Nguồn : Amazon.com
HÀNH TRANG NGÀY TRỞ LẠI
Chuyến về Việt nam lần ấy, Quang mang trong ḷng nhiều nỗi lo âu. Mấy năm qua t́nh h́nh Âu châu đă trải qua rất nhiều chuyển biến. Việc loại bỏ biên giới để liên kết các nước thành viên trong một tổ chức chung đă kéo theo nhiều xáo trộn về kinh tế. Thêm vào đó việc sát nhập các đại công ty c̣n làm thặng dư nhân lực. Công nhân bị sa thải, các hăng nhỏ bị phá sản và bóng ma thất nghiệp lâu nay chập chờn ẩn hiện đang dần dần lộ ra rơ nét, trở thành nỗi ám ảnh cho mọi người. Công việc cố định và đời sống bảo đảm, một đặc tính truyền thống lâu đời của nước Ư cũng đang dần dần biến chất. “Tăng di động”, tiếng gọi thôi thúc theo mô h́nh Mỹ đang là một triết lư về phát triển kinh tế ở đây. Nhưng nếp sống của người Mỹ, vốn thờ ơ với nơi sinh trưởng và hời hợt trong quan hệ láng giềng , nay sống tiểu bang này, vài tháng sau lại khăn gói lên đường chạy về tiểu bang khác, không đợi thời gian bén rễ…liệu có dễ thích ứng với những tập quán của ḿnh chăng? Quang suy nghĩ miên man và mấy tháng qua đầu óc anh vô cùng căng thẳng. Công ty anh đang làm có nguy cơ bị sáp nhập vào một tổ chức siêu quốc gia đă và đang thực hiện sự tập trung kinh tế, nhằm bảo đảm độc quyền phân phối trong chiến dịch toàn cầu. Bởi thế, sau hơn ba mươi năm sống và làm việc ở Âu châu, trong chuyến về thăm nhà lần đầu Quang vừa muốn nghỉ ngơi, vừa muốn t́m một cách nghĩ Á Đông nào đó khả dĩ giúp anh quên đi nỗi ưu tư về một tương lai mù mịt, lâu nay cứ ám ảnh trong hồn. Ngồi trên máy bay Quang nhớ lại cuộc đối thoại giữa Trung và Hưng vài hôm trước ở nhà ḿnh. Hai người bạn có quan điểm hoàn toàn trái ngược. Khi Trung chỉ trích xă hội hiện tại th́ Hưng đă hùng hồn biện hộ : – Tao thấy không nên phủ nhận xă hội hôm nay. Bọn mầy không thấy là điều kiện vật chất đă hoàn toàn tiến bộ trong những thế kỷ sau này sao? Ngày xưa phần lớn trẻ em chết yểu ở những năm đầu và rất nhiều phụ nữ từ trần trong thời kỳ sinh nở. Lúc xă hội c̣n phôi thai đời sống thực nhọc nhằn và khốn khổ. Người ta sống trong những căn nhà không sưởi ấm, ăn uống thiếu thốn, trẻ em không được học hành và sinh mạng luôn luôn bị đe dọa v́ bệnh dịch. Hôm nay tất cả những vấn nạn đó đă được giải quyết nhờ tiến bộ kỹ thuật và phát minh y học. Những việc nặng nề, lập đi lập lại hôm nay đă không c̣n nữa; các phương tiện lưu thông đă thành cực nhanh và trong nhà đâu có thiếu những máy móc giúp chúng ta tiết kiệm thời gian trong những công việc lặt vặt và chán ngấy mà trước đây chúng ta phải bỏ ra hàng giờ mơi lo cho xuể. Đừng! Tao mong rằng bọn mầy đừng luyến tiếc quá khứ, mang nặng cái tinh thần hoài cổ để làm chậm bước tiến hoá của loài người. Không! Không thể nào sống như quá khứ. Xă hội nhất định không thể đi lùi , nó phải đi tới và nếu cần, sửa chữa những sai lầm để vươn lên. Tao mong là bọn mày hăy từ bỏ những quan điểm lạc hậu. C̣n tao, tao tin là với sự trợ lực của computer, loài người sẽ c̣n tiến bộ hơn, không phải chỉ để sinh tồn mà c̣n để sống một cuộc sống tốt đẹp. Bọn mầy không thấy là toàn thế giới đă bị “ tóm” vào một mạng lưới đó sao? Ngồi thoải mái trong căn nhà ấm cúng mà chúng ta vẫn có thể đi từ thư viện Nữu Ước, viện bảo tàng Luân Đôn đến việc viếng thăm một ngôi chuà cổ ở Bắc Kinh trong thời gian thực? Nhưng lập luận của Trung cũng không kém phần sắc bén : – Không ai phủ nhận sự tiến bộ kỹ thuật. Nhưng sự tiến bộ ấy dùng để làm ǵ? Đời sống xă hội chỉ chạy theo vật chất và bỏ quên con người. Chính v́ thế mà nguy cơ tha hoá đă và đang xuất hiện, sự ô nhiễm môi sinh, thất nghiệp lan tràn và những khoảng cách không thể nào lấp nổi giữa những xă hội giàu sang với những nước kém mở mang. Hiện nay trên thế giới có hơn 800 triệu người nghèo đói, và trong đó có khoảng 200 triệu trẻ em dưới 5 tuổi đang thiếu ăn, suy dinh dưỡng. Phương tiện di chuyển tối tân, thông tin nhanh chóng để làm ǵ, khi những bất công này càng ngày càng trở nên trầm trọng? Nhưng ngay trong ḷng xă hội Tây phương cũng không phải không có những phần tử kém may mắn, bị hất sang bên lề v́ không hội nhập được với đời sống mới. Họ lạc lơng và bơ vơ trong một nền văn hoá càng ngày càng sa đoạ và chủ nghĩa vật chất đang phát triển đến độ hung hăn nhất. Mầy không thấy TV và ciné chỉ thuần chiếu những phim khêu gợi dục t́nh và bạo lực đó sao? Chúng ta đang hưởng thụ một cách thô bạo và giải trí bằng cách xem giết chóc với sự tàn nhẫn ở mức cao nhất. Xă hội băng hoại này đă phát sinh ra chính trường đầy những kẻ đầu cơ chính trị, tham lam, những bác sĩ chỉ nghĩ đến chuyện kiếm tiền thay v́ chữa trị, lớp quan toà chỉ thích hạch hỏi để biểu thị quyền uy hơn là thi hành công lư, c̣n hăng xưởng th́ đầy rẫy những kẻ kiêu căng, nịnh bợ, đầu óc lúc nào cũng mang một ước mơ tiến thủ và làm sao chèn ép để đè bẹp đồng nghiệp, bạn bè ḿnh. Thú thực có đôi lúc tao cảm thấy nghi ngờ cái mỹ từ gọi là văn minh tiến bộ. Trên phương diện vật chất chúng ta đă đi một bước khá dài so với những thế kỷ trước nhưng về phương diện tinh thần th́ vẫn nghèo như xưa, chả tiến được chút nào; bằng cớ là chúng ta vẫn tiếp tục những sai lầm quá khứ. Những lỗi lầm đó tao thấy càng ngày càng nặng nề thêm, hậu quả tất yếu của hoạt động kỹ nghệ nên chưa bao giờ chúng ta ư thức về sự hiện hữu của đời ḿnh hay đặt lên nghi vấn là tại sao ḿnh măi làm như thế. Toàn bộ thời gian chúng ta tự giam trong cô độc, xung quanh chỉ toàn máy móc mà vắng bóng con người, để quần quật sản xuất và tích lũy cho nhiều sản phẩm. Rồi với nhịp độ càng ngày càng tăng, một ngày nào đó chúng ta sẽ đồng hoá với nhịp máy, trở thành phẩm vật, để cuối cùng âm thầm biến mất, như hàng triệu đồ vật đă ngày đêm tạo ra hay mua sắm. Những năm gần đây các cơ quan truyền thanh và báo chí c̣n không ngừng nhắc đến toàn cầu hoá nhằm thúc đẩy sự tiến đến một nền kinh tế duy nhất trong đó các lục địa sẽ liên kết với nhau qua mạng lưới điện tử. Chưa ai h́nh dung được xă hội đó sẽ như thế nào, nhưng tao chắc chắn là con người sẽ càng ngày càng ngăn cách nhau hơn, sự tiếp-xúc-Thực-giữa-người-và-người sẽ giới hạn v́ đă được nối-Ảo-với-nhau trong một vũ-trụ-siêu-kỹ- thuật. Con người lúc ấy sẽ biến thành một công cụ kinh tế, ai ai cũng suy nghĩ và hành động giống nhau, cùng cúi đầu vận hành theo những giáo điều có sẵn. Và các sắc dân sẽ vĩnh viễn mất đi bản sắc dân tộc của ḿnh. Thực là phi lư cái hệ thống kinh tế mà người ta tin là tiến bộ và sẽ cứu thế giới: Nó không đặt căn bản trên tinh thần cộng tác mà chỉ khai thác nguyên lư cạnh tranh, nhằm nâng cao lợi nhuận. Thương trường thành chiến trường, đó là triết lư sống mà xă hội Tây Phương đang áp đặt lên toàn thế giới. Cuộc tranh căi sôi nổi, và hôm ấy Quang thấy ḿnh thật khó mà tán thưởng bên này hay phản đối bên kia. Ai cũng có lư riêng, nhưng nghĩ kỹ anh thấy ḿnh tâm đắc với những suy nghĩ của Trung hơn. Nhiều lần anh cảm thấy hoang mang về đời sống Tây phương. Không phải anh là loại người mang nặng ḷng hoài cổ, nhưng gần đây với sự phát triển ào ạt của computer, đôi lúc anh có cảm giác là đời sống của con người đă bị bỏ quên, dễ dàng bị xoá đi như một file trong bộ nhớ. Ngày xưa mọi chọn lựa đều có một giới hạn, con người chỉ có một ư nghĩ, một con đường. Hôm nay khả năng chọn lựa có nhiều, nhưng bù lại anh thấy ḿnh như mất định hướng và phân vân hơn về ư nghĩa đời ḿnh. Ngay việc mua sắm cỏn con anh cứ cảm thấy ḿnh bị giằng co v́ trăm lời mời mọc. Các phù thủy hiện đại, những nhà “tiếp thị” đang tung buà hoá phép để tạo sinh một Tôn Giáo Tiêu Dùng: Thứ tôn giáo chủ trương tích luỹ vật chất, du lịch hàng loạt. Nó không cần nhà thờ hay chùa chiền v́ đă có các trung tâm thương mại: để gặp gỡ và sinh hoạt, để trao đổi, bán buôn. Đó là nơi vui chơi, giải trí. Tất cả mọi nơi trên thế giới đều như nhau. Và giống nhau. Thế giới hiện đại h́nh như đang đánh mất tất cả những nấc thang giá trị và không c̣n ǵ nữa, không c̣n lư tưởng, không c̣n niềm tin, không c̣n điều ǵ vĩ đại để tin theo, v́ xung quanh chỉ có một ước muốn duy nhất: kiếm tiền để thoả măn vật chất. Nhưng quả thật đời người chỉ có một mục đích duy nhất ấy hay sao? Có lúc nh́n quanh anh cảm thấy đời ḿnh như vô nghĩa. Anh luôn mệt mỏi v́ nhịp sống máy móc, ràng buộc bỡi nhiều thứ bổn phận khác nhau. Những chiếc hoá đơn chạy đến dồn dập, đôi khi trả giá cho những nhu cầu không-thật-sự-cần-thiết. Trong khi đó mọi quan hệ công việc càng ngày càng giả tạo, khó khăn. Xung quanh anh, bạn bè lúc nào cũng thiếu – hay tưởng ḿnh thiếu – th́ giờ, và chẳng bao giờ có lúc dừng chân. Không lúc nào anh không cảm thấy cô độc và bất an, v́ những điều này, điều nọ phải làm, v́ những hoá đơn này, chi phí kia phải trả. Cuộc sống của anh và bè bạn luôn ch́m ngập trong âu lo hay trực diện với những tháng ngày buồn nản, đều đều, trống trải, có khi anh thấy như đi vào bế tắc. Sau một ngày căng thẳng v́ công việc, đêm về với giấc ngủ trăn trở, sáng thức dậy là chỉ nghĩ đến chạy. Như một phản xạ. Và tất cả đều chạy. Mà chạy đi đâu? Không ai biết . Nhưng đă có mấy ai b́nh tĩnh dừng chân? Đổi hướng. Hay can đảm đi t́m một lối sống khác. Quang về đến Việt nam ngay giữa thời mở cửa. Thời đại kinh tế thị trường. Ai ai cũng bàn về sự bùng nổ về xây dựng. Những hàng cây trước căn nhà của người anh ở Sài G̣n đă bị đốn ngă để mở rộng ḷng đường. Thành phố bắt đầu mọc lên những toà nhà chọc trời bằng bê tông. Quang chợt nhận ra là càng ngày chúng ta càng sống xa rời thiên nhiên. H́nh như Âu châu đang bắt đầu nhận ra sai lầm đó và đang t́m cách cứu văn trong khi thành phố Sài G̣n lại đang muốn trở thành một thành phố Tây phương, nhập cảng vô tội vạ những mô h́nh phát triển của người mà không chút đắn đo, gạn lọc. Mỗi năm hàng ngh́n người dân quê rời bỏ ruộng vườn… để sống chui rúc trong các khu ổ chuột bên lề thành phố, trong những toà nhà ciment, trong các chung cư một, hai pḥng… Một buổi chiều khi đi ngang trường cũ Quang trông thấy những đứa bé ḿnh trần trùng trục đang bươi bươi đống rác dưới chân cầu Trương Minh Giảng. Có em bốc bằng tay để t́m những đồ thừa giữa một mùi xú uế bốc lên lợm giọng. Bên cạnh đó, một bà lăo khệnh khạng, bước thấp bước cao, tay cầm xị rượu uống từng ngụm, rồi chốc chốc lại cười lên khanh khách. Quang rồ máy chạy đi, nhưng về phía chợ anh c̣n thấy một thanh niên cụt cả hai chân, chiếc nón mê đeo trước cổ, vừa lết vừa ca một bài ca năo ruột . Phía bên phải , trên lề đường, trước một căn nhà đóng cửa, có hai người nằm ngủ, co ro dưới một mảng thùng giấy rách bươm đắp lên tận cổ. Quang xót xa nh́n những sản phẩm của cuộc chiến chưa được lăng quên và sản phẩm của thời đại kinh tế hôm nay, rồi cảm thấy là cả hai đều có cùng một cường độ tàn ác như nhau. * Những ngày đầu sống gần gũi với gia đ́nh thật là vui vẻ. Nhưng, giống như những lần trước, chỉ hơn tuần lễ chung đụng Quang buồn bả nhận ra những va chạm khó thể hàn gắn lại trong gia đ́nh và thân tộc. Không khí có khi căng thẳng nặng nề. Chiến tranh lạnh âm ỉ giữa bà con, cô, chú th́ anh có thể phớt lờ, nhưng cuộc tranh căi khá gay gắt giữa mẹ và chị dâu đă làm anh đứt ruột. Không biết tại sao họ luôn luôn mâu thuẩn với nhau như thế. Nhiều khi anh thấy thực không có ǵ đáng để xung đột cả. Anh chưa bao giờ bận tâm phân tích để t́m xem ai trái ai phải, v́ anh thấy cả hai đều hẹp ḥi và cố chấp những điều rất nhỏ nhoi, do những thành kiến bắt nguồn từ thủa xa xưa nào. Nhưng anh thấy mẹ thật tội nghiệp. Dẫu sao bà cũng đă lớn tuổi, thường tủi thân và nhiều nước mắt, cả ngày chỉ biết lên chuà lễ Phật rồi về nhà nặng nhọc leo lên lầu thắp nhang trước bàn thờ người chồng vắn số. Thời gian c̣n lại bà lặng lẽ ngồi thu h́nh ở góc nhà như một cái bóng , không ai gợi chuyện, hỏi han. Anh ứa nước mắt. Nếu một mai mẹ có mệnh hệ ǵ, chắc cũng chả ai hay ! * Chán ngán cuộc sống tù túng và không khí ngột ngạt của Sài g̣n nên Quang đă đáp xe lửa về Quy Nhơn sớm hơn dự định. Nhưng ngay hôm vừa đến, cái nóng oi nồng của thành phố đă làm anh uể oải. Buổi chiều anh lấy xe Honda của em gái chạy dọc theo đường Nguyễn Huệ. Băi biển lúc ấy khá vắng người. Anh dựng xe trong sân một quán nước và gọi ly chanh muối. Quang nằm duỗi chân trên ghế bố, gió biển hiu hiu mát nên anh thiêm thiếp. Bỗng một bọn trẻ ở đâu ào tới, vừa văng tục với nhau vừa giành nhau mời anh mua kẹo, mua báo mua vé số… – Đi ra chỗ khác ! Bà chủ quán vừa cầm cây chổi vừa tiến tới với bộ dáng đầy hăm doạ. Lũ trẻ chạy tán loạn. Bà nh́n Quang như phân trần : – Ông coi chừng bọn nhăi này. Vừa làm ồn vừa hay cắp vặt. Nói xong bà đi cất chổi và trở lại quầy, nhưng sau đó có lẽ thắy vắng khách nên bà đi sang quán bên tṛ chuyện. – Mời chú mua… Một thằng bé chừng 11-12 tuổi đang tiến đến. Không hiểu có phải tại vết thẹo dài trên mắt trái đă làm Quang có ác cảm hay bực ḿnh v́ sự yên tĩnh bị quấy rầy. Anh lớn tiếng: – Không bán mua ǵ cả! Đi chơi chỗ khác.! Thằng bé sững sờ nh́n anh. Vết thẹo bên mắt trái nở to hơn nên trông nó càng đáng ghét. Nhưng lạ thay, giọng nói của em lại vô cùng lễ độ : – Cháu mời chú, chú không mua th́ thôi chứ sao lại mắng cháu? Quang chưng hửng. Đột nhiên anh thấy ḿnh vô lư. Nhưng giọng lư sự của thằng bé làm anh tự ái nên chỉ yên lặng chứ không mở lời xin lỗi. Mặt anh vẫn c̣n hầm hầm nh́n nó. Đó là một thằng bé ốm tong teo, tóc hớt ngắn, mặc một chiếc quần đùi đă bạc và trên người khoác một chiếc áo nhà binh hơi quá khổ. Trông dáng điệu có vẻ xốc xếch nhưng không dơ bẩn . – Cháu ngồi chỗ kia, không làm phiền chú đâu. Khi nào đói bụng, mời chú mua dùm cho cháu nhé ! Giọng nói lễ phép đă làm nguội nỗi bực dọc của Quang. Nhưng anh không nói ǵ thêm, quay nh́n ra phía biển rồi lim dim đôi mắt. Lát sau khi Quang tỉnh ngủ, anh thấy thằng bé vẫn c̣n ngồi dựa lưng vào một gốc dừa đang chăm chú viết, thúng quà bánh được đậy nắp và bỏ qua một bên. – Này, em bán ǵ đấy ? Thằng bé vội xếp sách, ôm thúng quà chạy tới . -Dạ bắp nấu. Mời chú mua dùm cho cháu. Vừa nói em vừa lưạ một trái đưa cho Quang. Vừa ăn bắp Quang vừa hỏi chuyện. Cơ lẽ sau khi nghỉ ngơi một lát, tinh thần khoan khoái nên giọng anh ôn hoà: – Lúc năy chú thấy cháu viết ǵ đó? – Dạ thưa cháu đang làm bài tập. – Cháu học lớp mấy ? Mặt em bé hơi sững lại. Quang thấy em buồn buồn . – Dạ lớp bảy. Rồi em hạ thấp giọng và nói tiếp : – Nhưng hai năm nay cháu không có thời giờ đến trường nữa. Quang ngạc nhiên. – Ủa ! Không đến trường sao cháu c̣n làm bài tập ? – Thưa chú, cháu muốn đi học nhưng không có th́ giờ đến trường. Cháu muợn tập của bạn để học thêm lúc rảnh. Quang ồ lên một tiếng. Giờ anh mới vỡ lẽ. Trong một thoáng anh chợt nhớ tới những đứa trẻ cùng tuổi Âu châu, giờ này đang ở trong một căn pḥng ấm cúng và đầy đủ tiện nghi, đang say sưa điều khiển những tṛ chơi điện tử. Chúng không cần chơi với ai và cũng không chịu học. Trước mắt anh giờ đây là một thằng bé chững chạc, và hoàn toàn khác hẳn những đứa bé thị thành mà anh từng gặp trên đất Ư. Đây là h́nh ảnh của một người đă trưởng thành, là một thứ trái-cây-chín-sớm bỡi gió băo cuộc đời . – Cháu tên ǵ ? Quang vừa hỏi vừa lựa thêm vài trái bắp nữa bỏ vào túi nylon. – Dạ tên Bảo . Quang đưa tiền cho Bảo. Thấy em đang đếm tiền để thối lại, anh bảo thôi, cứ giữ lấy nhưng Bảo vẫn dúi số tiền đă đếm vào tay anh. Quang hơi bất ngờ, nhưng thấy thằng bé biết tự trọng anh không nài thêm; tuy nhiên anh nhanh trí mua thêm một trái nữa rồi bỏ hết số tiền thối vào túi Bảo. – Cám ơn chú . Chiều mai chú xuống tắm nhớ mua dùm cho cháu nhé! Chiều ấy ở biển về, Quang thấy ḷng lâng lâng vui vẻ. Khi đi qua công viên, anh chia bắp cho một bọn trẻ con đang đánh bi dưới bóng cây. Lũ trẻ reo lên mừng rỡ. Quang mỉm cười bước đi và đầu óc anh cứ vương vấn h́nh ảnh Bảo. H́nh như trong trí anh lúc này, chiếc thẹo không những đă không làm cho em xấu xí mà trái lại, nó c̣n làm nổi bật lên đôi mắt đầy nghị lực, tự tin ở sức ḿnh và chất chứa trong ḷng một niềm tự trọng. Sáng hôm sau ra biển th́ Quang lại gặp Bảo. Lúc này em đang bán báo. Anh mua hai tờ và cũng như hôm trước, khi trả tiền, anh đành phải lấy thêm mấy tờ khác nữa th́ Bảo mới chịu nhận lại số tiền thối mà anh đă quyết định chối từ. * Suốt một tuần ngày nào cũng thế. Buổi sáng Quang thấy Bảo bán báo và buổi trưa th́ bán các thứ quà vặt. Lúc nào anh cũng thấy em vui vẻ và lễ phép. Những lúc rảnh anh để ư thấy em chăm chú đọc sách hay hí hoáy làm bài tập. * Một buổi tối sau khi tan buổi tŕnh diễn văn nghệ, Quang vừa bước ra th́ thấy Bảo đang ngủ gà ngủ gật trước rạp Trưng Vương. Gần nửa đêm rồi. Gió khuya không lạnh lắm nhưng anh thấy em bé đang run run dưới manh áo mỏng. Quang hỏi : – Bảo ,coi bộ cháu mệt rồi sao không về nghỉ ? – Không . Cháu chưa mệt. Cháu chờ văn hát để bán cho hết số bánh chưng v́ để lâu rất dễ bị hư. Thường thường khi tan hát khán giả sẽ mua hết. Quang định hỏi thêm, nhưng đông người quá anh thấy không tiện. Làn sóng người đang ào ạt túa ra. Sáng hôm sau gặïp Bảo ở biển. Anh hỏi : – Chú thấy cháu làm việc nhiều như vậy. Lúc nào chú cũng thấy cháu bán hết thứ này đến thứ khác, từ sáng đến tối. Cháu dành tiền để làm ǵ? Anh thấy mặt thằng bé tái đi. Em mở to mắt nh́n Quang, không đáp, rồi quay nh́n ra biển. Quang hỏi dồn : -Bộ cháu tính tiêu ǵ lớn lắm hả? hay dành tiền mua xe gắn máy? -Dạ thưa không. Cháu cần rất nhiều tiền, nhưng không phải để tiêu hoang. Rồi như nghĩ sao em nh́n anh một giây rồi ngập ngừng: – Dạ cháu có ư… Nhưng đột nhiên Quang đọc thấy trong mắt em một cái nh́n ngập ngừng của một kẻ chưa sẵn sàng thổ lộ một tâm sự. Anh hơi ân hận, nên vội ngắt lời để em khỏi phải khổ tâm : – Chú chỉ ṭ ṃ vậy thôi. Cháu không bắt buột phải trả lời! * Bẵng đi vài ngày, v́ lên Pleiku thăm thân nhân nên Quang đă không c̣n nghĩ đến thằng bé. Nhưng khi về lại Quy Nhơn th́ một buổi sáng anh lại gặp Bảo ở biển. – Này Bảo, chú sắp đi rồi. Chú có thể giúp cháu được ǵ không ? Quang thấy nét mặt em hơi buồn, nhưng cuối cùng em lắc đầu, nh́n anh : – Bấy lâu nay chú mua giùm hàng cho cháu là cũng đă giúp cho cháu nhiều rồi vậy . Rồi em quay đi. Quang không biết nói ǵ thêm. Anh yên lặng nh́n theo, và sau đó chỉ c̣n nghe tiếng rao của em như ch́m trong gió biển. * Một buổi chiều chúa nhật lúc Quang lái xe Honda chạy dọc theo bờ biển để hóng mát trước khi rời quê hương th́ thấy Bảo. Mới đầu anh định kêu em, nhưng không hiểu sao lại đổi ư. Có lẽ tại Bảo hôm nay rất khác thường. Em mặc một chiếc áo sơ mi trắng, aó bỏ trong chiếc quần Jean đă bạc màu. Trên tay phải em cầm một gói giấy và tay trái cầm một bó hoa nhỏ. Quang bỗng nổi ư ṭ ṃ. Nhất định là chiều nay em không đi làm, và trông bộ dáng tung tăng kia th́ chắc là em đang vui lắm. Giữ khoảng cách, anh chậm răi đi theo, dù trong tâm anh không tin là em bé mới lớn kia đang làm ǵ mờ ám . Khi đến trước cổng bệnh viện th́ Bảo rẽ vào trong. Quang không biết làm sao, nhưng rất nhanh, anh vội vă đi gửi xe Honda rồi hớt hải chạy theo. Quang vừa đi trên con đường lát gạch vừa quan sát khu bệnh viện. Mấy dăy lầu thấp một tầng, quét vôi vàng trông cũ kỹ và buồn thảm. Đă nhiều năm không tu bổ ǵ thêm nên bệnh viện Quy Nhơn trông như hoang phế. Anh theo thằng bé bước lên lầu. Vừa đi hết cầu thang, anh đă nghe mùi cồn hoà với mùi thuốc sát trùng xông lên khứu giác. Trên những chiếc giường sơ sài trải chiếu, nhiều người bệnh la liệt nằm tréo đầu lại với nhau. Một số mặc pigiama trắng, băng bó quấn trên đầu hay tay chân đang đi lại ngoài hành lang. Có vài người chống nạng. Vài cô y tá bưng chiếc khay đă sờn, trên đó nằm loe hoe vài lọ thuốc. Tất cả vẽ nên khung cảnh của một bệnh viện nghèo. Rất nghèo. Quang lần bước đến bên cửa nh́n vào và trông thấy thằng bé đang loay hoay bên một chiếc gường kê ở góc pḥng. Trên chiếc bàn con gần đó có một bó hoa cắm trong ly, một đĩa cam sành và vài hộp tân dược. Sát đầu giường anh c̣n thấy dựng một đôi nạn gỗ. Lúc ấy Bảo đứng một bên, đang xoa bóp cho một người đàn bà có khuôn mặt rất giống em. Bà ta khoảng chừng bốn mươi tuổi. Quang chú mục nh́n vào. Không bao giờ anh quên được đôi mắt của người đàn bà đó. Cái nh́n đầy âu yếm và trên môi đang nở một nụ cười như vừa kiêu hănh vừa măn nguyện. Quang biết chắc đó là hai người hạnh phúc nhất trần gian. Nếu không tự kiềm chế th́ có lẽ Quang đă bước vô để góp vào niềm vui của họ, nhưng anh thấy ḿnh không có quyền xen vào để làm rối cuộc họp thân mật của gia đ́nh của Bảo. Anh yên lặng đứng nh́n và ḷng cũng vui lây. – Thưa ông t́m ai ạ? Quang giật ḿnh, quay lại. Đó là một người đàn bà mặc áo trắng, khuôn mặt hiền từ, đang bước về phía anh . Anh ra dấu để bà ta yên lặng và hạ thấp giọng : -Dạ, tôi theo một em bé vào đây? Vừa nói anh vừa ra dấu chỉ vào pḥng. -Uả, ông có quen với em Bảo hă? Quang ngạc nhiên. Ở đây người người la liệt, làm sao mà một bà y tá luôn bận rộn lại nhớ cả tên một em bé vô danh như vậy? Anh vắn tắt kể đă quen biết Bảo trong trường hợp nào, và hôm nay vào đây chỉ do một sự t́nh cờ. -Đó là một em bé tuyệt vời. Bà y tá chép miệng. -Uả, bà biết em Bảo rơ lắm sao? -Ở đây ai mà không biết Bảo. Tất cả đều thương mến và cảm phục em. Thấy Quang trố mắt ngạc nhiên, bà y tá dịu giọng nh́n anh: – Nếu ông muốn nghe chuyện em Bảo th́ mời ông vô đây. Quang theo bà bước vào pḥng. Sau khi cầm phích nước rót trà vào chén để mời Quang, bà cũng hớp một ngụm rồi chậm răi kể: Bảo không phải là người Quy Nhơn. H́nh như cha mẹ em ở Đồng Phó hay Định Quang ǵ đó, tôi không c̣n nhớ rơ. Cha Bảo sinh sống bằng nghề thợ may nhưng h́nh như v́ thời buổi khó khăn, ở quê không ai may vá ǵ nên khoảng năm 82-83 ông dẫn gia đ́nh về Quy Nhơn sinh sống. Nhà em ở trong khu sáu. Cha Bảo là một thợ may khá lành nghề nên đời sống gia đ́nh tương đối sung túc, Bảo được cha mẹ cho ăn học đường hoàng. Nhưng đầu năm 90, lúc Bảo vừa lên sáu, cha em bỏ đi đâu biệt tích. Có người đồn là ông ta đă đi theo vợ bé vào Sài G̣n, có người nói là ông ta đă bí mật làm hồ sơ để đi bảo lănh với một t́nh nhân trẻ tuổi. Thực không ai biết đích xác là chuyện ǵ đă xảy ra. Tuy đứt ruột nhưng mẹ Bảo vẫn tiếp tục tảo tần nuôi em ăn học, chỉ tiếc là thời gian sau này kinh tế khó khăn, em phải bỏ học để đi làm giúp mẹ. Nhưng bất hạnh không dừng lại ở đó. Mấy tháng trước mẹ em gánh hàng rong đi bán th́ bị một tên say lá xe Honda hất ngă, lưng bà đập vào lề đường và từ đó một chân bị liệt, không đi đứng ǵ được nữa. Kinh tế gia đ́nh đang lúc khó khăn giờ lâm vào cảnh vô cùng túng quẩn. Hiện nay em không c̣n ai là người thân, trừ người mẹ bệnh tật mà ông vừa thấy đó. Bà y tá rưng rưng nước mắt : – Không ai tưởng tượng nổi sự can đảm vả đức chịu khó của em. Sau khi mang mẹ đến bệnh viện, em phải quần quật làm việc suốt ngày để tự kiếm sống, ngoài ra c̣n phải thăm nuôi và kiếm tiền để thuốc thang cho mẹ. Một ḿnh cáng đáng mọi việc nhưng lúc nào em cũng vui vẻ, không bao giờ than thân trách phận. Th́ giờ rảnh em c̣n tranh thủ học thêm nên ai thấy cũng đều thán phục. Mỗi chiều chủ nhật em thường đến đây tự tay săn sóc mẹ, và ông biết là từ sau giải phóng, bệnh viện đâu có kinh phí nhiều, hầu hết thuốc men đều phải mua ngoài. Thuốc tây th́ đắt đỏ, vậy mà tuần nào em cũng mua được cho mẹ những toa thuốc cần thiết mà bác sĩ đă ghi. Thời gian gần đây em c̣n thố lộ với tôi là sẽ cố gắng kiếm nhiều tiền để có thể mang mẹ vào Sài G̣n chữa trị cho chóng khỏi. Câu chuyện kể đến đây th́ cả Quang và bà y tá cùng lặng thinh. Thời gian như ngừng lại và không gian như yên tĩnh lạ thường. Quang mơ hồ như nghe thấy một tiếng chuông chùa từ xa đưa lại và những điều vừa nghe như gợi dậy trong anh một sự hồi sinh. Bỗng dưng Quang xấu hổ nghĩ rằng lâu nay ḿnh đă để cho niềm thất vọng lôi cuốn và đă đánh mất niềm tin ở con người. Giờ th́ anh nhận ra niềm an vui là sống thế nào để có ích cho người khác và dẫu nghèo khổ đến đâu, khi biết yêu thương, người ta sẽ hạnh phúc. Đó là một điều đơn giản. Nhưng ḷng anh lâng lâng và thanh thoát như vừa khám phá một chân lư cao siêu. Cảm xúc lạ lùng và kỳ diệu ấy đă bắt nguồn từ sự hy sinh quên ḿnh của một đứa trẻ. Quang lấy xe Honda và chạy về phía biển. Anh dựng xe lên băi cát rồi bước dọc theo mé nước, có khi dừng lại, đứng ngắm một hồi lâu. Trời đă bắt đầu tối, những ngôi sao lấp lánh trên bầu trời và trên mặt biển có những làn hơi nước bốc lên như một làn sương mỏng. Đêm ấy Quang cứ suy nghĩ măi. Ḿnh có thể làm ǵ để có thể đổi thay số phận của nhiều người? Có thể làm ǵ để gỡ bớt gánh nặng oằn vai của một đứa trẻ đầy phẩm giá? Anh phân vân vô kể. Mấy năm trước anh thường tự hào – và tự phụ – là có thể cáng đáng mọi gánh nặng cho những người thân c̣n sống ở Việt nam. Nhưng thực tế phũ phàng đă làm anh đứt ruột. Nhiều đêm anh lặng lẽ khóc ray rức bằng trái tim rướm máu của ḿnh. Thôi. Có lẽ không nên tự cưu mang cho ḿnh những món nợ tinh thần là hay hơn cả. Mỗi người đều có một định mệnh và chỉ có thể sống theo cách của họ mà thôi… Nhưng buổi sáng trước khi rời Quy Nhơn anh chạy đi t́m Bảo để đưa cho em tất cả số tiền c̣n lại. Bảo ngơ ngác chưa biết phản ứng ra sao. Khi em cố chạy theo để gọi “ Chú ơi, con không dám nhận đâu! “ th́ Quang đă rồ máy Honda chạy mất. Gió thổi bạt về phía sau, tiếng anh khàn và đục “Giữ đi cháu, cháu sẽ xử dụng nó một cách xứng đáng hơn chú nhiều.“ Trưa hôm ấy chuyến xe lửa từ Ga Diêu Tŕ mang Quang về thành phố và buổi tối khi ngồi trên máy bay về lại Ư anh thấy ḷng thanh thản, như vừa trút xong những lo lắng của mấy tháng vừa qua. Từ chuyến về thăm nhà lần ấy, nếu làm một cán cân kinh tế, Quang thấy anh là người có lợi . Anh chỉ cho Bảo một số tiền nhỏ mà đổi lại, Bảo đă dạy anh một bài học yêu thương, nhân nghĩa, hiếm hoi lắm trong thời đại hôm nay. Milano 9-1996 Trương văn Dân
Nguồn : http://xunauvn.org/2011/08/18/hanh-trang-ngay-trở-lại/
|