn Tuân là ba dấu mốc lớn thời cận đại. Nên sơn son, thép vàng trong viện tàng cổ văn chương Việt Nam, những ǵ mà từ trước đến nay họ đă làm như  một di cảo của Một Đời Để Lại. Hôm qua, hôm nay và ngày mai và mỗi thế hệ nh́n họ như ngàn vàng trong tủ sách nước nhà.

Có lẽ liệt kê ở đây c̣n thiếu sót những danh nhân khác là một nhầm lẫn lớn.

-Cũng đủ rồi! Anh Nguyễn Tôn Nhan và bạn cũng như tôi mới hội nhập làm sao thu thập cho hết phép huyền nhiệm nầy, cần phải sống ở đây thật lâu mới thấu đáo được cái lẽ phi thường. Có TÂM ĐỨC mới về được cơi bao la, vô cùng của vũ trụ siêu nhiên nầy. Bốn chúng ta như thế là hạnh phúc và bất tử. Cao Xuân Huy nói.

-Các anh nghĩ vợ con tôi, thân ruột, bè bạn khóc cho tôi, thương tiếc cho tôi? Không; chính tôi đang khóc cho họ, v́ họ đang sống. Nguyễn Tôn Nhan nói.

Ba người chia tay để trở lại tịnh cảnh và sẽ gặp nhau như thường lệ ở nơi đây…

Tàu “silver bullet” đưa tôi về tŕnh diện “cơ quan” để duyệt xét hồ sơ trước khi cấp “thẻ thường trú”; anh Cao Xuân Huy nói ở đây không có thủ tục ǵ cả.  Ở  đây là “free-land”. Làm chi có cơ quan với thường trú ở cơi nầy. Tàu tới nơi trạm, ông bạn già nhận ra người thân đang tươi cười đón ḿnh.

-Cậu chuẩn bị về. Vợ con cậu đang chờ.  Song thân, người anh và người chị nói trong tiếng nghẹn ngào.

Người đàn ông ngoài sáu mươi giựt năy bởi mũi kim của cô y tá, hoàn hồn. Thấy vợ con sụt sùi khóc, tưởng sẽ không bao giờ c̣n gặp lại nhau.  Ông mỉm cười yếu đuối, không tỏ ngạc nhiên. Trong ḷng ông măn nguyện đă gặp được tất cả.  

 

   Ngọn nắng ban mai ở bệnh viện thành phố rớt xuống rất chậm.  Đôi mắt mệt mỏi của người đàn ông lớn tuổi nh́n lên trần nhà, tiếng quạt chạy chầm chậm và nghe rơ tiếng tặc lưỡi của con thạch sùng bám ngược ḿnh trên mặt trần, trong tư thế tự nhiên, vốn đă sinh ra từ thuở khai thiên lập địa.  Ông ngẫm ḿnh cũng thế. /.   

 

VƠ CÔNG LIÊM (mồngmột tết tânmăo 3jan2011)

 

*Bài thơ ghi trong bài rút từ vanchuongviet. org

*Nguồn:. www. sites. google/site/vanvietloc4(Cao Huy Khanh-Hồ Sơ Hậu Chiến 1975-2011)

 

 

 

trang vơ công liêm

art2all. net