VƠ CÔNG LIÊM

 

THƯỢNG ĐẾ ĐĂ CHẾT

 

 

 

Đó là tiếng nói của một con người mộ đạo, yêu chúa, yêu người; đă dày công nghiên cứu chân lư giữa đạo và đời: Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900). Nietzsche đă cảm nhận được cái lẽ siêu h́nh vĩnh cửu để trực nhận được”sự trở về vĩnh cửu”. Con người thực sự trở lại cuộc sống tâm linh của ḿnh. Đấy là luận đề các tôn giáo nhất là đạo Phật. Nietzsche nói rằng: “Thượng Đế Đă Chết” không phải là lời phủ nhận  giữa con người với Thượng đế mà chính là nỗi lặng câm, quay mặt của Thượng đế. Cổ Đàm cũng đă nói; đây chính là thời kỳ “mạt pháp”, giáo pháp không c̣n nữa, con người tự trả lời lấy, hoằng pháp hay không  đó là giáo lư cuối cùng giữa người với Thượng đế. Nietzsche cũng nhận ra được điều ấy; trong cuốn Ecce Homo Lật Đổ Mọi Gía Trị, đây là một tác phẩm có tính triết học, nặng phần tôn giáo và là tác phẩm duy nhất nói lên tiếng nói tôn giáo. Ecce Homo kết thúc bằng câu: ”Dionysos đối mặt với kẻ đóng đinh trên thập tự giá”. Ông cảm thấy có sự đối kháng (conflict), thần trí ông trở nên suy sụp giữa Dionysos và Jesus. Năm 1881 Nietzsche viết thư cho bạn : ”Dù đả phá đạo Ky-Tô, tôi vẫn không quên rằng đời sống tinh thần của ḿnh đă rút được ở đó nhiều kinh nghiệm qúy giá; tự thâm tâm tôi hy vọng chẳng bao giờ khó chịu khi đối mặt với đạo Ky-tô…”, v́ thế ông không ngừng yêu mến con người lư tưởng của Jesus.

 

Sau đó ông viết cuốn Passio Nuova (Nhiệt T́nh Thiết Thực Mới); bởi ḷng thiết thực đầy đam mê  t́nh yêu chân lư cho đến đau đớn quằn quại, biểu lộ cái tế bào sáng tạo trong sự trưởng thành và phát triển của Nietrzsche. Ông nhất quyết phá hủy mọi thứ không phải là chân lư. Trong cuốn Ecce Homo ông nói: “Tôi không phải là người, tôi là kẻ bộc phá”. Ông chống lại mọi dối trá…luân lư cựu truyền và chủ nghiă duy tâm là thứ đầu môi trước lưỡi. Ông chính là kẻ vô thần; tuy nhiên, ông vốn là con nhà gịng đạo Tin Lành, thờ phượng Chúa suốt mấy mươi đời qua. Song le, đối với ông trong suốt quảng đời, ông cảm thấy khuây khỏa ở tư tưởng ”siêu nhân”,  ư tưởng trở về vĩnh cửu với ḷng tin nơi Chúa, ḷng tin đó được giải bày trong cuốn Zarathoustra; với ông  đó là một tôn giáo mới, một tôn giáo không dối trá.

 

Để khai sáng niềm tin nầy, nhà triết học tư tưởng trở thành tiên tri, cái tâm-như của Nietzsche cũng như tâm-như nhà Phật; mà giờ đây, giữa con người và Thượng đế là một hố thẳm là một khoảng trống vô cùng “thiên địa vô tư” cho dầu có kêu gào, có van xin hay oán trách sự hiện diện của Thượng đế không c̣n nữa, không ban phát, không khoan dung, sự lặng câm của Thượng đế trở nên “thức-giới”. Năm 1897, ông đă có lần nói: ”Một cuộc độc thoại tư tưởng”. Trước hết Nietzsche chú ư đến sự dị biệt của các giá trị tư tưởng, Nietzsche chứng minh rằng không có giá trị nào gắn liền một cách chắc chắn, tất cả là hư vô, điều ấy không chối cải, tuyệt đối vào sự vật ngoại tại cũng như vào trạng thái tâm hồn tín ngưỡng của con người, mà con người(mensche) là một con vật biết đo lường, biết thẩm định và biết đánh giá.

 

Một lịch sử chuyển hóa tư tưởng sẽ là phương tiện tốt nhất để chấm dứt các ảo tưởng siêu h́nh. Sai lầm trong ư nghiă lịch sử là tội tổ-tông, những kẻ coi con người như một vật thể bất dịch, đ̣i hỏi những nhu cầu thị hiếu, chối bỏ mọi qui luật và dựng nên một niềm tin vô tưởng…

 

Vật-Tự-Thể : Thực tại là hố thẳm tội lỗi, che đậy mọi biểu hiện chẳng coi ra ǵ cả mà chỉ đón nhận sự khinh mạn với Thượng đế. Nhưng hiện hữu của chúng ta là cơi vô thường, cơi thường hằng mà con người ở giữa thế gian vẫn trà trộn với cơi ta-bà vốn sẵn có trong thường ngày. Thượng đế; những kẻ vô thần t́m cách minh chứng không có Thượng đế, chỉ có độc một Thượng đế của họ; ngày nay người ta lại chứng tỏ h́nh thành một ḷng tin nơi Thượng đế. Từ đó cũng chẳng cần phải bác bỏ các chứng cứ hiện hữu của Thượng đế. Bác bỏ lịch sử  là bác bỏ tất định. Luân lư Ky-tô-giáo trong hai ngàn năn nay đă dạy cho chúng ta về luân lư làm người biết thờ Trời và yêu người, công lao của chân thực và ḷng bác ái bao la: chính đó là sự thắng vượt của Thương đế Ky-tô và cấm chúng ta dối trá ở ḷng tin nơi Thượng đế. Đấng đă sáng tạo ra thế gian th́ Thượng đế cũng tạo nên con người dưới mọi h́nh tướng khác nhau mà con người không thể làm như Thượng đế làm. Cổ Đàm Phật Thích Ca nói: “Một ngày nào đó cũng có kẻ như ta, ăn nói như ta nhưng không phải là ta”. Chính ư tứ của Nietzsche trong tiếng nói ấy đă hàm chứa đôi điều sự “khước từ” của Thượng đế; giữa con người với Thượng đế đă rơi vào đại dương sâu thẳm chỉ c̣n nghe tiếng vọng của sóng gầm làm nên “chứng từ”. Pascal nói: “ Thượng đế đă giấu mặt”. Một Thượng đế toàn năng, toàn trí vẫn không ngó ngàng ǵ đến các ư hướng của ḿnh được hiểu ra sao, bởi các vật thể đă sáng tạo nên. Có chân lư trong tay sao Thượng đế không thông đạt rơ ràng đến con người mà chỉ trừng phạt bởi tội lỗi, mà chỉ trao đến con người những thông điệp hay công đồng chung…

 

Nietzsche viết trong cuốn Zarathoustra về Thượng đế Đông Phương, tức đạo Do-Thái chiết trung: “Người giận dữ có phải Ngài đă giận chúng ta khi hiểu lầm Ngài! Nhưng tại sao Ngài lại lặng câm không nói một lời?” Zarathoustra kết luận rằng : Thượng Đế Đă Chết, con người đă “giết Thượng đế”. Con người là thủ phạm giết Thượng đế, đó là kết quả viên măn của con người.

 

Nietzsche không che giấu những mâu thuẩn nội tại, nhân danh bổn phận,  một bổn phận chân chính, ông phê phán điều ấy với bổn phận phổ biến. Ư chí đó; không đánh lừa ḿnh và đánh lừa người khác, nói cách khác; ấy là điều không phải bôi bác Thượng đế mà chính ư chí đạo đức  đă đưa ông đến chỗ đả phá mọi lư tưởng đạo đức ngụy trá. Chính bởi đạo đức đă dẫn đến chỗ phá hủy đạo đức cổ truyền mà ngày nay những kẻ kế thừa coi Thượng đế như chân lư mà chân lư như thánh thiện; chúng ta mượn ngọn lửa thắp sáng cho chúng ta từ đám cháy hằng bao thế kỷ đă qua bởi Platon và những kẻ theo Ky-tô-giáo. Nhà Phật cũng đă nói: “Hăy thắp đuốc lấy mà đi” th́ sẽ thấy được chân-như của Thượng đế. Cái nh́n của Nietzsche chính là cái nh́n của nhà Phật trong một triết lư siêu h́nh của ông. Trong thực tiễn cuộc sống nội tâm của ta không phải là một chuỗi các sự kiện phân đoạn, nhưng là; một gịng liên tục giữa tin yêu của con người với Thượng đế. Nietzsche biện luận rằng con người không có tự do tín ngưỡng th́ không có trách nhiệm ǵ về hành động và sự hiện hữu của ḿnh. Trừng phạt kẻ phạm tội là trừng phạt số mệnh muôn thuở. Nietzsche nói như Jesus đă nói: “Đừng phán xét” họ muốn được công chính thay v́ phán xét. Tha tội là ơn sủng, là lợi-tha, là “nghiă hiệp” của kẻ chân tu. Tuy nhiên con nguời vẫn không giải thoát được tính-tự-tại và tự cảm thấy sợ hăi và luôn luôn cảm thấy ḿnh mắc nợ với Thánh Thần, và chính v́ thế mà con người rơi vào nghiệp khổ, chẳng qua v́ họ không trả nợ cho Thượng đế v́ họ đă phạm tội Tổ-Tông (?).

 

Phải tránh cho con người cái ảo tưởng tội lỗi, phải lột bỏ ư thức ngụy trá khi họ không c̣n tự xem ḿnh là xấu xa th́ ngụy trá sẽ không c̣n tội lỗi. Con người và thế gian xuất hiện lại trong buổi b́nh minh, vô tội trắng phải trả ḷng trong sạch cho khổ đau bằng cách chấm dứt lẫn lộn vào ư tưởng phạm tội. Ḿnh tự sám hối lấy hành động của ḿnh tức là ḿnh trả được nợ. Không c̣n cái thời để được Thượng đế giải bày, xức-dầu-thêm-sức, xá-tội-vong-ân. Thượng đế đă chết từ lâu mà con người không hay. Trong Zarathoustra có đoạn nói: “Bạn yêu đức hạnh của ḿnh như người mẹ yêu con. Nhưng có bao giờ người ta nghe người mẹ trả giá về t́nh yêu thương của ḿnh đâu?” Nietzsche người đạo Tin Lành, luôn luôn nghĩ về Thượng đế, lớn dần với thời gian, trong ḷng ông nẩy sinh sự hoài nghi với Thượng đế. Ông không chối bỏ sự có mặt của Ki-tô-giáo như những người chối bỏ chân lư ấy. Bởi Nietzsche Tin Lành cho nên Nietzsche tự xét ḿnh, có quyền sáng tạo một niềm tin cho chính ḿnh, dựa trên căn bản tự do phê phán. Nhưng khi tinh thần tự do phê phán mạnh mẽ, niềm tin càng yếu dần rồi mất hẳn Thượng đế. Nietzsche viết: “Muốn hạnh phúc và tâm an lạc th́ hăy tin, c̣n muốn suốt đời là kẻ ngoan đạo th́ hăy t́m kiếm…”

 

Nietzsche tin Thượng đế đă chết, tức Thượng đế để lại sự hiện hữu của con người với Thượng đế. Ông cảm nhận được ở đạo Cơ-đốc với cảm t́nh tốt mà ông đă bày tỏ ở những tác phẩm của ông cũng như thư từ, ông nói: “Jesus; người xứng đáng nhất của ḷng bác ái vị tha”.

 

Bao nhiêu lừa lọc, đảo lộn với cái biểu tượng “Thánh Tâm” Saint Coeur cái nghịch lư ghê gớm của một Thượng đế treo ḿnh đóng đinh trên thập tự giá, cái thần thoại độc ác ghê gớm đó của Thượng đế tự đóng đinh ḿnh v́ muốn cứu rỗi con người; cho nên đó là lần chết cuối cùng không ngoănh lại giữa Thượng đế với con người.

 

Niềm tin nơi Thượng đế đă mang đến cho đời một ư nghĩ sâu xa. Nhưng ngày nay; chúng ta biết tới Thượng đế th́ Thượng đế đă chết rồi, chúng ta không nhận ra Thượng đế mới nào thay thế Thượng đế chết (cũ). Vậy th́; giáo lư ngày nay sẽ là ǵ?

 

Nietzsche trao câu trả lời ấy qua trung gian nhân vật Zarathoustra của ông; mang lại cho chúng ta một lư tưởng mới, một lư tưởng rất người, nhưng siêu nhân và có lẽ cũng phi nhân.

 

Đó là mặc khải của Nietzsche đưa con người về với ư chí Hùng Tráng, Siêu Nhân và Trở Về Vĩnh Cửu. Một Thượng đế đầy sức mạnh, đầy t́nh yêu, đầy nước mắt và đầy nụ cười; bao nhiêu thế kỷ qua  người ta gieo hạt giống như vậy và hẳn sẽ mọc lên một loài cây ngọt ngào, hương thơm, biến trần gian cũ kỷ của chúng ta thành nơi trú ngụ ưa thích nhất. Cho nên hy vọng sáng tạo Siêu nhân giải thích và biện minh những truyền phán của nền luân lư mới. Con người không thể sáng tạo Thượng đế nhưng có thể sáng tạo Siêu Nhân. Tất cả Thần Linh đều chết thảy, giờ đây ta muốn vạn tuế Siêu Nhân. Đây không phải là người thuộc chủng loại mới nhưng là một con người hoàn toàn giải phóng khỏi mọi định kiến cũ xưa, một con người thoát tục tại thế, là người sống bên kia cái thiện và cái ác, phát triển ư chí hùng tráng và chiếm đoạt những quyền lực chưa ai nghi ngờ.

 

Nói tóm lại;Nietzsche đă xác minh cho chúng ta thấy ḷng tin của con người với Thượng đế, một bài học tốt, một định nghiă sâu sắc. Chẳng có ai có t́nh yêu cao ngất như vậy về các vấn đề như thế, tiếng nói táo bạo nhưng có thực và trong sáng, một chân lư vô biên nối tiếp mấy mươi ngàn sau. Người ta nhận nơi ông một tâm t́nh cảm thông mà ông tŕnh bày với ta về tinh thần tự do chọn lựa mỗi khi đi t́m chân lư với tất cả độc lập tâm hồn. Trong tất cả tác phẩm của Nietzsche đều chứa đựng một tự do tôn giáo và ḷng chân của ông đối với đạo và đời, đồng thời ông cũng bộc phá những ngụy trá tôn giáo hủy hoại tôn giáo. Tiếng nói của Nietzsche chắc chắn sẽ thức tỉnh những kẻ đă phủ nhận niềm tin thiêng liêng Thượng đế mặc dù Thượng đế đă chết thực ./.

 

VƠ CÔNG LIÊM   (chestermere  viếtxong sáu khôngchín)   

 

  

 

trang vơ công liêm

art2all.net