PHAN MỘNG HOÀN

 

Việt Kiều Hồi Hộp

 

 

 Ai từ hải ngoại trở lại thăm quê nhà đều được gọi là “áo gấm về làng”. Bất kể giàu nghèo, có chức tước, địa vị hay “đơ dem cùi bắp” ǵ trong xă hội. Theo tôi cũng như nhau tuốt luốt. Mua cái vé máy bay, rồi tùy theo hoàn cảnh mỗi người mà giắt kỹ theo trong lưng, (nghĩa đen, v́ hiếm ai dám để bạc xanh hửng hờ trong ví), rủng rỉnh nhiều hay ít đô la, đều có chung cảm giác ḿnh sẽ là Việt kiều...hồi hộp! Tôi sẽ kể lể những kiểu hồi hộp của riêng ḿnh thôi. Bởi v́ làm sao đủ giấy mực để thống kê những cái hồi hộp đa dạng của thiên hạ. Đó là một việc làm vô cùng tốn kém thời gian (cho người đọc), chiếm không gian (lấn hết giấy mực của khuôn khổ tờ báo)!

 

Chị Liệu, bạn thân của gia đ́nh tôi đă la toáng lên khi nghe tôi khăn gói “quả tạ” về thăm quê lần thứ nhất (không thể gọi là quả mướp v́ ḿnh đă tận dụng hết tiêu chuẩn tối đa trọng lượng máy bay cho phép để tha về cho bà con đủ thứ hầm bà lằng làm kỷ niệm). Chị ấy ch́ chiết: “ông dôn mi cực khổ cày sâu cuốc bẩm, gần 11 năm kiếm đủ mọi cách, trần ai khoai củ mới tha mẹ con mi qua đây, chừ chưa đầy 4 năm mi đă lót tót làm Việt kiều! Thiệt t́nh con ni!...” Tôi chỉ biết nhăn răng cười trừ với chị, v́ làm sao tôi không về thăm nhà khi bên ấy c̣n biết bao nhiêu người thân. Cha già, rồi một lô một lốc anh chị em ruột thịt và chắc chắn c̣n nhiều bạn bè thân thiết nữa họ đang trông ngóng ḿnh. Tôi nhớ tiễn chân mấy me con tôi ra đi đoàn tụ ở xứ người xa ngái, ba tôi đă mếu máo khóc. Tôi liền mạnh bạo hứa, ba yên trí, gắng giữ ǵn sức khỏe, con sẽ về thăm nhà 3 năm nữa! Ba tôi liền cười tươi, mấy giọt nước mắt c̣n ngập ngừng rơi trên đôi má nhăn nheo của ông cụ.

 

Ở quê nội tôi, măi cho đến những năm 90, trên 50% nhà không thèm có rest room! nhất là khoảng sau 75, phân xanh được ông “maison l’eau” bắt chước “ngoài ta” khuyến khích nhân dân tận dụng làm tăng năng suất hoa màu. V́ thế mà nhà ông ngoại mấy đứa con tôi cùng chung số phận! Bởi lư do đó mà lúc về Huế, tôi không ở trên quê, phải tạm trú tại nhà vợ chồng người bạn thân dưới phố. Mỗi lần lên thăm cha già, tôi quen thói dạo quanh xóm. Từ nhà xuống bến sông, tôi nghe thoang thoảng trong nắng hè long lanh, trong gió hè xôn xao, mùi hương cầu bốc nồng nặc trong thiên nhiên! Qua lần về thăm nhà kế tiếp, Tôi lo làm sạch không gian để bà con từ xa về chơi không áy náy âu lo “chuyện đàng sau”. Nhưng tôi cũng không ở riết trên quê nội. Lư do ba tôi muốn, “con chịu khó ra tŕnh diện một tí với công an khu vực”! Tôi nhứt định làm lơ đề nghị này của cha già. Cũng vậy, khi người bạn dưới chỗ tôi đang tạm trú đưa ư kiến, “qua bên phường chơi một chút, vui th́ gửi họ ít chi làm quà cho người nghèo, buồn th́ thôi, không can chi hết...”. Tôi liền “Tarzan nổi giận”, hầm hầm cái mặt một đống, tuyên bố “không! tại răng phải thăm, phải làm chuyện ḿnh không ưa!” Đúng là tôi đă nhiễm thói quen dễ ghét của đời sống ở Mỹ. Tôi chỉ lui tới với bạn bè hợp tính ḿnh. Tôi tránh xa ba ngàn dặm những ai ḿnh không chịu đựng nổi. Tôi triết lư vụn, cuộc đời vô thường, ngắn ngủi, mắc mớ chi phải mất thời gian, uổng phí với tha nhân phiền toái, đa sự! Cho nên khi về quê hương, cứ nghe nói phải “tŕnh diện” này nọ với người ḿnh lở không có cảm t́nh là tôi phe lờ! Nhưng sự bất quá tam. Từ từ tôi sẽ kể cho các bạn nghe chuyến về thăm quê lần thứ ba này, đủ mọi thất t́nh. Hồi hộp muốn đứng tim, khi không ưng không đặng, phải tới “chộ mệ” chàng đại diện “mẹ dồng lô” cấp “côi”!

 

Lần thứ ba này, tôi ngoan ngoăn vâng lời bố già. Tôi t́m tới chú Trưởng Khu Phố xóm ba tôi, để thăm. Chú ta là bạn khá thân của cậu em út tôi, nên chị em vui vẻ chuyện tṛ. Tôi gửi tặng chú mấy gói PallMall đỏ chói mua ở trạm chuyển tiếp Seoul. Thuốc ở đó bán rẻ. Chỉ 10$, 1 tút 10 gói. Tôi mua thêm 2 tút. Hôm trước đưa tôi đi, con trai lớn của tôi đă mua ở sân bay San Francisco 2 tút. Giá rẻ nhất so với ngoài nhưng mắc hơn ở đây nhiều. Bu và vợ nó mới về thăm ông ngoại hôm sau Tết âm lịch. Thằng con này đă xa VN cùng lần với bố già nó cách đây 23 năm. Khi quay về lại Mỹ, nó dặn ḍ tôi nhiều chuyện. Đặc biệt: “me phải coi chừng, d́ S nói, họ (ông Công An Huế) đang chờ me về để thăm hỏi. Ông ta có ư đợi me từ lâu rồi...” Tôi nổi tự ái, căi, “Mắc chi họ phải gặp me!” Bu cười trấn an, “Chắc là không can chi đâu!” Tôi giận lắm, nhưng cẩn thận hỏi ư kiến quân sư quạt mo, tức ba xấp nhỏ. “Em có nên về không?” Chàng cười nhẹ, nghiêm trang nói, “Em cứ về thăm ba. Nhưng phải nhớ kỹ điều này trong bụng, để ứng phó khi phải gặp họ. Ḿnh không chống lại họ, là coi như đă theo họ!”.

 

Tuy nhiên để pḥng xa, tôi đă “i meo” cho một số bạn bè thân. Những tên bạn có thớ chống que chống cọng ở bên này. Ai cũng an ủi. Họ hứa sẽ “gỡ rối” nếu tôi lỡ có “mệnh hệ nào”! Họ cho tôi địa chỉ đặc biệt để cần cấp thời liên lạc! I cha, lần này về sao mà hồi hộp thế!

 

Trước hôm đi, tôi điên cái đầu v́ mớ hành lư. Tất cả đă nằm gọn trong hai thùng lớn. Mỗi cái cân đúng 70 pounds. Tôi chỉ mang tùy thân, cái ba lô đeo sau lưng và chiếc valy nhỏ đựng vài bộ đồ gọn nhẹ, dùng thay đổi mùa hè. Tôi đă có nhiều kinh nghiệm về thời tiết ở quê nhà. Huế theo Vĩnh Quyền, Nóng “cực đoan”! Nên không na áo xống về làm chi cho lắm.

 

Trước hai hôm đi. Anh bạn BS LĐT, chồng đứa bạn hàng xóm thân thuở nhỏ, từ Virgina gửi tới 20 pounds thuốc quư loại échantillon. Tôi loay hoay tháo bỏ hết bao b́, c̣n lại gọn 12 pounds. Chưa hết, giờ phút chót, thêm một vị Bác sĩ quen thân khác, nhắn là muốn gửi quà thuốc men cho Huế nghèo khổ, bệnh tật. BS Dương Thế Oanh nhờ tôi mang về tiếp tế cho xơ Bông 12 “lọ” thuốc Ampi. Khi người em gái, làm việc với pḥng mạch bác sĩ đem thuốc tới. Tôi tá hỏa tam tinh. Đến 6,000 viên Ampi loại 500mg, chứa trong những chai y đúc nhau và size lớn, chứ không be bé xinh xinh, để gọi bằng lọ!

 

Tôi suy nghĩ thiệt lẹ rồi tháo thùng ra. Lấy bớt đồ tào lao rẻ tiền quăng lại. Tôi cẩn thận quấn từng chai thuốc đựng mỗi chai 500 viên ampi đó vào trong áo quần. Nhưng kế sách ấy không ổn chút nào. Anh Dược sĩ VĐĐ bảo, tất cả Y dược muốn qua cửa khẩu đều phải có giấy phép! Nếu không, sẽ lôi thôi với người cho, c̣n người chuyên chở sẽ bị “ủ tờ”! Bu liền giúp tôi chở thuốc qua Long Xuyên gửi. Nhưng LX nói, tới TSN hàng cũng phải “tŕnh diện hải quan”. Không được rồi! V́ như thế là coi như nai tơ rơi vào miệng cọp! Vậy th́ làm sao đây? Cuối cùng liều mạng tra. Tôi xé lẻ 6,000 viên ra. Cho vào các bao ni lông to nhỏ đủ loại. Cho vào những hộp bánh rỗng, h́nh dạng kích thước khác nhau. Rồi tôi đeo một nửa số thuốc lên vai. Số c̣n lại tôi xếp xen lẫn trong thùng. Tôi tin chắc chắn Trời sẽ thương. Ngài sẽ lấy vải dày che mắt quan. Ngài sẽ hô “biến”. Mọi sự thế là an toàn xa lộ!

 

Tôi chỉ ở chơi Sàig̣n ba hôm. Mưa đầu mùa lắc rắc dịu dàng khi tôi vừa ra khỏi Tân Sơn Nhất, cho tôi dịu xuống phần nào cơn nóng bức ngột ngạt. Sàig̣n cuối tháng 5 hiện ra. Thành phố đầy bụi bặm, xe cộ và 80% con người di chuyển trên đường phố, bịt kín nửa mặt như hiệp sĩ Zorro. Saig̣n hơn 7 triệu người, chen chúc chồng chéo lên nhau mà sống. Vui buồn đủ dạng trong một không gian cỡ San Jose xinh xắn của tôi.

 

Tối hôm trước lúc rời Saig̣n. Bạn Bùi Ấu Lăng đưa tôi dạo một ṿng thành phố về đêm. Tôi hí hửng nh́n ngắm Sàig̣n rực rỡ ánh đèn muôn màu, lộng lẫy. Khi cùng bà chị lên ga Ḥa Hưng, nay lạ hoắc. Sân ga thoáng sạch, thanh lịch hơn nhiều so với hai năm trước. Lần này tôi vui lắm. Ra đi mà không phải hồi hộp đóng tuồng “Việt Gian”. Không cần giả dạng người trong nước để được hưởng nửa tiền vé. Với chính sách đổi mới tân tiến, Nhà nước nhất định xóa ranh giới kỳ thị, không c̣n cứa cổ bà con yêu nước, ở xa trở về thăm đất mẹ. Nhưng, lần này tôi lại gặp “sự cố” khác. Hai thùng quà to quá cỡ của tôi, bất hợp pháp. Đúng ra, tôi phải khai báo để gửi chúng theo toa hàng hóa. Nhưng giờ chỉ c̣n dăm phút tàu phải rời ga, nên đành chịu. Anh Công an trưởng toa linh động cho phép ḿnh lên tàu, c̣n chuyện chi để đó tính sau. Tất nhiên, nhập gia tùy tục. Tôi xin đóng tiền “không biết luật lệ” với anh trưởng toa ít át dễ chịu này. Chừng chưa tới 10 đô la là mọi sự vui vẻ nhẹ nhàng.

 

Chuyến tàu êm ái trôi đi trong không khí mát rượi của mùa xuân, dù đang giữa tiết hạ bốc lửa!. Chuyến Tàu TN 1, hiện đại nhất nước. Loại này có gắn máy điều ḥa. Pḥng ốc sạch sẽ, giường nệm êm. Toa lét bố trí như trên máy bay. Khi dùng xong bấm nút, một âm thanh mạnh mẽ dơng dạc vang lên. Bộ “đồ dùng” siège sáng loáng mạ kền không khác chi khi ḿnh xài trên máy bay. Cho tôi nghĩ rằng, xe lửa vậy là đă có container chứa những thứ húy tiếu. Nhưng thực ra, th́ vẫn là “gửi hương cho gió” mang đi rải rắc vô tội vạ... trên khắp các dặm đường tổ quốc!

 

Chúng tôi không ra thẳng Huế theo như vé ghi, mà ghé lại trước ở Đà Nẵng. Lư do trục trặc kỹ thuật. Huế đang cơn sốt vụ An Truyền. Tôi “bị” bạn bè “mặc cảm giùm”. Tôi dân có đạo, lại thêm từ “Mẽo” về. Mấy điểm ấy dễ làm ḿnh được người ta hỏi han sức khỏe. Huế dạo nầy thường ưa xuống đường, xuống chợ lung tung. Nhất là vào những ngày Chúa nhật. Saigon nhạy tin tức “chính chị chính em”. Tôi buộc ḷng phải nghe theo lời bàn “Mao Tôn Cương” của người thân ở Saig̣n.

 

Đón tôi ở ga Đà Nẵng khá nhiều học tṛ cũ ở PCT và KT. C̣n có cả hoa tươi nữa cho cô giáo xưa trở về thành phố gần 10 năm t́nh nghĩa. Tôi rưng rưng cảm động. Thành phố cảng này thay đổi quá sức làm tôi chóng mặt. Tôi đếm cứ cách chừng một cái nhà là một quán ăn, tiệm giải khát hay pḥng nhạc sống karaoké. Bia tuôn như suối phun từ 9 giờ sáng. Thiên hạ cụng ly cụng chai tưng bừng, bàn bạc chuyện làm ăn bên bàn nhậu, đến tận nửa đêm. Đà Nẵng đă “xóa đói giảm nghèo” thực sự đúng y boong theo chính sách Đảng và Nhà nước đề ra ǵ ǵ đó. Tôi mù tịt chuyện này. May, một anh học tṛ của tôi, nay là giám đốc cảng, đă vui vẻ cho cô giáo rơ t́nh h́nh lạc quan đó. Ở chơi Đà Nẵng 3 hôm. Có mấy anh học tṛ PCT ghé thăm tôi. Gia đ́nh người nào cũng “xơ xác vạc kêu” đến nản ḷng! Tôi muốn khóc v́ bất lực trước t́nh cảnh đói rách của các em ấy. Tôi tự hứa khi về lại nhà bên kia, sẽ kiếm cách “ăn mày”các bạn bè, đồng nghiệp cũ ở ĐN chia sẻ cho những em ngặt nghèo nhất.

 

Tôi tiếp tục lên đường ra Huế.

 

Ga Huế đây rồi. Những dẫy nhà mới xây khang trang, sạch sẽ. Taxi chở gọn tôi và hàng hoá lên thẳng quê nội Phường Đúc. Ngoài trời nóng hầm hập. Ngồi trong xe êm mát dễ chịu, v́ có máy lạnh. Bây giờ về VN, di chuyển đây đó bằng taxi là tuyệt vời nhất. Giá tiền rẽ, nếu ḿnh đi đông. Lại mát mẻ, không phải ngửi bụi bặm ô nhiễm. Huế như Sàig̣n, bụi ở đâu ra nhiều thế. Huế gần như trọc. Cây xanh của ngày xa xưa biến mất đến một nửa! Những con đường thơ mộng của ngày ấy, nay hai bên nhếch nhác nhà cửa...Nhà cũ th́ mốc thếch rêu rong bám đầy. Nhà mới th́ dành nhau, lấn chiếm lề đường. Mọc lên nhiều nơi ngó chướng tai gai mắt. Kiểu cọ nhiều cái rắc rối đến lố bịch. Y đúc lối xây dựng ở vùng thị xă mới ló ở ngoài Bắc. Tôi đă từng ra thăm “ngoài ta” ấy. Thấy từng vuông đất nhỏ chen nhau những toà lầu cao ngất, có balcon uốn éo bắt chước như trong cổ tích, nơi đôi t́nh nhân Roméo Juliette hẹn ḥ nhau! Thiệt đau ḷng cho Huế thâm trầm, thanh lịch đă biến dạng kiểu như thế.

 

Sáng tinh mơ hôm sau. Tôi được theo đoàn xe trong Giáo Xứ PĐ, ra hành hương La Vang. Tôi xin qua ngồi bên xe của GX Nguyệt Biều. Tôi làm quen với mấy thanh nữ trông gầy g̣ yếu đuối. Ai mà tin nổi các cô gái quê chất phác này. Họ từng “nằm gai nếm mật”. Đă cả gan chống trả dùi cui gậy gộc, để bênh vực cho vị chủ chiên của họ. Con người v́ lư tưởng ấy nay đă được đi “học tập” mút mùa lệ thủy!

 

Tháng 5, là tháng hoa tôn vinh Đức Mẹ Maria. Hôm ấy là cuối tháng. Hơn hai ngàn giáo dân từ các giáo xứ hội tụ về La Vang. Để cùng chung lời cầu nguyện cho tổ quốc và nhân dân VN, được thật sự sống trong no đủ an lành. Sau nửa ngày sốt sắng đắm ch́m trong lời kinh tiếng hát, tôi lang thang dưới những hàng dương liễu xanh um. Nắng hè trong veo từ trời cao lọc xuống, thêu những hoa nắng lung linh lên mặt đất đầy cỏ xanh tươi mát. Tôi ngắm hàng tượng đá trắng của “14 Chặng Đường Thánh Giá”, tác phẩm điêu khắc để đời của KTS Ngô Viết Thụ. Những pho tượng khổng lồ sáng lấp lánh dưới nắng hạ. Gần hơn là “tháp cổ buồn”. Ngôi Vương Cung Thánh Đường La Vang đă gần như bị hũy hoại đến 90% v́ chiến tranh Nam Bắc, dịp Muà Hè Đỏ Lửa 72. Nay chỉ c̣n sót lại tháp chuông tiền diện. Những cột nhà thờ lở lói trơ xương gạch đỏ ở trong. Di tích tàn phá này được giữ nguyên vẹn. Người ta dựng lên nối tiếp sau “Tháp cổ buồn”, một ngôi nhà thờ rộng mênh mông, mái lợp Fibro ximăng. Ngôi thánh Đường mới này chứa trên vài ngàn người. Xây trên một nền nhà lớn, hai bên Thánh Đường là hành lang thoáng mát rộng răi. Vây quanh là công viên trồng dương liễu và thông xanh ngất ngây. Tôi mơ màng trong tiếng gió ŕ rào xen lẫn với lời kinh cầu nguyện trầm bổng, tưởng chừng không bao giờ tắt của bao nhiêu con người đau khổ. Họ t́m đến La Vang để được an ủi cầu bàu.

 

Đúng ngọ, mọi người nghỉ ăn trưa. Tôi len lách đi t́m gặp cha Nguyễn Hữu Giải. Đó là vị linh mục bạn thân cha NVL, đă bị bắt. Cha G trông yêu đời và c̣n trẻ lắm như chưa tới 50, thực ra cha đă gần 60. Tôi giao cho ngài số tiền các ân nhân bên ấy nhờ trao lại cha. Họ muốn được giúp đỡ các bà mẹ trẻ lỡ dại mang bầu. Cha G, tiếp nối công tác t́nh thương, mà thoạt tiên đă do cha cùng cha L khởi xướng ở Nguyệt Biều. Hồi trước, Cha G vốn là Bề Trên Tiểu Chủng Viện Hoan Thiện. V́ chống đối “sự an bài” của nhà nước xen vào điều hành nội bộ Nhà Ḍng, Ngài đă bị đi “học tập” 5, 6 năm. Khi “học thuộc bài” rồi th́ được về quản thúc ở Nguyệt Biều. Rồi sau nữa, chuyển về làm cha xứ ở Lương Văn. Linh mục lo kiếm cách xin tiền ân nhân khắp nơi cho công việc cứu các thai nhi vô tội. Ngài cùng các nữ tu ḍng Mến Thánh Giá, và một nhóm bạn trẻ ở Huế, “cứu con nuôi mẹ”. Các bà mẹ trẻ bất đắc dĩ, nghèo khổ được dạy nghề thủ công, đan lát, giúp họ sinh nở mẹ tṛn con vuông. Sau đó để họ tự mưu sinh và nuôi con lấy. Nếu họ không muốn nuôi em bé, muốn “làm lại cuộc đời thanh tân”, th́ Ngài lo t́m các gia đ́nh ngoan đạo, xin nuôi làm con nuôi các em bé mồ côi này. May cho tôi nhờ dịp hành hương tháng Hoa, nên gặp cha G mà không bị lôi thôi. Cha G luôn bị công an theo dơi ŕnh ṃ khi dấn thân làm công tác t́nh thương này.

 

Buổi trưa ngày 5/6. Tôi qua Kim Long thăm xơ Bông, bạn cùng lớp 2A1 ở ĐK. B là bác sĩ tốt nghiệp trước 75, nay là giám đốc trông coi Bệnh Xá Từ Thiện Kim Long. Chúng tôi ríu rít ôn lại thời đi học vui vẻ ở ĐK QH. Trông bạn tôi hớn hở v́ đă nhận quà qúy của các bác sĩ ân nhân do tôi mang về. Bệnh xá KL, hằng tuần 3 buổi mở cửa đón bệnh nhân nghèo khổ từ khắp nơi đổ tới. Họ được chữa trị và phát thuốc miễn phí. Số người bệnh mỗi ngày lên đến 200! B tâm sự: Nếu không có các vị hảo tâm khắp trên thế giới thương gửi tiền và thuốc về cho BXKL. B sẽ không làm sao duy tŕ được pḥng chữa bệnh từ thiện này. B nói: Huế ḿnh c̣n quá nhiều người khổ nghèo, đau ốm, tội lắm! May mà nhờ Ơn Trên đă luôn xui khiến ân nhân các nơi thương giúp đó M ơi! Pḥng Khám mời một số các bác sĩ trẻ ở Huế, nhiệt tâm đến giúp việc khám chữa bệnh. Họ chỉ nhận một khoản thù lao nhỏ.

 

Đang thiu thiu ngủ mệt trên lầu nhà khách của Ḍng Phú Xuân, Tu viện của các nữ tu Ḍng Con Đức Mẹ Vô Nhiễm, chỗ xơ Bông tu, tôi bị dựng cổ dậy. Bà chị gọi phone qua cho biết đúng 2 giờ trưa hôm đó, phải về nhà gấp để “tŕnh diện”... Năm phút sau đă thấy thằng cháu, con ông anh họ hiện ra với chiếc xe Honda đời cũ. Tôi bực bội v́ cơn ngủ váng vất dở dang giữa buổi trưa hè oi bức của Huế. Thêm ư tưởng bị “áp lực” phải gặp người lạ ḿnh không muốn gặp. Tôi tức điên luôn. Tôi tự dưng chán ngán. Ước chi mọc đôi cánh để bay khỏi Huế lập tức cho rồi!

 

Vừa kịp rửa sơ cái mặt, th́ anh bạn cán bộ “đầy tớ của nhân dân” hiện ra trước hiên nhà. Anh ta lầm ĺ trao cho tôi, tờ giấy đánh máy 1/2 trang, có đóng mộc đỏ chói, dưới kư tên Trung Tá Vù...Anh công an nh́n ngay tôi, nói nhỏ lạnh lùng, “Đúng 8 giờ ngày mai, mời chị lên Pḥng Công An Tỉnh”. Anh ta dợm người đứng lên, khẻ chào từ giă. Tôi xem qua tờ giấy và gọi níu anh ta. Tôi thắc mắc hỏi, “Tại sao các ông lại ghi Trao Đổi Văn Hóa với tôi? Xin lỗi, thưa thiệt với anh nghe, tui bên nớ, mô có giữ chức vụ chi, ngoài việc làm bếp, đi chợ, phục vụ chồng con! Nên làm răng tui đủ tŕnh độ văn hóa để trao đổi?!”. Anh ta cười nhẹ. Tôi thấy bộ mặt của anh bớt đen tái, bớt lạnh lùng hơn hồi nảy. Anh ta nói, “Xin chị cứ đến, ngày mai sẽ rơ!”

 

Sáng hôm sau, bà chị ốm o của tôi nhứt định đ̣i đi theo cho được: “Kệ, cho chị đi theo cho có chị có em. Chị sẽ ngồi nơi góc, lần chuỗi cầu nguyện cho M mà! Nếu bắt chị ở nhà, hồi hộp lắm!” Tôi nói đùa mà trong bụng hơi đánh lô tô, “Rứa chị không chịu ở nhà, như lỡ họ ủm con em, chị làm răng chạy quanh kêu cứu!?” Chị tôi nhăn nhó la, “Đừng nói ẩu nghe, không can chi mô nà!”

 

Thế là hai chị em chào cha già ra đi. Bên kia đường là gia đ́nh ông anh họ tôi, già trẻ lớn bé hơn 10 người đang lố nhố đứng vẫy tay chào. Hồi năy chị L đă chạy qua dúi cho tôi gói xôi đậu c̣n nóng hổi và nói: “cả nhà đêm hôm qua thức đọc kinh, lần chuỗi, cầu xin Ơn Trên che chở cho em rồi. Cô đi b́nh an nghe! B́nh tĩnh nghe!”

 

Chiếc xích lô của người quen trong xóm “con dốc cao” trước mặt nhà ba tôi, đưa hai chị em tôi thong thả xuống gần trường Jeanne d’Arc cũ. Tôi nói địa chỉ, chú tài xế liền đưa tới trước một dinh cơ khá lớn có tường sơn vôi vàng, xây cao vây quanh. Đứng gác đằng trước, có mấy người công an trẻ mặc đồng phục xanh rêu. Tôi ch́a tờ giấy mời. Một phút sau, anh chàng hôm qua tái xuất hiện. Anh ta không mặc đồng phục, chỉ sơ mi quần tây thường dân. Anh ta hướng dẫn chúng tôi vào một pḥng khách nhỏ, nằm sát cổng chính. Tôi tưởng c̣n phải chờ để dẫn lên gặp “quan” Trung Tá như đă thấy ghi trong tờ giấp mời. Nhưng vừa mới an tọa theo lời cho phép, chưa chi anh CA quen liền dở xấp hồ sơ dày cộm đang cầm trong tay ra. Vô đề ngay. “Chị nghe tôi đọc, và xem có “đụng” không?” Tôi quên nói là vị CA này người ngoài ta, cùng quê với thi sĩ Nguyễn Du. Cùng quê chồng tôi. Giọng nói nặng tŕnh trịch hơn người Huế ḿnh nhiều! (Ông xă tui may quá nhờ lang bạt kỳ hồ nên âm thanh “quê bác” trong trẻo du dương, v́ nếu không như thế, tui làm sao ưng chàng cho đặng!) Ông CA đọc :

 

Tôi đi lang thang giữa Đại nội. Nắng hè rắc sáng ngời trên mái ngói lưu ly Điện Thái Ḥa.Trước mắt tôi là một “bọn khỉ” áo quần màu rêu úa. Họ lôi thôi lếch thếch. Đầu đội nón cối, chân mang dép râu. Họ từ ngoài kia kéo vô tham quan Cố đô. Vừa đi họ vừa oang oang chuyện tṛ. Tôi thoáng nghe họ dành nhau phê b́nh “thằng GL, thằng MM”... một cách xấc xược... Không gian u trầm của Huế tôi, chợt trở nên xám bẩn, buồn rầu...

 

Nghe ngang đó, tôi liền dơ tay ra hiệu cắt ngang và giải thích một mạch: “Xin lỗi, khi viết như thế, tôi không có ư xiên xỏ móc ḷ. Tôi thấy chi, nghe chi, ghi lại nấy. H́nh dáng, cử chỉ họ ra sao tôi thật thà vẽ lại! Có điều tôi hơi bực ḿnh. Mấy ông du khách ngoài tê vô thăm Huế, không biết chi hết mà dám cương bậy! Ai biểu họ nói, “Tên” Gia Long..., “tên” Minh Mạng... này nọ một cách vô lễ! Nên tôi ghét, tôi tả chân họ! Anh thấy đó, rơ ràng Huế ḿnh chừ hấp dẫn du khách cả thế giới dành nhau về tham quan, làm cho Kinh tế Huế lên quá chừng, như thế không phải nhờ công lao các vua Triều Nguyễn? nhờ Cố Đô xinh đẹp đó sao?!”...Ông CA gục gặt đầu nghe.

 

Trời Huế mới hơn 8 giờ sáng mà nóng như thiêu như đốt. Tôi khát nước quá chừng, tôi hỏi xin nước uống. Ông ta móc túi một hồi lấy tiền, ra ngoài, sai người lính đi kiếm mua chai nước khoáng lớn. Rồi trở vô rót nước mời khách xong, lại tiếp tục hỏi. Lúc nầy ông CA đóng tập hồ sơ lại. Hồi năy, tôi liếc qua tập đó, liền nhận ra ngay xấp giấy copy mấy bài tôi viết trong các tờ “Nhớ Huế” dưới Nam Cali. Có cả những trang copy từ “Lá Thư Phượng Vỹ” bên Houston nữa...Té ra Văn Hóa Hải ngoại của phe ḿnh đều được lọt vào mắt xanh họ! Hèn chi họ không phong cho ḿnh là dân văn hóa và đ̣i trao đổi!!! h́ h́.

 

“...Chị nên thành thật cho tôi biết 3 cuốn băng video bên nớ, do ai đem về VN?”

 

Ông ta hỏi trổng, nhưng tôi hiểu ngay là muốn nhắm đến bộ Video kỷ niệm Đại lễ Mừng Trường Quốc Học 100 năm tổ chức ở San Jose. Tôi mau mắn trả lời luôn. Thiệt ra cách đây gần 2 năm, bạn bè ở Huế nhắn xa nhắn gần qua cho tôi biết t́nh h́nh gay cấn của họ. Ai xem bộ phim sau đó đều được mời lên “làm việc” vài lần. Cho nên từ lâu tôi đă chuẩn bị tinh thần để sẵn sàng vào oral nếu lỡ có “ai” thắc mắc. “Tôi không rơ, tôi không đem hắn về, mà h́nh như là một người quen đem về.” “Chị có biết bộ phim đó?” “ Tất nhiên! Tôi ở trong ban tổ chức ngày Đại Lễ mà! Anh có cần tôi kể chi tiết không?”

 

Anh ta gật đầu. Tôi liền “mở máy” rẹt rẹt, quay lại bộ phim “Đại Lễ Mừng Trường Quốc Học 100 Tuổi Thọ”.

 

Tôi nói, “chắc anh cũng biết trường QH phải không? (Anh ta gật đầu). Năm 1996, QH tṛn Bách Tuế. Vùng San Jose thuộc Bắc Cali của chúng tôi may mắn được chọn đăng cai tổ chức. QH là ngôi trường Trung học lớn nhất và đầu tiên trên toàn cơi VN, được thành lập vào năm 1896. Do Đức Vua Thành Thái Triều Nguyễn kư sắc lệnh. Chúng tôi là cựu học sinh nên hết sức hân hoan khi đứng ra tổ chức Đại lễ để mời gọi Thầy Giáo và Cựu học sinh toàn thế giới về San Jose tham dự. Có đến trên 2,000 Thầy Cô giáo và học tṛ cũ của trường QH từ khắp 5 châụ nườm nượp kéo về. Cho nên làm sao Đại lễ không long trọng và cảm động được. Và như lệ thường mỗi khi có Lễ lạc, chúng tôi đă thực hiện cuốn phim 1 bộ gồm 3 cuốn để kỷ niệm!”

 

Tôi ba hoa chích cḥe, nồng nhiệt “hót”. Tôi tả cảnh, tả t́nh hôm đó. Cảnh Rước Quốc Kỳ VNCH, cờ vàng 3 sọc đỏ. Tôi nói ngang đây th́ phụ đề. “V́ cờ đó là quốc kỳ, tượng trưng cho tổ quốc đối với chúng tôi!” Tôi để ư mặt anh CA lạnh tanh. Tôi tiếp tục nói về quang cảnh tràn ngập niềm vui khi bạn bè thầy tṛ cũ sau mấy chục năm được hội ngộ tại quê hương mới. Đêm Văn Nghệ huy hoàng lộng lẫy v.v... Cuối cùng tôi kết luận:

 

“Bộ phim rất quư nên chúng tôi muốn chia xẻ với bạn bè ở quê nhà là lẽ đương nhiên. Tại sao nhà nước bên nầy lại không vui, không cho phổ biến? Khi đó là niềm hănh diện của người Việt ở hải ngoại. Dù xa lià quê hương chúng tôi vẫn luôn giữ truyền thống Tôn Sư Trọng Đạo của Luân lư Á Đông ḿnh.”

 

 Anh ta đột ngột “cắt phim”, “tại sao bộ phim vào được TSN?” Tôi nói , “tôi không biết người nào đem về, và họ đă làm cách nào để lọt qua được cửa khẩu”. Tôi ngây thơ “trăm lá” đoán : “Tôi nghĩ rằng các anh Hải quan TSN cho qua v́ họ thấy “đâu có chi quan trọng!” Anh CA dằn giọng, “Chị nên nhớ, tôi mà ở đó, th́ chị mệt với tôi, chị sẽ bị “phạt” nặng!”. Tôi lại trợn mắt “nai già” hỏi vặn lại, “Làm sao anh có mặt ở TSN được. Vô làm ở đó đâu có dễ!  Nhưng mà tôi đâu có đem chi bậy về mà bị anh, lỡ như có anh ở đó để phạt tôi!?” Anh ta nh́n như xoáy vào tam tinh của tôi, rồi lập lại câu hỏi “Ai đem về?”... Tôi liền trỗ ngón “lăng ba vi bộ”, tán dương chuyện hải quan TSN rất linh động thông cảm, để Việt Kiều khi về thăm quê hương được thoải mái. Tôi nói, “mấy lần trước cũng có khi tôi đem video họp mặt bên đó về, như dịp “Mừng trường Đồng Khánh thượng thọ 80”, vào năm 1997 ở Houston thuộc Tiểu bang Texas! Khi qua khâu kiểm duyệt văn hóa, anh Hải quan TSN hỏi, Phim có chi phạm luật không? Tôi nói, các anh cứ xem, hể cái ǵ không đúng th́ xin tự nhiên xóa bỏ. Sau đó, phim được vui vẻ trôi đi!” Anh CA “cá gộ” liền thắc mắc: “Lần đó phim có cờ “3 que” không?” Tôi hỏi, “anh muốn nói cờ quốc gia của chúng tôi?”. Anh ta gục gặt và cười thiệt tươi. Tôi cau mày tỏ ư khó chịu. Tôi nói “có lần bên đó một người bạn lỡ miệng nói cờ Quốc gia là cờ 3 que, hắn liền bị bà con “sạt” cho một trận te tua!” Rồi tôi quay lại trả lời chuyện cờ có bị cắt hay không? “Tôi không nhớ rơ chuyện nầy. Thiệt sự th́ chuyện cắt bỏ hay không là do phiá các anh. Hải quan TSN cắt hay không cắt, với tôi cũng thế thôi. Video cốt yếu ghi lại kỷ niệm bên kia và ḿnh đem về để chia vui với bạn bè bên nầy. Nếu thấy “cờ quạt” của chúng tôi gây ảnh hưởng không tốt trong nhân dân, các anh lo mà cắt, rồi sau đó cứ cho hắn tiếp tục phát hành. Rứa là êm đềm mọi mặt, vui vẻ cả làng! Phải không ạ? Theo tôi th́ bây giờ với chính sách cởi mở của chính quyền ở đây chủ trương, càng dễ dăi, càng lôi cuốn Việt Kiều về thăm quê hương. C̣n cứ băm hăn, bó hó theo dơi, ŕnh ṃ, dọa nạt, dằn vặt nầy kia...Xin lỗi anh nghe, lần sau tui xin chừa, c̣n xúi chồng con khỏi về làm chi nữa thêm khổ! Tui nói đứng đắn xin anh đừng buồn ḷng! Đi du lịch là t́m niềm vui, hưởng sự thoải mái, đằng nầy cứ bị kêu lên réo xuống như kiểu ni, th́ thiệt chán vô cùng!” Tôi nói xong, chấm câu bằng một cái thở dài mơi mệt. Rồi tôi coi đồng hồ đeo tay. Tôi la lên với bà chị đang ngồi bên cạnh. Mặt mày chị tôi hồi sáng tái xanh, chừ tươi tỉnh. Có lẽ v́ chị cảm thấy tôi không sứt mẽ chi! “9 giờ 20 rồi tề! Thời gian lẹ quá, rứa mà M nghĩ ḿnh mới nói chuyện cóm 10 phút”

 

Sau đó th́ hai bên hết căng thẳng. Tôi kể về chuyện ra thăm quê chồng của tôi mấy năm trước. Tôi thề, không bao giờ trở lại đó nữa! Lư do, ngoài ta ấy, gần như vẫn sống vào thời đại “đồ đá”. Cuối thế kỷ 20, nhân dân ta vẫn quen xài kiểu “nhất quận công, nh́...đồng!”...Vào bữa ăn, ruồi bay kín trời. Chiều chưa xuống, muỗi bu đen đất! Anh CA đồng ư “bất măn” như tôi, về chuyện quê cụ Nguyễn Công Trứ c̣n lạc hậu! Rồi tôi quay ra “interview” về gia cảnh chàng CA. Tôi được biết, chàng ta có vợ cùng quê, có 1 con trai và 1 con gái. Cả hai đang học đại học ở Huế. Tôi khen tên cậu ấm cô chiêu của anh CA đẹp và đầy ư nghĩa. Anh ta về sau tâm sự với tôi, về mối t́nh với CA “phu nhân”. Do một hôm chàng đến chơi nhà nàng cùng mấy người bạn, Hồi đó, “chị biết không? vào năm 76 thịt thà chúng tôi ăn theo tiêu chuẩn, hiếm lắm. Thế mà... bát bún thịt nướng cô ấy mời tôi nhé, dùng đũa khươi lên, ôi! bao nhiêu là thịt!” Chúng tôi cười vui theo câu chuyện thân mật như giữa những con người b́nh thường! Hai chị em tôi từ giă căn pḥng “làm việc” ra về nhẹ nhơm tâm trí. Tôi cảm thấy như cất được gánh nặng đeo đẵng mấy năm nay.

 

Sau đó chúng tôi ghé vào thăm quán Cơm Hến nổi tiếng đường Trương Công Định, ăn mừng thoát nạn tào lao. Chúng tôi order mỗi đứa 3 tô. Vừa cơm, vừa bún hến, khô và nước! Ngon chi là ngon. Giá hơn 2 đôla. Nhưng khi ăn phải ngó lơ sàn nhà, bởi v́ rác giấy xả đầy khắp quán, ghê ơi là ghê!

 

C̣n hai ngày nữa là phải rời Huế, tôi “tranh thủ” đi khắp nơi với mấy cô bạn thân để thăm thú “Huế khổ Huế buồn”. Hên nhất là anh cán bộ vừa đ̣i tôi lên CA Tỉnh “Trao đổi Văn Hoá” lại bận công tác xa, đi khỏi Huế. Tôi vui như trẻ được quà. Từ 6 giờ sáng, Ph L lên PĐ đèo tôi bằng Honda đi thăm mấy khu mộ tập thể của các anh Chiến Sĩ Vô Danh của VNCH. Sau 75, mồ mă các chiến binh miền Nam ở nghĩa trang dành cho họ đă bị chính quyền ra lệnh dời đi chỗ khác nằm chơi! Những người chết, nếu hên có bà con ruột thịt c̣n ở Huế, th́ họ được di chuyển và may mắn “mồ yên mả đẹp”. Nhưng gần một ngàn ngôi mộ “mồ côi” th́ luân lưu trắc trở. Mấy năm gần đây đă được tập trung lại thành khu mộ tập thể ở chân núi Ngự B́nh phiá trên xa. Bạn bè Đồng Khánh của tôi xuân thu nhị kỳ, kéo nhau đi chạp mă.

 

Khi tới nơi, ba chị em Ph L, Ph Lan, Phương Hương lúi húi dọn rác, sửa soạn thắp hương. Tôi dạo quanh một ṿng. Các anh chiến sĩ tội nghiệp quây quần “mật thiết” rải rác trong 3, 4 khu mộ lớn. Chỗ đông nhất tôi đếm chừng hơn 300 tấm bia. Khoảng đất này rộng chừng mỗi bề vài chục thước. Những tấm bia cái bể nát ḷi xương sắt, cái lắt lẻo c̣n lưa nửa ½ tấm. Hiếm hoi có cái nguyên vẹn. Tất cả xếp lớp sít rịt bên nhau rất “ấm cúng”. Tôi ṭ ṃ đọc tên. Thấy người là “Phêrô, Nguyễn văn X-Hạ Sĩ, Augustino Trần văn Y Đại úy”, choàng vai âu yếm bên cạnh “Phạm Viết Z- Binh nh́-pháp danh Tâm trung, Hồ văn A- Đại úy pháp danh Chân Minh”... Bạn tôi giải thích, “Dưới nớ, các anh ấy họp mặt thân thiết, tùm lum, v́ không nguyên vẹn.” Tôi nhăn mặt thắc mắc. Ba chị em thi nhau nói, “Thời gian dời mộ ngắn, thân nhân không c̣n mấy ai. May, có các người tu hành và dân chúng tự nguyện xúm vô giúp việc cải táng. Xương cốt các anh được “hốt” ào ào, chở lên đây. Rồi dập xuống. Rưá là xong!” “Hồi nớ, khu này c̣n vắng vẻ, không tràn đ́a như chừ mô!” Tôi nh́n bao quát, thấy xen kẻ giữa mênh mông mồ mả trắng xóa, hay màu mè, lắm kiểu cọ của người chết có thân nhân, tất nhiên xung quanh cái nào cũng rào kín cẩn thận, là ba bốn khu mộ “mồ côi” của các anh chiến sĩ vô danh nằm răi rác. Những bia mộ nghiêng ngữa, tất cả mang một màu xám lạnh. Không hề có hàng rào vây quanh.

 

Bạn tôi buồn bă: “Bọn ḿnh đứa nào cũng nghèo, không cách chi xây nổi cái ṿng rào che chắn cho các anh ấy khỏi bị trâu ḅ dày xéo, dẫm đạp. May ra lâu lâu cả bầy thay nhau mua ít bánh trái, xôi, đậu phụng luộc, bắp luộc... đem lên đây. Trước cúng, sau “hối lộ” qủy thần và mấy chàng “cow boy”. Các em bé chăn trâu, nghèo đói, lâu lâu có chút bánh trái ấm bụng, sẽ vui ḷng trông coi tử tế dùm cho mồ mả các anh”

 

Tôi ngậm ngùi. Rồi chợt nhớ ra “sứ mệnh cao cả” bạn bè bên ấy giao cho. Họ đă tin tưởng và cho phép ḿnh tự ư linh động, sử dụng hợp lư quà đem về cho “Huế buồn khổ tội nghiệp”. Tôi liền mạnh dạn dúi cho bạn tôi, người chuyên làm việc “chùa chiền, hướng thiện”. Chị đă từ mấy năm nay cùng một nhóm bạn bè Đồng Khánh dễ thương cùng lưá của tôi, tổ chức “thăm nuôi” đều đặn các anh ấy. Chỉ 50 đô la thôi. V́ bao nhiêu tiền đem về tôi đă tung hê cạn láng cho bao nhiêu chuyện cho Huế mồ côi, nghèo khổ, bệnh tật. Chắc chắn rằng, tôi đă được hướng dẫn từ các bạn ĐK của tôi. Họ đă “điều nghiên” cẩn thận, nên ḿnh không lo bị sơ sót, làm lăng phí “t́nh cảm thực tế” v́ đă “gieo khắp nơi mà mến chẳng nhầm người”! Bạn tôi rơm rớm nước mắt nói, “M yên trí. Tụi ḿnh sẽ dùng số tiền này khởi sự cho việc xây cái hàng rào bảo vệ cho các anh Chiến sĩ mồ côi.” Tôi hưá, về bên ấy tôi sẽ t́m cách “ăn mày” bạn bè, ân nhân “xin thương đến các anh chiến binh bơ vơ, tặng họ một ṿng rào che chở mảnh xương tàn”.

 

Chuyện về Huế c̣n lắm “xen” hồi hộp và dài như chuyện dài nhân dân tự vệ thời TT Thiệu. Tuy nhiên tôi không dám lấn chiếm quá nhiều không gian cũng như thời gian, để huyên thuyên vẽ vời những chuyện trên trời dưới đất làm mệt tai qúy bạn.

 

Xin hẹn lần sau. Bởi v́ chi tôi cũng trở lại Huế dài dài... Bởi làm sao nguôi quên được quê mẹ dấu yêu. Nhất là Huế của tôi!

 

 

Muà Giáng Sinh 2001

Phan Mộng Hoàn 

 

 

Hoàng hôn thôn Vỹ

Trang Phan Mộng Hoàn

 

art2all.net