PHAN MỘNG HOÀN

 

KỂ CHUYỆN V̉NG VO

 

 

Hôm nay là lễ Tạ Ơn 2003, chúng tôi phe “ăn sau chạy dọi”, 6 me con đến nước cờ Hoa này tṛn 13 năm, đúng dịp cả nước Mỹ ăn tết con gà Turkey. Con trai lớn và ma maison vượt biên bằng đường biển đầu năm 80 rồi đặt chân lên xứ sở Hợp chủng quốc vào ngày lễ thánh Antoine (13/6). Như rứa coi như gia đ́nh chúng tôi cách biệt nhau gần tṛn 11 năm chơ không ít ỏi chi. Dù chúng tôi thuộc diện ưu tiên 1, là diện ông nhà nước ta ưa tuyên bố giải quyết hàng đầu. Đúng là nói láo như vẹm! Mà thôi, chừ xí xoá cho rồi, nhắc làm chi cho đau ḷng, phải không bà con? Cho nên sang năm 2004, ôn mụ tui nếu ăn mừng 40 năm xiềng xích êm ái, thiệt ra chỉ mới 29 năm chung sống.

C̣n nhớ hồi bầy con yêu bánh nậm lứa tụi tui tổ chức đại hội bỏ túi ở nhà xóm nghĩa trang Alumrock, cybn Đức cuốc hôm đầu tiên mới tới, hai đứa chuyện tṛ vang rân, hắn hẹn, “túi ni mi tau ngủ chung hí!” Rứa mà đang chuyện tṛ nổ như bắp rang, hắn đă nhắm tít mắt ngáy o o từ lúc nào. Tôi chán phèo nên trở về pḥng ḿnh. Sáng mai lại, vừa chộ mệ tui, TKL liền thắc mắc, “ bộ khi túi mi hẹn với tau rứa mà về ngủ với anh H thiệt à?” Tui trả lời, “A, hay chưa! Tau có giấy hôn thú với ảnh mà!”

 

Tối nay mấy đứa con kéo nhau bay về VN. Gồm vợ chồng Bơ và cu Bom. Bơ về nước vài lần rồi cưới Thụy An, bạn học với Minhon, xinh đẹp hiền thục, đem qua đây được 3 năm. C̣n Yên Thành tức Bom là trai út của chúng tôi, tuổi con trâu về nước lần thứ nhất. Anh chàng không na theo vali đồ đoàn chi hết, về hai tay không. Hắn trả lời me, đi tới đâu cần chi mua nấy là khỏe. Thế nhưng cuối cùng, cũng bị dán tên người gửi là Bom lên hai thùng hàng to tổ chảng. Sở dĩ thế là do con em út Nhon bên tê quả địa cầu order mấy anh chị bảo tiêu hàng hoá chùa chiền cho nó. Minhon hai năm trước tốt nghiệp BA bên này rồi nổi hứng về Sàig̣n dạy học, vừa học thêm MA của đại học Úc mở ở VN và hắn đă đ̣i lấy chồng ở quê hương! Con rể út của chúng tôi vốn là bạn học với Phụng Hoàng từ hồi lớp 1. V́ thế mà nay cả nhà chúng tôi ồn ào kéo nhau về ăn đám cưới Nhon-Hùng dịp lễ Giáng Sinh 2003 này. Nhon được mấy anh bạn thân tiếp tế cho gần chục cái Note Book mới tinh khôi đời cũ. Nhon sẽ dùng những cái vi tính xách tay này để dạy cho lớp đêm từ thiện. Đó là lớp học t́nh thương dành cho thanh niên nghèo hiếu học. Nhon dành 2 tối cuối tuần để sinh hoạt thiện nguyện. Từ cả chục năm nay, Phụng Hoàng là đệ tử của Sư huynh An Phong San Jose từng theo sư phụ hoạt động ở Bắc Cali.

Liên tiếp hai năm 2002- 2003 tôi bay qua bay về VN xấp xới. Lư do ba tôi trên 90 mùa xuân, ḿnh về để mừng lễ Thánh thọ, rồi về liền sau đó khi nghe tin cha già đau nặng. May quá Chuá thương, tôi về kịp săn sóc ông cụ 2 tuần lễ. Rồi ba mất, tôi nán ở thêm hai tuần nữa lo chuyện giấy tờ nhà đất của ngôi từ đường họ Phan, lúc này không c̣n ai ở đó. Tụi cybn xỉa xói rằng, mi làm tụi tau chóng mặt. Cũng dịp cuối năm, tôi lo “dắt” ông dôn. Sau 22 năm bỏ nước mà đi, dỗ dành hoài chàng mới chịu về. Chuyến đi thiệt vui v́ phái đoàn có gia đ́nh con gái lớn, Nu - chồng Nu và bé Zoe, cháu ngoại cưng. Chúng tôi du hành bằng xe lửa nhanh nhất nước từ Sàig̣n ra tuốt Hà Nội. Từ thủ đô thuê xe van quay lại Nghệ An, thăm quê chàng. Sáng tinh mơ khởi hành, khuya lắc khuya lơ đă trở lại Hà Nội. Tuy thời gian ngắn gọn nhưng chúng tôi đă tổ chức được cuộc họp mặt của gần cả trăm bà con ruột thịt vui như chay. Chúng tôi được viếng mồ mả tổ tiên của bên chồng, sau hơn 40 năm chàng của tôi bỏ chạy có cờ. Anh ấy vượt tuyến qua đường Lào năm 58, sau khi bố mẹ bị chết tức tưởi v́ cuộc đấu tố địa chủ năm 53. Chúng tôi về thăm chớp nhoáng như thế là v́ muốn tránh nạn làm tiền trắng trợn của mấy anh c.a nhà quê nhà mùa, cho tới thời buổi này vẫn c̣n đần độn hạch xách Việt kiều. Họ hoạnh họe đủ thứ c̣n ham giảng luân lư giáo khoa XHCN lạc hậu đời tám hoánh, chỉ với mục đích làm sao moi cho được tí tiền đô của bà con yêu nước trở về quê hương!

Nhờ kinh nghiệm xương máu của người anh họ nhà tôi truyền lại. Anh Khâm mấy năm trước về thăm quê xứ Nghệ, sau đúng 4 thập niên bỏ trốn vào Nam năm 58. Buổi tối mấy thằng cu hỉ mũi chưa sạch mời lên phường c.a đả thông tư tưởng. Một tên huyênh hoan vỗ ngực tự xưng là cháu đích tôn của mấy vị chăn trâu thuở trước, từng lên đấu ông già chồng tôi mùa cải cách ruộng đất. Nay đến phiên hắn phải hỏi cho biết “bên kia các anh đă làm ǵ?” v. v…Trời ơi, anh K tức hộc x́ dầu, cuối cùng phải đấm mơm ít chục đôna cho yên nhà lợi nước, sau đó tức tốc ấm ức rời khỏi làng quê. Như rứa nghe có nản ḷng không.

Tuần trước vợ chồng tôi đă tiễn đưa bác ấy về Heaven Gate ngủ giấc ngàn năm. Tội nghiệp anh Kh hiền khô, nhỏ con cở Yến Anh thừa tướng, tra hơn chàng hiu hót cổ của tui 3, 4 tuổi. Khi mấy anh em rủ nhau trốn được vô Nam, để làm lại cuộc đời, anh Kh đă khai trụt cặm mười mấy tuổi, cốt để tránh quân dịch. Anh chịu khó trở lại kiếp học tṛ, đậu được cái Tú tài 1 là nhảy vô Vơ bị Thủ Đức học. Về sau ra trường lính làm thấu quan Hai mai vàng chi đó le lói với thiên hạ. Thuyền t́nh cặp bến B́nh Định cưới được cô vợ trẻ xinh, nết na thùy mị. Chị ấy là cô giáo Tiểu học, ít nói ít phô. Khi gia đ́nh anh gồm vợ 1 con qua Mỹ theo diện H.O. tui theo dơi bà chị dâu ít át này. Có lần chị khoe, vừa gửi về cho mẹ già 300 đô, bỏ trong b́ thư gửi qua bưu điện đàng hoàng! Chèn đét ơi nghe mà tiếc đứt ruột, v́ chắc chắn rơi hết vào tay quân ấy. Có hôm tụi ghé thăm anh chị, “khất thực” cho bên nhà nghèo đói. Thấy mặt tôi, chị liền méc, thím biết chưa, Mộng Hoàn chết rồi đó! Bác trai trợn mắt đuổi tôi về gấp. Nhưng lâu lâu tôi vẫn ghé vào để ăn mày cho trẻ Bại Liệt Nguyệt Biều. Chị dâu xua tay nói, anh hết tiền rồi! Anh lại đuổi tôi, không quên nhét lẹ vào tay con em lần đân vài chục đồng như hàng năm anh vẫn cho tôi để làm việc tào lao xi đế. Bác Kh mất do trái tim làm việc quá tải, do một đời ưu tư lo cho vợ con khờ dại. Bác nghèo sát đất, quanh năm làm “thợ đụng”, nhưng từ 10 năm nay lo gửi tiền đều đặn về quê nội, xứ cá gộ xa xôi nuôi mấy bà chị, Toàn-Quyền-Khâm-Sứ là tên của chị em bác, nuôi bầy cháu họ thi nhau đẻ ṣn ṣn. Anh tâm sự, thím biết không, tui vừa nhận thư thằng cháu rể, hắn nói, lúc ni nhà nước tăng lương hưu…Thấy tôi tṛn mắt ngạc nhiên v́ “chậm tiêu” tư tưởng, bác giải thích, nghĩa là tụi cháu muốn tui tăng tiền gửi về theo kịp với chỉ tiêu nhà nước!!!

Anh Kh. giờ ngủ giấc ngàn thu trên ngọn đồi cỏ xanh mươn mướt, quanh quất dăy núi tim tím viền thơ mộng và thấp thoáng rừng phong lá mùa thu đổi màu, đẹp lộng lẫy hơn bao giờ. Heaven Gate tuyệt vời cho ai muốn đời sau nằm xuống về với bụi đất.

Khi mấy đứa nhóc nhà chúng tôi về thấu SG an toàn, cu Bom imeo cho ba me dặn, chỉ ĺx́ 2 khâu- 1 ở trước cái máy soi cho thùng hay valy trôi qua và khâu thứ 2 là lúc ḿnh giao cái passport cho họ kiểm soát, nhớ mỗi chỗ 10$ hay nhiều hơn tùy theo nội dung hàng đem về, thế là hớn hở cả làng! Tất nhiên là với ai lỡ na đồ chi tào lao về, c̣n th́ khỏi, chỉ 5$ mà thôi! Không có trự mô cũng xong có điều bà con hải quan hậm hực, mặt mũi khó đăm đăm ngó mất vui. Nhớ phải kín đáo kẹp tí tiền trong hộ chiếu. Thằng Bom dặn, ba me đem về cho con bộ đồ Bộ đội Mỹ để diện cho oách dịp đám cưới em Nhon. Năm ra high school cu Bom nổi hứng đăng Lính Trừ bị. Ảnh hắn gửi về quê nội khoe, mấy cô hắn kêu Yên Thành đi bộ đội Mỹ!

Tôi nhớ thằng con út này, mấy năm trung học quậy hết biết, đêm nào về tới nhà cũng khuya lắc. Ở trường thích đấm đá tơi bời với mấy tên bạn Mễ, v́ tụi này ưa ăn hiếp các bạn VN nhỏ con của Bom. Tôi phải thức khuya chờ mở cửa, khi nào cũng thấy hắn u đầu sứt trán, tay trầy truạ, chân khập khiểng v́ uưnh lộn. Bom là đội trưởng đội đá banh, c̣n là top ten của Đội Toán trường Bom. Tốt nghiệp nhờ thành tích đó. Sau hè Yên Thành vô lính reserved kỳ cả nước sôi động mùa chiến tranh Sa mạc, tôi khóc quá chừng. Từ khi tốt nghiệp trường Lính Trừ bị, tính t́nh Bom đổi hẳn 180 độ. Ăn rồi rảnh lo sinh hoạt Thiếu Nhi Thánh Thể, một kiểu Hướng đạo Công Giáo. Tôi nghiệm rằng bạn bè ai có con bất trị hung hăng nên cho hắn đi lính để sau đó trở thành công dân tốt lành. Cuốn phim đời lính Yên Thành đem về, ngó thấy thằng con bị đần quá chừng. Hít đất, nhảy xổm, ḅ trườn qua từng lớp kẻm gai dài cả cây số và trên đầu đạn thiệt tưới như tưới hạt sen- đoạn đường chiến binh quân trường thiệt hết sức khổ ải! Nhờ thế Bom lột xác trưởng thành.

Tụi nhóc về VN sớm hơn ba me, v́ chúng có chương tŕnh trở lại thăm Tà Keo, miền tây kinh rạch bát ngát, muỗi mịt mùng kêu như sáo thổi, nơi ấy một thời đại gia đ́nh chúng tôi t́m xuống sinh sống mưu t́m mọi cách thoát khỏi quê hương thời quá độ. Ba tụi nhỏ vừa học nghề đánh cá vừa vỡ đất làm ruộng. Miền Tây gạo trắng nước phù sa đỏ lờ, các con không khi nào phải ăn cơm độn bo bo, mà ăn với cá tươi do bố đánh xiệp ven bờ, về sau đánh bắt xa hơn tận đảo Phú quốc. Người lớn ăn cơm lưng chén với rau má rau muống dại chát lưỡi. Nhà tôi đổi đời, ẩn thân xứ Rạch đến 5 năm mới vượt thoát “ḿnh ên” cùng thủy thủ đoàn ra khơi bỏ rơi lại toàn bộ “cá nhỏ” chở đầy ắp bà con bạn bè góp vốn. Đêm ấy, chúng tôi ra biển t́m chưa thấy ghe lớn đâu đă bị CA biên pḥng rượt bắt, súng bắn đạn xé trời, ghe nhỏ chạy dài máy đuôi tôm ống bô khét lẹt…Rồi trời thương cho thoát khỏi lưới săn bắt của họ. Thằng em út họ Phan về sau ra ở ngoài hải đảo lấy vợ đẻ con. V́ thế bầy con chúng tôi lần này t́m ra Phú Quốc thăm gia đ́nh cậu út.

Chuyện tôi kể là chuyện ṿng vo Tam quốc, nhớ chi viết nấy, nên ai đọc tới đoạn nào thấy chán xin hăy lướt mau.

Khi chúng tôi về VN mang mể bao nhiêu là hành trang tào lao xịch bộp. Cho nên tôi phải chuẩn bị tinh thần hào phóng ĺ x́ cho phải đạo…tặc. Nhà nước ban hành luật miễn xét băng video, nhạc, sách văn hoá đồi trụy v.v… nhưng nói rứa mà không phải rứa nếu ta không biết điều. Nghĩa là phải rộng tay bố thí. Luật luôn là luật rừng, phải nhớ kỹ điều ấy.

Hôm trước có người bạn hỏi tôi về vụ Việt Kiều hồi hộp bị hạch hỏi mời lên mời xuống, giờ ra sao rồi, có c̣n xảy ra nữa không? Thưa bạn, khi nào có Việt kiều xuất hiện là đương nhiên có sự thăm hỏi ân cần. Họ sẽ dễ chịu nếu ḿnh vui vẻ coi nhẹ việc hầu bao sẵn sàng bị lủng. Coi như về thăm nhà th́ phải chịu khó tiêu tiền cho thoải mái. Bạn hiểu ra rồi phải không? Tôi th́ khó bỏ được tính ba gai. Khi anh bạn “cá nước sôi” hí hửng vừa gặp ḿnh đă hỏi, “ Lần ni về chị có đem cờ ba que về không?” Tôi giận căm gan, lạnh lùng đáp: “Tôi yêu cầu anh, nếu muốn câu chuyện giữa chúng ta lịch sự tử tế, xin đừng đụng chạm bằng những từ ngữ không đẹp. Bởi nếu tôi bắt chước anh, tôi kêu cờ nước ḿnh bây giờ là cờ máu như bên tê thiên hạ ưa kêu, anh nghe có dị ứng không?” Người bạn dân gật đầu cười lạt lẽo.

Năm trước ba tôi trở bệnh nặng, bệnh già, vào những ngày cận Tết, tôi đă không hề rời nhà đi đâu, chực cả ngày để săn sóc ba. Trưa 30 Tết, chị người giúp việc rất lành nghề lo cho kẻ sắp ra đi, nói nhỏ, “em nghĩ là nếu làm được chi cho ôn, chị nên tỉnh táo làm liền kẻo không kịp…” Tôi ứa nước mắt, chạy ba chân bốn cẳng vô nhà cha xứ Phường Đúc, trong tay cầm chặt tờ giấy viết Di chúc của cha già. Cha sở đang nghỉ, vội bỏ giấc trưa, ngồi vào bàn giấy và cho tôi nhiều ư kiến sáng suốt. Sau đó tôi nhờ máy Vi tính của linh mục đánh máy lại cho tử tế tờ trối trăn này của người thân đang hấp hối. Xế chiều 30, cha đến để ban Ḿnh Thánh Chúa cho ông cụ như thường lệ cả 10 hôm nay từ khi ba tôi nằm liệt giường. Chúng tôi đỡ người bệnh dậy để kư vào tờ Di Chúc. Ba tôi run run cầm bút kư ṿng vèo ḍng chữ yếu ớt.

Huế vốn ăn Tết rất kỹ như từ xa xưa, mọi việc đều án binh bất động, trừ ăn chơi. Qua mồng bốn Tết, tôi lên Phường công an xin xác nhận tờ Di Chúc, nhưng văn pḥng vắng hoe trừ anh thư kư trực nhật, c̣n mọi nhân viên từ ông cấp côi đến chị cấp dưới chỉ tạt đến sở 5, 3 phút đầu ngày gọi là mở hàng đầu năm rồi biến ngay cái rẹt. Anh thư kư nói nhẹ nhàng, chị về đưa ông cụ lên đây, kư trước mặt chúng tôi mới hợp pháp- bởi đưa tờ giấy kư sẵn này là kiểu người nhà chị ép cho ông cụ kư. Tôi nghe mà quưnh quáng, bởi v́ mỗi ngày qua đi ba tôi càng lúc càng yếu đi trông thấy, khác chi ngọn đèn dầu lắt leo trước gió không biết phụt tắt lúc nào. Tờ giấy chưa có mộc đỏ th́ cầm chắc cái nhà từ đường của ôn mệ để lại coi như tan vào cơi hư vô. Tôi vội  vàng nhắn người bạn nhà nước, tức anh Hai ưa vặn vẹo hạch hỏi Việt kiều tới, nhờ chạy việc. Anh Hai đă vui vẻ nhận lời, lo “bố trí” công chuyện. Sáng mồng 7 Tết, tôi đă có mặt tại Phường lúc 7 giờ 30. Đúng 8 giờ nhân viên lục tục kéo đến. Sau đó, mọi người gần chục vị, rầm rộ nổ xe gắn máy hướng lên nhà ba tôi. Phái đoàn gồm có y sĩ, thư kư, trưởng pḥng nhà đất, công an…nghĩa là đủ “tai mắt mũi họng” để chứng kiến vụ việc Di Chúc là thiệt chứ không gian dối. Muốn “điều” chừng ấy người kéo tới hiện trường “làm việc” không phải là chuyện chơi, nhưng v́ ta đă có Bác dẫn đường th́ tất cả sẽ êm xuôi. Đó là điều kiện ắt có và đủ để sống cho hợp t́nh hợp lư ở tổ quốc.

Mở cửa mả xong cho ông cụ là tôi bắt tay liền vào việc sửa sang nhà vườn. Từ đường họ Phan, nhà vườn của ôn mệ tôi để lại cho con trai út là ba tôi, ngày trước rộng thênh thang. Khu vườn chạy dài từ đầu đường Huyền Trân (giờ đổi tên là Bùi thị Xuân) xuống bờ sông Hương. Hàng rào vây quanh che chắn với hai bên hàng xóm, thuở xưa ông nội tôi cho trồng toàn cây mít, thân cây lẫm liệt c̣n cho trái ngon đủ loại mít nghệ, mít dừa, mít ráo, mít ướt. Loại nào cũng thơm ngon vô cùng. Phiá giáp sông lũy tre xanh rợp bóng mát, cành lá la đà dọi xuống mặt nước Hương giang trong trẻo. Quê nội là nơi ghi dấu cho chị em chúng tôi bao kỷ niệm êm đềm thời thơ ấu. Thế mà nay, khi ba tôi nhắm mắt tạ thế, ngôi từ đường ấy trông sao mà thảm hại. Cái cổng gỗ kiểu lạ tuổi đến 150 năm chừ đứng xiêu vẹo, mối mọt gặm nham nhở. Nhà vỏ cua tường vôi thấm nước lem nhem màu sơn, ngói lỡ sụt hể mưa xuống là dột ướt khắp nơi. Bàn thờ cổ gần thế kỷ tuổi đời th́ lung lay, tôi quen thấy một chú chuột ngày nào cũng th́ thụt trèo lên trèo xuống nhởn nhơ vui thú. Khu vườn rộng mẫu tây nay teo lại như miếng da lừa trong chuyện cổ tích Pháp. Tiền diện hàng rào quanh quẹo. Đàng sau, kẽm gai uốn éo, v́ nhà láng giềng từ lâu chiếm đoạt trắng trợn vẫn có giấy tờ. Tôi và bà chị thay nhau lục lọi mớ hồ sơ nhà từ đường. Chúng tôi không khỏi đau ḷng. Ba tôi sống trơ trọi một ḿnh, tuổi già sức yếu từ sau 75, đă vừa bán vừa bị ép phải chia đất cho thiên hạ, đôi khi với giá rẻ mạt. Bán đất mà kêu là “nhường hàng cau, nhường 4 cây ổi” cho ông X. Khi mượn số tiền vô Nam thăm vợ con cũng phải kư miếng giấy lộn “cầm thế” nhà từ đường. Với tấm giấy đó, cùng lũ chứng nhân a dua ăn cướp, có thời gian ba tôi phải bỏ trốn vô Sàig̣n, v́ ngoài đó có tên người gốc ngoài ta vào, là cán bộ lắm thân thế, đă hăm dọa ba tôi, rồi c̣n trơ tráo chở cát sạn tới đổ đầy ngoài sân, hắn lăm le xây nhà lầu làm khách sạn mini.

Vừa đọc trích lục vừa xót xa thương cha già. Nh́n ḍng chữ của chàng thư sinh trường Pellerin ngày xưa, bay bướm như rồng như phượng, để viết giấy nhường đất, cầm cố ngôi nhà…Chúng tôi căm hờn thời thế thế thời phải thế, đấm ngực méa cumpa, méa maxima cumpa. Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng. Tôi tự trách ḿnh v́ hoàn cảnh đă cao chạy xa bay. Xa Huế, xuống tận miền tây đất hiền và người lương thiện, trú ẩn chờ thời cơ vượt thoát rồi cuối cùng đành đoạn ĺa xa cha già, xa quê nội dấu yêu, yên thân bên kia nửa quả địa cầu.

Kể lể dông dài, ḿnh chợt quên mất muốn nói ǵ. A, chuyện từ đường họ Phan chúng tôi. Ba tôi là người thừa kế cuối cùng của ḍng họ Phan gốc Thanh Hoá di dân vào. Nay đến phiên tôi là “công chuá đương kim hoàng gia” chính hiệu con nai vàng (v́ ngài thủ tướng cũng may mắn cùng họ với tui, nhưng là gốc Văn Xá, gần đây đă rầm rộ khởi xướng tung tích họ tui toàn cuốc). Nhưng nếu ḿnh không kịp lo liệu, sớn xác sẽ bị mất đứt vào tay người ta nhà nước. Vậy nên chúng tôi phải kịp thời lo việc trụ vững Từ đường Phan tộc. Muốn thế, trước tiên phải có giấy Hồng chủ quyền nhà vườn, Giấy đỏ- chủ quyền nhà đất. Tôi một ḿnh ở với ba giữa ba ngày Tết lao xao luyến xuyến cảnh tha nhân ngoài kia vườn rộn ràng vui xuân đón tết. Trong này nhà hiu quạnh, ba tôi im ĺm nằm, hắt hiu chờ về gặp vợ hiền yêu dấu, gặp cha mẹ tổ tiên bên kia cơi thế không c̣n tranh chấp. Riêng tôi, đêm 30, ngó màn ảnh tivi nhố nhăng diễn cảnh mừng Tết Mậu Thân quân dân giải phóng hả hê giết giặc phe đế quốc Mỹ chạy dài. Màn ảnh nhỏ chiếu trực tiếp mặt mày hớn hở của mấy cha già tướng tá quốc công, nhăn nheo xếp nếp hơn ông Bành tổ. Các ngài ngồi cười híp mắt, nghiêng ngó bầy trẻ trai gái mũ tai bèo, quần thụng đáy tưng bừng muá ca…Tôi khổ sở, khó chịu đến bật khóc, vùng chạy ra vườn ngữa mặt cho mưa cuối năm thánh thót nhạt nhoà xoa dịu cơn tấm tức…Ơi đêm 30 xa nhà, bên ấy quê hương mới với chồng con, cháu nội ngoại sum vầy. Bên này, tôi cô đơn gần kề ba thoi thóp giấc khuya. Chắc chắn ḷng tôi măi khắc ghi kỷ niệm đau đớn này.

Trưa mồng 7 Tết xúm quanh giường người bệnh nặng là phái đoàn chứng kiến thủ tục làm Di chúc của UBND Phường Đúc. Ba tôi chợt hồi sinh. Chúng tôi đỡ ông cụ ngồi thẳng dậy. Ba tôi tuyên bố đanh thép, “làm cả hai” khi người ta hỏi ư, “Cụ muốn lăn tay hay kư tên?” Rồi ba tôi nghiêng đầu, tay cầm bút vững vàng nắn nót ḍng chữ đẹp tên người. (Tôi nhớ như in, chữ kư của ba luôn kèm 2 cái chấm theo sau chữ g. Tôi đă thắc mắc hôm trước khi ba tôi khỏe một chút và tỉnh táo, ba ơi, răng chữ kư ba lại có 2 cái chấm ri hè? Ba hóm hỉnh giải thích, “Con ni hỏi lạ chưa, đó là tượng trưng cho ba má khi mô cũng có nhau, dắt tay nhau đi trên con đường tráng nhựa!”. Khi ông cụ kư xong, mọi người quanh giường ai cũng vui vẻ vỗ tay tán thưởng. Ba tôi nằm xuống tiếp tục ch́m vào giấc ngủ chập chờn. Và tối hôm ấy, nhằm mồng 7 Tết, lúc 9 giờ ba tôi đă thở hắt ra đi một cách êm ái. Trời đêm Tết Huế, ngoài kia mưa phùn bay nhè nhẹ. Trong nhà ấm cúng, chị em chúng tôi đang náo nức chuyện tṛ, nhắc về thời tuổi nhỏ, khi cả bầy được sống chung với ba má trẻ trung xinh đẹp. Từ hôm qua, mồng 6 Tết các anh chị em và lũ cháu chắt nội ngoại các nơi đă lần lượt kéo về từ đường ở với ông cụ.

Ba tôi sống ở xóm Phường Đúc, hiền ḥa với mọi người, với bà con lân lư. Ai cũng thương. Chị Ân hàng xóm ở xeo xéo bên tay trái vườn nhà, kể cho chúng tôi nghe hôm mồng 1 Tết khi tới thăm mừng tuổi ba tôi. “Ôn dại lắm chị ơi, ai đời năm 78, có gia đ́nh một tên ngoài tê vô, hắn nói khéo răng không biết mà ôn cho ở lại trong nhà với ôn. Vợ chồng và đứa con mặt mũi hắc ám ngó phát ghét. Nửa năm sau, ôn chạy qua nhà tụi em, nhờ bà con t́m cách trục giúp bọn họ ra khỏi nhà giùm ôn. V́ ôn đă nói hơn thiệt mà họ không chịu nghe. Tụi em thay nhau tiếng to tiếng nhỏ, khuyên họ đi chỗ khác ở mà mấy cũng không được. Cuối cùng rũ nhau 10 người quanh xóm, hè dô ta khiêng vợ chồng và đứa con, lúc đó đang khư khư ôm cứng cái ḥm ( tức cái rương nhỏ nói theo tiếng Huế ḿnh) v́ chúng ngồi nằm vạ trên tấm phảng kê giường. Khiêng bổng tụi nớ ra khỏi nhà ôn, khiêng tuốt quăng ra ngoài sân vườn trước. Rứa ḿnh mới đuổi chúng khỏi nằm vạ, muốn nhân ôn tuổi già đơn chiếc để chiếm nhà của ḿnh đó chị!” Quà kỷ niệm của ba tôi để lại, tôi dành cho chị Ân cái lu xi măng. Nghiệt một nổi là hắn, cái lu dùng chứa nước này nằm sâu trong góc cái buồng xép, làm pḥng tắm cũ. Cửa pḥng hẹp quá nên không sao xê xích được hắn để ḥng đem ra khỏi cái buồng xép đă đành, mà c̣n không sao đưa hắn ra lọt cửa nhà bếp nữa kià! Vợ chồng chị Ân h́ hục bẫy cái lu kềnh càng nặng cả tạ cho hắn leo ra khỏi buồng xép. Xong đến lúc muốn cho lu ra khỏi bếp, th́ chúng tôi “lệnh” cho phá tường một khoanh nhỏ, để lu vượt biên, sau trám lại. Chị Ân lăn lu về nhà chị ấy. Mấy chị em ngó nhau cười hỉ hả. Lúc này chúng tôi đang ráo riết chỉ huy tụi cháu là nhân công thợ nề sửa sang lại tường vây quanh vườn cho kiên cố Từ đường, nên việc trám lại vách bếp cũng mau. Mọi việc thi công ráo riết bởi khi chúng tôi rời Huế đi, nhà sẽ không có ai ở lại để trông coi, nên cần phải chu đáo tường vách cũng như phải nắm chắc giấy chủ quyền ngôi nhà vườn. Ba tôi mất rồi, tôi chỉ có được trong tay tờ Di Chúc.

Tôi đă đọc cho ba nghe ư rằng, Di chúc ủy quyền cho con cháu giữ ǵn từ đường để phụng tự tổ tiên, tuyệt đối không ai được quyền sang nhượng hay mua bán lại. Chính tôi là người đại diện con cái ở nước ngoài, đứa em trai thứ 8 thay mặt anh chị em trong nước, để thực hiện sự ủy quyền của ba. Nhưng sau khi đưa tiễn ba lên an nghỉ trên đất thánh Thành lồi, trong nhà không c̣n ai nữa, ngó lui ngó tới lưa có ḿnh tôi và bà chị. Thằng em trai đă bết bát quay về Rạch Giá. Cho nên khi đem tờ giấy đi đăng kư làm Thẻ Hồng, tôi là người độc nhất có mặt để ứng chiến. Chị tôi hiền lành như thử ch́ chi, lo ở nhà trông coi thợ thầy chuyện sửa sang nhà vườn. Thú thật nhiều lúc tôi nản ḷng. Ai đời để xin cho được cái mộc đỏ đóng lên trên tờ giấy ủy quyền, v́ nay mai con cái ba tản hàng hết trơn. Tôi về bên tê, chị tôi vào Sàig̣n, nhà ở Huế phải ủy quyền cho người tín cẩn trông coi. Chúng tôi nhận thấy không c̣n ai khác hơn để tin tưởng việc này ngoài linh mục quản xứ PĐ. Cha định là sẽ cho mấy chú tập tu ở xa đến Huế lưu trú để vào vào học trường Chủng viện. Tôi phải chạy long tóc gáy liên tiếp trong 10 lần, lên xuống Ủy ban Phường chầu chực, tất nhiên là phải biết điều. Cuối cùng, trước ngày rời Huế, lên ga xe lửa vào Sàig̣n tôi đă giao tận tay cha xứ tờ Ủy quyền đó.

Hôm trước anh công an khu vực ghé thăm để thu tờ Hộ khẩu nhà v́ ôn đă mất. Anh ta hỏi, Chị định sao về việc bỏ trống nhà ôn? Tôi dứt khoát trả lời: tôi nhờ anh mỗi ngày đi ngang qua đây ḍm dùm nhà ôn cho chúng tôi. Riêng việc anh hỏi, chúng tôi đă có linh mục giúp quản lư và đă có giấy tờ được xác nhận điều này bởi chính quyền địa phương. Chúng tôi người Thiên Chúa giáo, nên chỉ tin tưởng ở ông cha. Xin lỗi anh nghe, tôi làm sao dám giao cho các anh giữ giúp! Anh c.a trẻ tuổi cở cu Bom của vợ chồng tôi, là đại úy cười hiền lành khi nghe thế. Anh ta đă giới thiệu cho tôi 1 người già neo đơn cực khổ cần giúp đở chút chi. Tôi nói với anh ta, tôi đă cạn tiền v́ ở lâu lo việc cho ôn đau ốm, rồi lo chuyện nhà cửa sau khi ôn qua đời. Tôi hẹn, lần sau hễ khi nào anh nghe tôi về th́ làm ơn đến ngay “tŕnh diện” tui. Chàng c.a lại tủm tỉm cười. Anh nhớ đưa cho tui ngay tờ giấy liệt kê ai khổ cần giúp đỡ tui sẽ đích thân điều nghiên từng trường hợp để gửi quà. V́ bạn bè tui bên tê họ không muốn giao tiền cho các anh nhà nước! Tôi nói liền một hơi v́ nếu ngập ngừng sẽ ơn ớn hết muốn nói.

Tối hôm đó thằng cháu kêu ḿnh bằng o đến nhà đưa cho tôi cái địa chỉ người già neo đơn anh cakv đă giới thiệu. Ông lăo đă trên 70 tuổi vợ chết v́ bệnh tâm thần do con cái bỏ đi kinh tế mới rồi thất tung. Ông ta sống bằng nghề kéo xe ba gác kiếm tiền gạo từng ngày. Bà vợ chết v́ một hôm nổi cơn điên, nhảy ùm xuống ao rau muống, khi đem được bà lên, cả người bị đỉa bu đen kịt. Tôi gửi tặng ông lăo tội nghiệp chưa tới 10 đô v́ túi tiền đă cạn kiệt.

C̣n vài ngày nữa phải bay về bên ấy mà nay c̣n bao nhiêu việc phải thanh toán. Tối hôm qua từ trường West Valley College về tới nhà hơn 10 giờ rưỡi. Muà Fall này tôi rủ nhà tôi cùng lấy lớp page maker, những mong làm cho đẹp tờ báo hại báo đời của hội QHĐK Bắc Cali. Ḿnh tưởng phen này sẽ trổ tài layout ngon lành. Ai ngờ, v́   lấy vé sát nút bay về Sàig̣n cho kịp ngày đám cưới út Minhon nên chuyện mần văn hoá này sinh ra lôi thôi. Hạn chót nộp bài vào cuối tháng 12, nên tôi phải chờ một vài tác giả khi nào cũng nộp bài “on time”, để xếp trang và làm mục lục. Tôi lo quá, vậy là phút chót đành phải trao tay cho người khác hoàn tất công việc mấy tháng nay ḿnh nâng niu o bế. Thiệt là xui! Thôi th́ xin có lời tạ tội với quư độc giả nếu như thấy tờ báo có nhiều sai sót. Buồn 5 phút. Anh Hội trưởng và bác Ủy viên báo chí c̣n lo hơn ḿnh. Nhà in không nhận in sau Tết mà tôi th́ mồng 1 Tết mới rời VN.

Lần này về thăm nhà, nghĩ đến chuyện ngoài Huế không c̣n ai ruột thịt nữa. Ba chết rồi. Chắc ḿnh sẽ khóc v́ tủi thân tủi phận. Bởi từ đây ḿnh không c̣n cha mẹ trên đời, thiệt sự mồ côi rồi! Đang viết chợt nh́n ra cửa sổ, ngoài ấy nắng vàng trong veo. Bóng lá muà thu rọi lên tường nhà hàng xóm bên kia đường, cây cành lơ thơ gầy guộc. Trời lam nhạt ửng chút màu xanh. Bầy chim sẻ vụt bay lên, loáng nắng chấp chới rụng xuống. Mấy hôm nay mưa nên cỏ mướt xanh vườn sau sân trước…Mùa thu đẹp như thế mà không được lái xe tung tăng đó đây, nghĩ có tức không? “Ôi nắng vàng sao mà nhớ nhung, đàn ai buồn lẻ cho tơ chùng…” Tôi phải tiếp tục làm việc báo hại báo đời cho rồi, đă hẹn với anh Hiếu, anh Dương Diên Nghị, sẽ giao lại tất cả mớ tài sản văn chương đủ thứ vào chiều mai. Chúng tôi sẽ hết sức duyệt lại lần cuối. Hai bác hứa, có chi tụi tui sẽ mua thẻ điện thoại để gọi về, pmh cứ yên tâm! Khi các anh thấy tôi băn hăn bó hó như Tôn Ngộ Không đang hồi đeo cái gông kim cô trên đầu!

Chừ ngồi đây mà tôi đang mơ mộng nghĩ lắm chuyện… Lần này về, một tháng ngoài quê miền Trung, tha hồ rong chơi đó đây. Cơ chi nhà in không đ̣i in sớm trước ngày ḿnh trở lại bên ấy, tôi sẽ có bao nhiêu chuyện để kể điếc tai bạn bè. Thú vị nhất là sẽ ghé vào thăm Phố Cổ Hội An. Đêm trăng 14 Âm lịch thành phố sống lại thời cổ tích, khi mọi ánh điện văn minh phụt tắt, nhường cho đêm huyền ảo ra đời. Hoa đăng sẽ lung linh trên sông nước chập chờn muôn sắc lộng lẫy…

V́ cô giáo Vạn vật ĐK của ḿnh, đến anh trưởng lớp IA1 QH ngày xưa nữa, và c̣n tên bạn thân ở đâu tít bên trời Minneapolis, đă kêu tôi thay họ đem về chút quà Tết cho bạn bè. Thế nên chi chúng tôi, bầy con yêu bánh nậm ĐK Huế nay sẽ rủ nhau một trận tưng bừng du xuân!

Huế của tôi lúc nào cũng tŕu mến đón chờ đứa con xa xứ trở về quê mẹ dấu yêu. Để rồi mỗi khi từ giả ra đi ḷng lại ngậm ngùi tiếc nuối.

Huế ơi! Làm sao không nhớ thương người!

 

Ghi lại ngày về Huế nhân giỗ Ba lần thứ 1-2004

 

.

Hoàng hôn thôn Vỹ

Trang Phan Mộng Hoàn

 

art2all.net